Ai nên dùng thuốc tránh thai kết hợp?

Thuốc tránh thai kết hợp là một trong những phương pháp ngừa thai phổ biến nhờ hiệu quả cao và dễ sử dụng. Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với loại thuốc này, vì việc lựa chọn còn phụ thuộc vào độ tuổi, sức khỏe tổng thể và tiền sử bệnh lý của từng người.

1. Thuốc tránh thai kết hợp là gì? Cơ chế tác dụng?

Thuốc tránh thai kết hợp (COCs) là loại thuốc tránh thai đường uống chứa hai hormone nữ tổng hợp gồm Estrogen và Progestin. Cơ chế tác dụng của thuốc tránh thai kết hợp là ngăn cản quá trình rụng trứng, tức là không cho buồng trứng phóng noãn. Đồng thời, thuốc cũng làm thay đổi chất nhầy ở cổ tử cung khiến tinh trùng khó di chuyển vào trong và làm mỏng niêm mạc tử cung để giảm khả năng trứng đã thụ tinh làm tổ.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), ngoài tác dụng tránh thai, thuốc tránh thai kết hợp estrogen và progestin còn mang lại nhiều lợi ích khác như giúp chu kỳ kinh nguyệt ổn định hơn, giảm lượng máu kinh và hạn chế đau bụng kinh. Ngoài ra, loại thuốc này còn có thể hỗ trợ cải thiện một số tình trạng như hội chứng tiền kinh nguyệt (PMS), lạc nội mạc tử cung, hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) và mụn trứng cá nặng.

2. Ai nên dùng và ai không nên dùng thuốc tránh thai kết hợp?

Những trường hợp phụ nữ có thể sử dụng thuốc tránh thai kết hợp an toàn và hiệu quả bao gồm:

Có con hoặc chưa có con
Đã kết hôn hoặc chưa kết hôn
Ở nhiều độ tuổi khác nhau, kể cả thanh thiếu niên và phụ nữ trên 40 tuổi
Sau sinh và đang cho con bú (sau một thời gian phù hợp theo hướng dẫn y tế)
Vừa phá thai, sảy thai hoặc từng mang thai ngoài tử cung
Hút thuốc lá nhưng dưới 35 tuổi
Từng hoặc đang bị thiếu máu
Bị giãn tĩnh mạch
Đang sống chung với HIV, dù có điều trị thuốc kháng retrovirus hay không

Đối tượng không nên sử dụng thuốc tránh thai kết hợp:

Trên 35 tuổi và hút thuốc
Thừa cân (chỉ số BMI > 35)
Bị sỏi mật
Bị ung thư vú hoặc đã từng bị ung thư vú trong quá khứ
Mắc bệnh tiểu đường kèm biến chứng
Bị huyết áp cao
Sắp trải qua một cuộc phẫu thuật lớn.
Đã từng bị đau tim, đột quỵ hoặc cục máu đông ở chân hoặc phổi
Có cha mẹ, anh chị em ruột từng bị cục máu đông ở chân hoặc phổi.
Đang mang thai, vừa sinh con trong vòng 3 tuần gần đây hoặc mới bắt đầu cho con bú trong vòng 6 tuần gần đây.
Đang dùng một số loại thuốc như lamotrigine

3. Cách dùng thuốc tránh thai kết hợp an toàn

3.1. Thời điểm bắt đầu uống thuốc

Bạn nên uống viên đầu tiên vào ngày đầu tiên của kỳ kinh nguyệt để được bảo vệ ngay lập tức. Nếu bắt đầu vào thời điểm khác, bạn vẫn có thể dùng thuốc khi chắc chắn không mang thai, nhưng cần kiêng quan hệ hoặc dùng bao cao su trong 7 ngày đầu.

3.2. Cách uống theo từng loại vỉ

Vỉ 21 viên: Uống 1 viên mỗi ngày vào giờ cố định trong 21 ngày. Sau đó nghỉ 7 ngày (thường sẽ có kinh), rồi bắt đầu vỉ mới.
Vỉ 28 viên: Uống liên tục 1 viên mỗi ngày, không nghỉ. Hết vỉ này uống ngay vỉ tiếp theo. Thông thường 7 viên cuối là viên không chứa hormone, giúp duy trì thói quen uống thuốc đều đặn.

3.3. Lưu ý quan trọng khi sử dụng

Nên chọn một khung giờ dễ nhớ để uống thuốc mỗi ngày, ví dụ sau khi đánh răng buổi tối. Uống trễ quá 12 tiếng có thể làm giảm hiệu quả tránh thai. Ngoài ra, một số thuốc như thuốc điều trị động kinh hoặc một vài loại kháng sinh có thể làm giảm tác dụng của thuốc tránh thai, vì vậy bạn nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng chung.

3.4. Xử lý khi quên uống thuốc tránh thai kết hợp

Nếu quên 1 viên, hãy uống ngay khi nhớ ra, kể cả khi phải uống 2 viên trong cùng một ngày. Nếu quên từ 2 viên trở lên, cần dùng thêm bao cao su trong 7 ngày tiếp theo để đảm bảo an toàn.

3.5. Khi nào cần ngừng thuốc và đi khám?

Hãy liên hệ bác sĩ ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau chân dữ dội, đau ngực kèm khó thở hoặc đau đầu nghiêm trọng. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo hiếm gặp của huyết khối (cục máu đông).

Tóm lại, thuốc tránh thai kết hợp phù hợp với nhiều phụ nữ ở các độ tuổi khác nhau, kể cả người chưa sinh con hoặc đã sinh con. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn và hạn chế tác dụng phụ, người dùng nên được bác sĩ tư vấn trước khi sử dụng, đặc biệt nếu có bệnh nền, hút thuốc lá hoặc có nguy cơ huyết khối. Việc dùng đúng đối tượng và đúng hướng dẫn sẽ giúp thuốc phát huy hiệu quả ngừa thai tối ưu.