Dưới 18 tuổi uống thuốc tránh thai có sao không?

Nhiều bạn trẻ lo lắng không biết dưới 18 tuổi uống thuốc tránh thai có sao không và liệu việc dùng thuốc sớm có ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản sau này hay không. Thực tế, thuốc tránh thai có thể sử dụng ở tuổi vị thành niên nhưng cần đúng loại, đúng cách và có tư vấn y tế để tránh tác dụng phụ và biến chứng không mong muốn.

1. Có được phép dùng thuốc tránh thai dưới 18 tuổi không?

Về mặt y khoa và pháp lý, hiện nay không có quy định cấm người dưới 18 tuổi sử dụng thuốc tránh thai. Việc có nên dùng không hay thuốc tránh thai bao nhiêu tuổi uống được sẽ phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe sinh sản của trẻ (đã có kinh nguyệt hay chưa) và mục đích sử dụng thực tế như tránh thai hoặc điều trị một số vấn đề phụ khoa.

Theo các hiệp hội y khoa lớn trên thế giới, thuốc tránh thai có thể được sử dụng khi nữ giới đã bắt đầu có kinh nguyệt. Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG) cũng cho biết thanh thiếu niên có thể dùng các biện pháp tránh thai nội tiết, bao gồm thuốc tránh thai hằng ngày, nếu đã dậy thì và có kinh.

Tuy nhiên, điều khiến nhiều phụ huynh lo lắng nhất là dưới 16 tuổi uống thuốc tránh thai có sao không hay với những lứa tuổi nhỏ hơn như 15, 14, 13 tuổi uống thuốc tránh thai có sao không? Thực tế, trẻ từ 14 – 16 tuổi nếu đã dậy thì vẫn có thể dùng thuốc tránh thai và thường không ảnh hưởng đáng kể đến chiều cao hay sự phát triển thể chất, tuy nhiên cần dùng đúng loại và đúng hướng dẫn. Với trẻ 13 tuổi, nếu đã có kinh nguyệt thì có thể sử dụng về mặt sinh học, nhưng nên được bác sĩ theo dõi sát và có phụ huynh đồng hành để đảm bảo an toàn.

2. Uống thuốc tránh thai dưới 18 tuổi có gây vô sinh không?

Xét về khả năng sinh sản lâu dài, các nghiên cứu khoa học đã chứng minh thuốc tránh thai KHÔNG gây vô sinh. Cơ chế của thuốc tránh thai là ức chế quá trình rụng trứng trong thời gian sử dụng. Khi ngừng thuốc, trục Hạ đồi – Tuyến yên – Buồng trứng sẽ dần hoạt động lại bình thường. Một nghiên cứu tổng quan được công bố trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NCBI) cho thấy tỷ lệ mang thai trong vòng 12 tháng sau khi ngừng thuốc ở người từng dùng thuốc tránh thai gần như tương đương với nhóm chưa từng sử dụng. Ngay cả khi dùng thuốc tránh thai lâu dài trong độ tuổi vị thành niên, khả năng sinh sản về sau cũng không bị ảnh hưởng tiêu cực.

Vì vậy, lo ngại rằng dưới 18 tuổi uống thuốc tránh thai có sao không hay có thể dẫn đến vô sinh là không có cơ sở. Thậm chí, nếu dùng đúng cách, thuốc tránh thai còn mang lại lợi ích gián tiếp như giảm nguy cơ ung thư buồng trứng, ung thư nội mạc tử cung và hạn chế viêm vùng chậu, đồng thời giúp phòng tránh mang thai ngoài ý muốn dẫn đến nạo phá thai không an toàn.

Dù vậy, sau khi ngưng thuốc, chu kỳ kinh nguyệt có thể cần vài tháng để ổn định trở lại. Đây chỉ là quá trình cơ thể điều chỉnh nhịp sinh học tự nhiên, không phải dấu hiệu của vô sinh.

3. Rủi ro khi tự ý dùng thuốc tránh thai ở tuổi vị thành niên

Mặc dù câu trả lời cho vấn đề dưới 18 tuổi uống thuốc tránh thai có sao không là an toàn về mặt lý thuyết, nhưng việc tự ý dùng thuốc (mua thuốc không kê đơn, không thăm khám) lại tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn.

3.1. Nguy cơ huyết khối (máu đông)

Thuốc tránh thai phối hợp (có chứa Estrogen và Progestin) có thể làm tăng nhẹ nguy cơ hình thành cục máu đông. Dù biến chứng này hiếm gặp ở người trẻ tuổi, nhưng nguy cơ sẽ tăng đáng kể nếu người dùng có tiền sử gia đình mắc rối loạn đông máu hoặc có thói quen hút thuốc lá.

Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), nhóm thuốc tránh thai chứa Estrogen được ghi nhận có nguy cơ gây huyết khối cao hơn so với một số loại tránh thai khác. Vì vậy, FDA nhấn mạnh việc cần khai thác tiền sử bệnh lý và sàng lọc yếu tố nguy cơ cẩn thận trước khi kê đơn, đặc biệt ở đối tượng thanh thiếu niên.

3.2. Tác dụng phụ và ảnh hưởng tâm lý

Trong thời gian đầu sử dụng, nhiều bạn trẻ có thể gặp các phản ứng như buồn nôn, căng tức ngực, thay đổi cảm xúc hoặc ra máu bất thường giữa chu kỳ. Do đó, khi tìm hiểu dưới 18 tuổi uống thuốc tránh thai có sao không, yếu tố quan trọng không chỉ nằm ở độ tuổi mà còn ở việc người dùng có thể tuân thủ đúng hướng dẫn và biết cách xử lý tác dụng phụ hay không.

Nếu không được tư vấn đầy đủ, trẻ rất dễ lo lắng, tự ý ngưng thuốc đột ngột, từ đó gây rối loạn kinh nguyệt và làm tăng nguy cơ mang thai ngoài ý muốn. Đáng chú ý, nhiều trường hợp lạm dụng thuốc tránh thai khẩn cấp thay cho thuốc tránh thai hằng ngày ở tuổi vị thành niên có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự ổn định của chu kỳ kinh nguyệt.

3.3. Không ngăn ngừa được bệnh lây qua đường tình dục (STIs)

Một rủi ro gián tiếp nhưng rất đáng lo ngại khi tự ý dùng thuốc tránh thai là tâm lý chủ quan và lơ là phòng bệnh. Cần hiểu rõ rằng thuốc tránh thai chỉ có tác dụng ngừa mang thai, hoàn toàn không bảo vệ khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục như HIV, giang mai, lậu hay HPV….

Tóm lại, dưới 18 tuổi uống thuốc tránh thai có sao không còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh lý và cách sử dụng thuốc. Thuốc tránh thai không gây vô sinh nếu dùng đúng, nhưng việc tự ý dùng có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ và biến chứng. Vì vậy, để đảm bảo an toàn, tốt nhất nên thăm khám và nhận tư vấn từ bác sĩ sản phụ khoa nhằm lựa chọn phương pháp tránh thai phù hợp và hạn chế rủi ro tối đa.