Siêu âm thai là siêu âm bụng hay đầu dò?

Siêu âm thai là bước kiểm tra y tế quan trọng giúp bác sĩ và mẹ bầu theo dõi sự phát triển của thai nhi. Tuy nhiên, với những người lần đầu làm mẹ, việc phân vân không biết siêu âm thai là siêu âm bụng hay đầu dò là điều rất phổ biến. Hiểu rõ sự khác biệt và thời điểm áp dụng của từng phương pháp sẽ giúp các mẹ bầu chuẩn bị tâm lý tốt hơn cho các lần thăm khám.

1. Khái niệm và mục đích của siêu âm thai

Theo Cleveland Clinic, siêu âm thai (siêu âm tiền sản) là một xét nghiệm sử dụng sóng âm thanh tần số cao để tạo ra hình ảnh của thai nhi cũng như các cơ quan sinh sản của người mẹ. Không giống như chụp X-quang, phương pháp này không sử dụng bức xạ ion hóa nên được xem là an toàn cho cả mẹ và bé.

Việc xác định siêu âm thai là siêu âm bụng hay đầu dò phụ thuộc chủ yếu vào tuổi thai và mục đích thăm khám của bác sĩ.

Siêu âm thai nhằm mục đích là:

Xác nhận việc mang thai và vị trí làm tổ của thai (trong hay ngoài tử cung).
Kiểm tra tuổi thai, sự tăng trưởng, nhịp tim và vị trí của thai nhi.
Sàng lọc các dị tật bẩm sinh tiềm ẩn.

2. Có những phương pháp siêu âm thai nào?

Theo thông tin từ Johns Hopkins Medicine và Bệnh viện Nhi Boston, có hai phương pháp siêu âm thai chính thường được áp dụng:

2.1. Siêu âm qua thành bụng (Transabdominal Ultrasound)

Đây là phương pháp phổ biến nhất mà hầu hết mọi người đều hình dung khi nhắc đến siêu âm. Bác sĩ sẽ thoa một lớp gel lên bụng thai phụ và di chuyển thiết bị đầu dò cầm tay trên da để thu nhận hình ảnh.

2.2. Siêu âm đầu dò âm đạo (Transvaginal Ultrasound)

Phương pháp này sử dụng một đầu dò nhỏ hình đũa đưa vào bên trong âm đạo của thai phụ. Siêu âm đầu dò cho phép tiếp cận gần hơn với tử cung và buồng trứng, cung cấp hình ảnh chi tiết hơn ở giai đoạn sớm của thai kỳ.

3. Nguyên tắc lựa chọn: Khi nào dùng siêu âm bụng, khi nào dùng đầu dò?

Việc quyết định siêu âm thai là siêu âm bụng hay đầu dò phụ thuộc lớn vào tuổi thai và mục đích chẩn đoán của bác sĩ.

Giai đoạn đầu thai kỳ (Tam cá nguyệt thứ nhất): Theo Johns Hopkins Medicine, siêu âm đầu dò âm đạo thường được thực hiện trong giai đoạn đầu của thai kỳ. Lý do là ở giai đoạn này, tử cung và thai nhi còn nhỏ, nằm sâu trong vùng chậu và được bảo vệ bởi xương chậu, nên siêu âm bụng khó tiếp cận và cho hình ảnh rõ nét. Siêu âm đầu dò giúp bác sĩ phát hiện nhịp tim thai sớm và xác định chính xác số lượng thai.
Giai đoạn giữa và cuối thai kỳ (Tam cá nguyệt thứ hai và ba): Khi thai nhi đã lớn và tử cung mở rộng ra khỏi vùng chậu, siêu âm bụng trở thành phương pháp tối ưu. Lúc này, nước ối bao quanh thai nhi tạo môi trường thuận lợi cho sóng âm truyền qua, giúp quan sát toàn diện hình thái thai nhi.

4. So sánh siêu âm bụng và siêu âm đầu dò

Nhiều mẹ bầu thắc mắc nên siêu âm đầu dò hay siêu âm bụng thì tốt hơn. Thực tế, mỗi phương pháp đều có ưu điểm riêng và bổ trợ cho nhau:

Về chất lượng hình ảnh: Siêu âm đầu dò sử dụng tần số cao hơn, mang lại hình ảnh sắc nét và chi tiết hơn, đặc biệt hữu ích để kiểm tra chiều dài cổ tử cung hoặc trong trường hợp thai phụ thừa cân, béo phì mà siêu âm bụng khó quan sát. Ngược lại, siêu âm bụng cung cấp cái nhìn toàn cảnh (panoramic view) tốt hơn khi thai nhi đã lớn.
Về quy trình: Siêu âm bụng thường yêu cầu bàng quang căng (nhịn tiểu) trong giai đoạn sớm để đẩy tử cung lên cao giúp dễ quan sát, trong khi siêu âm đầu dò thường yêu cầu bàng quang rỗng hoặc chỉ hơi đầy.

Tóm lại, câu trả lời cho việc siêu âm thai là siêu âm bụng hay đầu dò chính là: cả hai đều cần thiết. Siêu âm đầu dò là “chìa khóa” trong những tuần đầu tiên, trong khi siêu âm bụng là phương pháp chủ đạo ở các tháng sau đó. Để đảm bảo thai kỳ khỏe mạnh, các mẹ bầu nên tuân thủ lịch khám thai định kỳ tại các cơ sở uy tín như Thu Cúc TCI để được bác sĩ chỉ định phương pháp phù hợp nhất theo từng giai đoạn.