Các thuốc phòng ngừa tiền sản giật

Tiền sản giật là biến chứng có thể gặp trong thai kỳ, thường liên quan đến tăng huyết áp kèm theo ảnh hưởng đến các cơ quan như gan và thận. Hiện nay, y học hiện đại đã có những phương pháp can thiệp sớm giúp giảm thiểu rủi ro cho cả mẹ và bé. Việc tìm hiểu về thuốc phòng ngừa tiền sản giật là bước chuẩn bị quan trọng đối với các thai phụ, đặc biệt là những người thuộc nhóm nguy cơ cao.

1. Thuốc phòng ngừa tiền sản giật là gì?

Thuốc phòng ngừa tiền sản giật là các loại dược phẩm được chỉ định sử dụng cho phụ nữ mang thai có nguy cơ cao, nhằm ngăn chặn hoặc trì hoãn sự khởi phát của bệnh lý này. Khác với các thuốc điều trị được dùng khi bệnh đã xảy ra để kiểm soát huyết áp hay ngăn ngừa co giật, thuốc dự phòng được sử dụng từ giai đoạn sớm của thai kỳ (thường là quý 1 hoặc đầu quý 2) để tác động vào cơ chế sinh bệnh, giúp nhau thai phát triển bình thường.

Mục tiêu chính của việc sử dụng các loại thuốc này là giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế các biến chứng nguy hiểm như sinh non, thai chậm tăng trưởng và bảo vệ sức khỏe lâu dài cho mẹ và bé.

2. Các thuốc tiền sản giật thường dùng để phòng ngừa

Theo các nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) , danh mục các thuốc tiền sản giật được chứng minh có hiệu quả trong việc dự phòng bao gồm:

2.1. Aspirin liều thấp

Đây là loại thuốc duy nhất hiện nay được các hiệp hội chuyên môn khuyến cáo rộng rãi để phòng ngừa tiền sản giật. Aspirin liều thấp (thường là 81mg hoặc dao động từ 50-150mg) có tác dụng kháng viêm và ức chế ngưng tập tiểu cầu, giúp cải thiện quá trình tưới máu bánh nhau. Nghiên cứu cho thấy sử dụng aspirin liều thấp hàng ngày có thể giảm nguy cơ tiền sản giật khoảng 10-20% ở những phụ nữ có nguy cơ.

2.2. Canxi

Đối với những phụ nữ sống ở khu vực có chế độ ăn thiếu hụt canxi, việc bổ sung canxi liều cao được xem là một biện pháp thuốc chống tiền sản giật hiệu quả. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận việc bổ sung canxi có thể giảm nguy cơ mắc bệnh tới hơn 50% ở nhóm đối tượng này.

2.3. Những nhóm thuốc khác hiện đang trong quá trình nghiên cứu

Một số loại thuốc khác như Statin (Pravastatin), Metformin hay Esomeprazole cũng đang được nghiên cứu về khả năng dự phòng nhờ cơ chế cải thiện chức năng nội mô và mạch máu. Tuy nhiên, các dữ liệu về hiệu quả của chúng vẫn chưa thống nhất và chưa được đưa vào khuyến cáo thực hành thường quy như aspirin.

Lưu ý: Thông tin trên chỉ mang tính tham khảo, việc sử dụng thuốc cần tuân thủ chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

3. Ai nên dùng thuốc dự phòng tiền sản giật? Thời điểm dùng?

Không phải tất cả mẹ bầu đều cần dùng thuốc. Việc chỉ định thuốc dự phòng tiền sản giật cần dựa trên sự đánh giá kỹ lưỡng của bác sĩ về các yếu tố nguy cơ.

3.1.Đối tượng cần dùng thuốc

Theo nghiên cứu được đăng trên website Viện Y tế Quốc gia (NIH) và Healthiline, thuốc thường được chỉ định cho thai phụ có các yếu tố nguy cơ cao sau:

ừng mắc tiền sản giật ở các lần mang thai trước.
Đang mắc các bệnh lý mãn tính như: tăng huyết áp mãn tính, đái tháo đường (trước khi mang thai), bệnh thận, hoặc các bệnh tự miễn (như lupus ban đỏ).
Mang đa thai như song thai, tam thai…
Mang thai lần đầu nhưng có thêm các yếu tố nguy cơ khác (béo phì, lớn tuổi…).

thuốc phòng ngừa tiền sản giật — Thai phụ mang thai lần đầu, đa thai hoặc có tiền sử tiền sản giật thuộc nhóm nguy cơ cao.

3.2.Thời điểm sử dụng thuốc phù hợp nhất

Để đạt hiệu quả tối ưu, các nghiên cứu trên PubMed Central đã chỉ ra rằng aspirin liều thấp nên được bắt đầu sử dụng trước 16 tuần thai. Tuy nhiên, thuốc có thể được bắt đầu trong khoảng từ 12 đến 28 tuần và duy trì liên tục cho đến khi sinh. Việc bắt đầu thuốc quá muộn (sau 28 tuần) thường ít mang lại hiệu quả dự phòng mong muốn.

4. Tác dụng phụ và lưu ý khi dùng thuốc chống tiền sản giật

Mặc dù aspirin liều thấp được đánh giá là an toàn cho thai kỳ và không gây ra các biến chứng nghiêm trọng như chảy máu hay dị tật bẩm sinh, nhưng thai phụ vẫn cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ.

Lưu ý quan trọng:

Không tự ý dùng thuốc: Chỉ sử dụng khi có đơn của bác sĩ chuyên khoa sau khi đã được thăm khám và sàng lọc nguy cơ kỹ lưỡng.
Phân biệt với thuốc điều trị: Nhiều mẹ bầu thắc mắc khi đã bị tiền sản giật uống thuốc gì? Lúc này, thuốc dự phòng như aspirin không còn tác dụng chữa bệnh. Thay vào đó, bác sĩ sẽ kê các thuốc kiểm soát huyết áp hoặc thuốc ngừa co giật để quản lý bệnh và ngăn ngừa biến chứng.
Theo dõi sức khỏe: Bên cạnh việc dùng thuốc phòng ngừa tiền sản giật, mẹ bầu cần duy trì lối sống lành mạnh, ăn nhạt, uống đủ nước và tái khám đúng hẹn để theo dõi huyết áp và protein niệu.

Việc sử dụng các thuốc phòng ngừa tiền sản giật cần được thực hiện đúng chỉ định và thời điểm theo hướng dẫn của bác sĩ. Khi được sàng lọc nguy cơ sớm và áp dụng biện pháp dự phòng phù hợp, mẹ bầu có thể giảm thiểu nguy cơ tiền sản giật, góp phần bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và thai nhi trong suốt thai kỳ.