Đẻ thường có phải rạch tầng sinh môn không?

Đẻ thường có phải rạch tầng sinh môn không là băn khoăn thường gặp của thai phụ khi chuẩn bị sinh. Thực tế, rạch tầng sinh môn không phải thủ thuật bắt buộc trong mọi ca sinh thường. Bác sĩ chỉ cân nhắc thực hiện khi cần mở rộng đường ra cho thai nhi, rút ngắn giai đoạn sổ thai hoặc hạn chế nguy cơ tổn thương phức tạp cho mẹ. Vì vậy, với câu hỏi đẻ thường có phải rạch không, câu trả lời còn phụ thuộc vào độ giãn của tầng sinh môn, kích thước thai, tình trạng của mẹ và bé cũng như diễn biến thực tế của cuộc chuyển dạ.

1. Giải đáp: Sinh thường có bắt buộc phải rạch tầng sinh môn?

Đẻ thường có phải rạch tầng sinh môn không? Rạch tầng sinh môn không phải là thủ thuật bắt buộc đối với tất cả các ca sinh thường. Rạch tầng sinh môn là thủ thuật tạo một đường rạch có kiểm soát ở vùng giữa âm đạo và hậu môn nhằm mở rộng đường sinh khi cần thiết, thay vì được thực hiện thường quy cho tất cả sản phụ.

Nếu cuộc chuyển dạ tiến triển thuận lợi, cổ tử cung mở tốt, tầng sinh môn có khả năng giãn nở, thai ở ngôi thuận và không xuất hiện dấu hiệu bất thường, sản phụ có thể sinh thường mà không cần rạch tầng sinh môn.

Khả năng không cần can thiệp cũng thuận lợi hơn khi sức khỏe người mẹ ổn định, khung chậu phù hợp, cơn co tử cung đủ hiệu quả, thai không quá lớn và không có dấu hiệu suy thai. Tuy nhiên, việc có rạch hay không chỉ có thể được quyết định chính xác khi bác sĩ trực tiếp đánh giá diễn biến cuộc sinh.

2. Trường hợp nào sản phụ được chỉ định rạch tầng sinh môn?

Rạch tầng sinh môn thường được cân nhắc khi bác sĩ nhận thấy đường sinh cần được mở rộng để thai nhi ra ngoài thuận lợi và an toàn hơn. Một số tình huống có thể cần thực hiện gồm:

• Tầng sinh môn căng, độ đàn hồi kém, nguy cơ rách sâu hoặc rách không kiểm soát.

• Đầu hoặc kích thước thai tương đối lớn so với khả năng giãn của đường sinh.

• Sản phụ kiệt sức, không còn đủ sức tiếp tục rặn.

• Cơn co tử cung không đủ hiệu quả hoặc giai đoạn sổ thai gặp khó khăn.

• Xuất hiện dấu hiệu suy thai, cần đưa trẻ ra ngoài nhanh hơn.

• Cần sử dụng dụng cụ hỗ trợ sinh như giác hút hoặc forceps trong một số trường hợp.

Việc rạch tầng sinh môn khi sinh thường vì thế cần được cá thể hóa theo tình trạng thực tế, thay vì mặc định áp dụng cho mọi ca sinh.

Tương tự, các thông tin về thời điểm cần và không cần rạch tầng sinh môn cũng nhấn phạm vai trò của đánh giá trực tiếp trong quá trình chuyển dạ.

3. Thủ thuật rạch và khâu tầng sinh môn có đau không?

Khi cần thực hiện, sản phụ thường được áp dụng biện pháp giảm đau hoặc gây tê phù hợp nên cảm giác đau trong lúc rạch được hạn chế đáng kể. Thủ thuật thường tiến hành khi đầu thai đã xuống thấp và tầng sinh môn đang căng tối đa.

Sau khi em bé và nhau thai được đưa ra ngoài, bác sĩ sẽ kiểm tra tổn thương và khâu phục hồi các lớp mô. Quá trình khâu cũng được thực hiện trong điều kiện giảm đau thích hợp. Khi thuốc tê hết tác dụng, sản phụ có thể cảm thấy ê, căng hoặc sưng đau tại vị trí vết khâu trong những ngày đầu, sau đó mức độ khó chịu thường giảm dần theo quá trình lành thương.

Vì vậy, nếu đang lo lắng đẻ thường có phải rạch không vì sợ đau, thai phụ nên trao đổi trước với bác sĩ về các phương án giảm đau chuyển dạ cũng như cách chăm sóc sau sinh.

4. Cách chăm sóc giúp vết rạch tầng sinh môn nhanh lành?

Vết khâu tầng sinh môn cần được giữ sạch, khô và hạn chế các tác động gây căng kéo. Sản phụ nên vệ sinh nhẹ nhàng vùng kín bằng nước sạch theo hướng dẫn của nhân viên y tế, đặc biệt sau đại tiện và tiểu tiện; tránh thụt rửa sâu vào âm đạo.

Một số biện pháp hỗ trợ quá trình hồi phục gồm:

• Thay băng vệ sinh thường xuyên, sử dụng đồ lót sạch và thoáng.

• Vận động nhẹ nhàng khi sức khỏe cho phép, tránh hoạt động quá sức.

• Sản phụ nên duy trì lượng nước phù hợp, đồng thời bổ sung rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ nhằm hỗ trợ nhu động ruột và hạn chế táo bón.

• Tránh rặn mạnh khi đại tiện vì có thể làm tăng áp lực lên vết khâu.

• Kiêng quan hệ tình dục cho đến khi vết thương lành và cơ thể hồi phục.

• Không tự ý dùng thuốc bôi, dung dịch sát khuẩn hoặc thuốc giảm đau khi chưa có hướng dẫn.

Thông thường, tình trạng đau giảm dần trong những tuần đầu và vết thương có thể lành cơ bản sau vài tuần nếu được chăm sóc tầng sinh môn đúng cách, không xảy ra nhiễm trùng hoặc biến chứng khác.

5. Dấu hiệu nhiễm trùng vết khâu cần đi khám ngay?

Đau và sưng nhẹ trong những ngày đầu sau sinh có thể xuất hiện, nhưng triệu chứng thường phải giảm dần. Sản phụ nên đi khám nếu có các dấu hiệu như:

• Vết khâu ngày càng đau, sưng hoặc đỏ nhiều hơn.

• Đau nhói kéo dài, mức độ đau tăng thay vì giảm.

• Sốt hoặc rét run.

• Vết thương chảy dịch, xuất hiện mủ hoặc mùi hôi bất thường.

• Chảy máu bất thường tại vị trí vết khâu.

• Mép vết thương tách rộng hoặc có biểu hiện bục chỉ.

Những thay đổi này có thể liên quan đến nhiễm trùng hoặc bất thường trong quá trình lành thương. Khi đó, sản phụ nên được bác sĩ kiểm tra sớm thay vì tự chăm sóc tại nhà.

Như vậy, đẻ thường có phải rạch tầng sinh môn không còn phụ thuộc vào từng cuộc chuyển dạ và không phải sản phụ nào cũng cần thực hiện thủ thuật này. Khi tầng sinh môn giãn tốt, thai nhi thuận lợi và mẹ có thể phối hợp rặn sinh hiệu quả, bác sĩ có thể không cần rạch. Ngược lại, nếu xuất hiện yếu tố làm cuộc sinh khó hoặc cần nhanh chóng đưa thai nhi ra ngoài, rạch tầng sinh môn có thể được cân nhắc để hỗ trợ cuộc sinh an toàn hơn.