Hơn 70% ca ung thư đại trực tràng được phát hiện muộn

Hơn 70% ca ung thư đại trực tràng tại Việt Nam được phát hiện muộn, ở giai đoạn III nên giảm hiệu quả điều trị.

Mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 16.800 ca ung thư đại trực tràng, chiếm gần 10% tổng số ca ung thư, với hơn 8.400 trường hợp tử vong, theo Globocan 2022. Căn bệnh này đứng thứ tư về tỷ lệ mắc và thứ năm về tỷ lệ tử vong trong các loại ung thư phổ biến tại Việt Nam. Tỷ lệ bệnh nhân dưới 50 tuổi ung thư đại trực tràng tăng 45% so năm 1995, cho thấy bệnh dần trẻ hóa.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh nhân ung thư đại trực tràng phát hiện giai đoạn sớm có tỷ lệ sống sau 5 năm đạt 90%. Phát hiện ở giai đoạn muộn, tỷ lệ này chỉ khoảng 10%.

PGS.TS.BS Vũ Văn Khiên, 64 tuổi, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Khoa học tiêu hóa Việt Nam, cho rằng bệnh này liên quan đến nhiều yếu tố như di truyền, tiền sử gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp, tuổi tác, đái tháo đường, bệnh viêm ruột, môi trường sống ô nhiễm cùng lối sống thiếu lành mạnh như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia.

Bên cạnh đó, chế độ ăn nhiều chất béo, thịt đỏ và tình trạng thừa cân, béo phì cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Thực tế, ung thư đại trực tràng có thể khởi phát từ các polyp và tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện, theo dõi kịp thời.

Căn bệnh này thường tiến triển âm thầm, gần như không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Đa số bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh khi xuất hiện các biểu hiện như đau bụng, rối loạn tiêu hóa, đi ngoài ra máu, lúc đó, tổn thương đã ở giai đoạn tiến triển. Thực tế, nhiều ca ung thư được phát hiện tình cờ qua sinh thiết trong nội soi tầm soát khi bệnh nhân hoàn toàn không nhận biết bất kỳ bất thường nào.

“Tỷ lệ phát hiện ung thư đại trực tràng ở giai đoạn muộn đến 70%, khiến việc điều trị thường phức tạp hơn, chi phí tăng và tiên lượng kém thuận lợi so với giai đoạn sớm”, PGS Khiên nhận định, dựa vào kinh nghiệm đã tiến hành nhiều công trình nghiên cứu về ung thư tiêu hóa, gan mật và vi khuẩn H. pylori.

Như cụ ông ngoài 70 tuổi ở Hà Nội, chưa từng nội soi dạ dày, đại trực tràng, đến khi sụt cân nhanh, đi ngoài phân lỏng kéo dài, mới đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Thu Cúc khám. Bác sĩ phát hiện khối u đã di căn gan, không còn chỉ định phẫu thuật, chỉ có thể điều trị bảo tồn.

Trường hợp khác chưa đến 60 tuổi có triệu chứng đau bụng và rối loạn tiêu hóa kéo dài nhưng chủ quan, cho rằng đây chỉ là bệnh lý đường ruột thông thường nên chưa đi khám. Đến khi xuất hiện thiếu máu và sụt cân rõ rệt, người phụ nữ mới đến bệnh viện kiểm tra, khi đó ung thư đại trực tràng đã ở giai đoạn III.

PGS Khiên cho rằng hiện nhiều người dân chưa có thói quen khám sức khỏe định kỳ hoặc tầm soát bệnh sớm. Ngoài ra, khả năng tiếp cận các dịch vụ chẩn đoán chuyên sâu tại một số địa phương, đặc biệt vùng sâu xa, còn hạn chế về trang thiết bị và nhân lực y tế.

Hiện thế giới áp dụng hai phương pháp sàng lọc chính là xét nghiệm máu ẩn trong phân và nội soi đại trực tràng. Tại các hội nghị tiêu hóa châu Âu gần đây, giới chuyên môn cũng đề cập nhiều kỹ thuật hỗ trợ khác như chụp cộng hưởng từ (MRI), chụp cắt lớp vi tính (CT), xét nghiệm phân, nội soi siêu âm và nội soi ống mềm.

Xét nghiệm máu ẩn trong phân phù hợp để sàng lọc bước đầu trong cộng đồng. Nếu kết quả dương tính, người bệnh cần nội soi để xác định polyp hoặc ung thư ở giai đoạn sớm nhất.

Tại Thu Cúc TCI, công nghệ nội soi tế bào Endocyto đang được ứng dụng trong tầm soát, đánh giá các dấu hiệu về đường tiêu hóa. Khi phát hiện tổn thương nghi ngờ, thiết bị chuyển sang chế độ phóng đại 520 lần nhằm quan sát cả cấu trúc tế bào và sự biến đổi nhân tế bào. Đây cũng là hướng điều trị, nghiên cứu chuyên sâu của PGS Vũ Văn Khiên cùng sự hỗ trợ kỹ thuật từ phía đối tác Nhật Bản, góp phần nâng độ chính xác phát hiện polyp và tổn thương sớm.

Đến nay, nhóm chuyên môn tại ba cơ sở của Thu Cúc TCI đã tầm soát bằng Endocyto cho 502 bệnh nhân và dự kiến báo cáo kết quả bước đầu tại Hội nghị toàn quốc Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam diễn ra ở Quảng Ninh vào tháng 10.

Dẫn kinh nghiệm từ Nhật Bản, PGS Khiên cho biết người dân nước này từ 40 tuổi trở lên không phân biệt giới tính hay có triệu chứng hay không, đều được khuyến cáo nội soi đại trực tràng định kỳ để tầm soát. Trong khi đó, khuyến cáo phổ biến tại Việt Nam hiện nay là từ 50 tuổi.

PGS.TS Vũ Văn Khiên cũng nhấn mạnh chiến lược sàng lọc ung thư đại trực tràng đóng vai trò quan trọng trong giảm tỷ lệ tử vong, trong đó nội soi đại trực tràng ống mềm có gây mê là phương pháp được ưu tiên. Ông khuyến cáo người dân không nên đợi đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám mà cần chủ động tầm soát từ sớm.

Nguồn: Vnexpress