Biểu hiện cường giáp khi mang thai ở mẹ và thai nhi

Trong thai kỳ, sự thay đổi nội tiết có thể làm nhiều triệu chứng trở nên khó nhận biết, đặc biệt là các rối loạn tuyến giáp. Việc nhận diện sớm biểu hiện cường giáp khi mang thai như tim đập nhanh, sụt cân bất thường hay mệt mỏi kéo dài có ý nghĩa quan trọng, giúp bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và thai nhi ngay từ những tháng đầu.

1. Biểu hiện cường giáp khi mang thai ở người mẹ

Biểu hiện cường giáp khi mang thai ở người mẹ thường xuất hiện sớm, nhất là trong 3 tháng đầu thai kỳ, và có thể nặng hơn ở những phụ nữ đã mắc bệnh từ trước. Nếu không được điều trị đúng cách, cường giáp thai kỳ không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ mà còn làm tăng nguy cơ biến chứng trong thai kỳ.

Ở giai đoạn đầu, dấu hiệu cường giáp thai kỳ khá đa dạng và dễ bị nhầm với các triệu chứng thai nghén thông thường. Mẹ bầu có thể gặp:

Ăn nhiều, thèm ăn liên tục dù không đói, dễ nhầm với nghén ăn.
Cân nặng thay đổi bất thường, có thể sụt cân hoặc tăng cân không rõ nguyên nhân.
Rối loạn tiêu hóa như táo bón hoặc tiêu chảy.
Khó chịu với thời tiết nóng, ra nhiều mồ hôi hơn bình thường.

Khi bệnh tiến triển, triệu chứng cường giáp thai kỳ trở nên rõ ràng và nặng hơn, bao gồm mệt mỏi kéo dài, suy nhược, lo lắng, bồn chồn, khó ngủ; Run tay, yếu cơ; Huyết áp tăng kèm đau đầu, buồn nôn, giảm thị lực. Khám lâm sàng có thể ghi nhận tuyến giáp to hơn bình thường.

Đặc biệt, cường giáp ở mẹ không kiểm soát tốt có thể làm tăng nguy cơ sinh non, tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật và trong trường hợp nặng có thể dẫn đến cơn bão giáp, nhất là thời điểm chuyển dạ. Vì vậy, việc nhận biết sớm các biểu hiện cường giáp khi mang thai và theo dõi y tế chặt chẽ là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi.

2. Biểu hiện cường giáp khi mang thai ở thai nhi

Biểu hiện cường giáp khi mang thai ở thai nhi chủ yếu xuất hiện khi bệnh cường giáp của mẹ không được kiểm soát tốt, đặc biệt trong trường hợp mẹ mắc Basedow có nồng độ kháng thể TRAb cao. Các kháng thể này có thể đi qua nhau thai và kích thích tuyến giáp của thai nhi, gây ra triệu chứng cường giáp thai kỳ rõ rệt.

Những dấu hiệu cường giáp thai kỳ thường gặp ở thai nhi bao gồm: Nhịp tim thai nhanh kéo dài trên 160 lần/phút, xuất hiện bướu giáp trong thai kỳ, tăng tuổi xương sớm, thai chậm phát triển so với tuổi thai và hiện tượng dính khớp sọ. Trong các trường hợp nặng, thai nhi có thể bị suy tim, ứ dịch toàn thân, làm tăng nguy cơ sinh non hoặc thai chết lưu.

Ngoài ra, việc người mẹ phải sử dụng thuốc kháng giáp tổng hợp trong thai kỳ cũng có thể ảnh hưởng đến thai nhi do thuốc dễ dàng qua nhau thai. Dù tỷ lệ dị tật bẩm sinh liên quan đến thuốc là thấp, việc theo dõi sát và kiểm soát liều điều trị vẫn rất quan trọng để hạn chế biểu hiện cường giáp khi mang thai và các biến chứng cho thai nhi.

3. Làm gì khi có các dấu hiệu cường giáp thai kỳ?

Khi mang thai, nếu xuất hiện các biểu hiện nghi ngờ cường giáp như tim đập nhanh, run tay, sụt cân không rõ nguyên nhân, sợ nóng hoặc mệt mỏi nhiều, thai phụ cần đi khám sớm. Việc thăm khám kịp thời giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng tuyến giáp và phân biệt cường giáp bệnh lý với cường giáp thoáng qua do thai kỳ (thường gặp trong 3 tháng đầu). Các xét nghiệm cần thiết bao gồm TSH, FT4 và/hoặc FT3 để xác định mức độ rối loạn hormone tuyến giáp.

Sau khi chẩn đoán, thai phụ cần tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa nội tiết và sản khoa. Trong đa số trường hợp, thuốc kháng giáp được sử dụng để kiểm soát tình trạng tăng hormone tuyến giáp. Propylthiouracil (PTU) thường được ưu tiên trong 3 tháng đầu thai kỳ, sau đó có thể chuyển sang methimazole hoặc carbimazole nếu cần. Mục tiêu điều trị là duy trì nồng độ hormone ở mức an toàn cho cả mẹ và thai nhi, với liều thấp nhất nhưng vẫn đạt hiệu quả.

Trong suốt thai kỳ, người mẹ cần được theo dõi định kỳ chức năng tuyến giáp. Xét nghiệm máu thường được lặp lại mỗi 2-4 tuần ở giai đoạn đầu điều trị, sau đó giãn dần khi tình trạng ổn định. Việc theo dõi đều đặn giúp bác sĩ kịp thời điều chỉnh liều thuốc, hạn chế nguy cơ biến chứng cho mẹ như rối loạn nhịp tim và cho thai nhi như chậm phát triển hoặc rối loạn tuyến giáp bào thai.

Sau sinh, cả mẹ và bé vẫn cần được theo dõi chức năng tuyến giáp vì rối loạn này có thể tiếp diễn hoặc thay đổi trong giai đoạn hậu sản. Điều này giúp đảm bảo an toàn lâu dài cho sức khỏe của mẹ và sự phát triển của trẻ.

Tóm lại, cường giáp trong thai kỳ là tình trạng không nên xem nhẹ vì có thể ảnh hưởng đồng thời đến sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi. Việc nhận biết sớm biểu hiện cường giáp khi mang thai, theo dõi sát sao và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, hạn chế biến chứng nguy hiểm. Do đó, khi có các dấu hiệu bất thường nghi ngờ liên quan đến tuyến giáp, thai phụ nên chủ động thăm khám để đảm bảo một thai kỳ an toàn và khỏe mạnh.