Nang tuyến giáp là bệnh gì?

Nang tuyến giáp là một trong những bất thường tuyến giáp được phát hiện khá phổ biến trong các lần khám sức khỏe định kỳ. Phần lớn trường hợp đều lành tính và không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe, tuy nhiên vẫn cần được theo dõi đúng cách để phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường. Cùng tìm hiểu chi tiết về nang tuyến giáp là bệnh gì và có nguy hiểm hay không trong bài viết dưới đây.

1. Hiểu cơ bản về nang tuyến giáp

1.1. Tìm hiểu bị nang tuyến giáp là bệnh gì

Nang tuyến giáp là tình trạng xuất hiện một hoặc nhiều khoang chứa dịch nằm bên trong nhu mô tuyến giáp. Kích thước nang rất đa dạng, có thể chỉ vài milimet hoặc phát triển lớn hơn theo thời gian. Bên trong nang có thể chỉ chứa dịch hoặc kết hợp giữa dịch và mô đặc. Dựa vào đặc điểm này, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ nguy cơ, xây dựng kế hoạch theo dõi hoặc chỉ định thêm các phương pháp chẩn đoán nếu cần thiết.

1.2. Nang tuyến giáp có phải ung thư không?

Đa số nang tuyến giáp đều là tổn thương lành tính. Tỷ lệ nguy cơ ung thư sẽ có sự khác biệt rõ rệt dựa trên thành phần cấu tạo bên trong của nang. Đối với nang đơn thuần chỉ chứa dịch lỏng, tỷ lệ tiến triển thành ung thư vô cùng thấp, chỉ khoảng 0.3%. Trong khi đó, các nang hỗn hợp chứa thành phần mô đặc bên trong sẽ có nguy cơ ác tính cao hơn, khoảng 1.5%.

1.3. Nguyên nhân nang tuyến giáp thường gặp

Đến nay, nguyên nhân chính xác gây hình thành nang tuyến giáp vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy tình trạng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau tác động lên cấu trúc và hoạt động của tuyến giáp:

Sự phát triển quá mức của mô tuyến giáp

Một số vùng mô tuyến giáp tăng sinh bất thường tạo thành nhân giáp. Theo thời gian, các nhân này có thể thoái hóa, tích tụ dịch và phát triển thành nang tuyến giáp. Ngoài ra, tương tự các vị trí khác của tuyến giáp, nang eo tuyến giáp thường không gây triệu chứng ở giai đoạn đầu và chủ yếu được phát hiện tình cờ qua siêu âm.

Viêm tuyến giáp mạn tính

Các bệnh lý viêm tuyến giáp, đặc biệt là viêm tuyến giáp tự miễn, có thể làm thay đổi cấu trúc mô tuyến giáp, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện nang hoặc nhân tuyến giáp.

Rối loạn chuyển hóa i-ốt

Thiếu hoặc dư thừa i-ốt trong thời gian dài đều có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến giáp, kích thích tuyến giáp phát triển bất thường và hình thành các tổn thương dạng nang.

Tiếp xúc với tia xạ vùng đầu – cổ và tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp

Những người từng điều trị bằng xạ trị hoặc tiếp xúc với bức xạ ở vùng đầu, cổ, hoặc nếu trong gia đình có người mắc các bệnh lý tuyến giáp, nguy cơ xuất hiện nang hoặc nhân tuyến giáp cũng có thể cao hơn.

Yếu tố tuổi tác, giới tính

Nang tuyến giáp gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở người trung niên, đặc biệt là phụ nữ do những thay đổi nội tiết theo thời gian.

2. Các loại nang tuyến giáp thường gặp

2.1. Nang tuyến giáp đơn thuần

Nang tuyến giáp đơn thuần là dạng phổ biến, bên trong chỉ chứa dịch và hầu như không có thành phần mô đặc. Trên siêu âm, loại nang này thường có bờ đều, giới hạn rõ và hình ảnh khá điển hình nên dễ nhận biết. Phần lớn nang đơn thuần đều là tổn thương lành tính, nguy cơ tiến triển thành ung thư rất thấp. Nếu kích thước nhỏ, người bệnh thường không có triệu chứng và chỉ phát hiện tình cờ trong các lần khám sức khỏe hoặc siêu âm tuyến giáp định kỳ. Gói khám Sức khỏe & Tầm soát ung thư toàn diện tại Thu Cúc TCI tích hợp xét nghiệm đánh giá chức năng tuyến giáp, xét nghiệm chỉ điểm khối u tuyến giáp, siêu âm tuyến giáp. hỗ trợ phát hiện sớm nang tuyến giáp cũng như nhiều bất thường khác ngay từ khi chưa có triệu chứng.

2.2. Nang tuyến giáp hỗn hợp

Nang tuyến giáp hỗn hợp, còn gọi là nang phức tạp hoặc nang có thành phần đặc, là dạng tổn thương gồm cả dịch và mô đặc bên trong. Đây là loại nang cần được đánh giá cẩn thận hơn vì nguy cơ ác tính cao hơn so với nang đơn thuần. Nguy cơ ung thư của nang hỗn hợp phụ thuộc lớn vào tỷ lệ phần mô đặc chiếm chỗ bên trong lòng nang. Nếu khối u chủ yếu là dịch và phần đặc chiếm tỷ lệ nhỏ, nguy cơ ác tính thường dưới mức 5%. Tuy nhiên, nếu phần mô đặc chiếm trên 50% thể tích, nguy cơ ung thư có thể tăng lên mức 10%.

3. Triệu chứng nang tuyến giáp

Trong giai đoạn đầu, các u nang tuyến giáp hầu như không gây ra bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào rõ rệt. Người bệnh thường chỉ tình cờ phát hiện ra bệnh khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc siêu âm các bệnh lý khác. Bản chất của nang nhỏ là không chèn ép, không gây đau và không làm thay đổi hình dáng vùng cổ trước. Khi nang tăng dần kích thước, các triệu chứng do chèn ép sẽ bắt đầu xuất hiện rõ:

Khó nuốt hoặc có cảm giác nuốt nghẹn khi ăn uống.
Cảm giác có khối u hoặc dị vật ở vùng cổ trước.
Khối vùng cổ di động theo nhịp nuốt và có thể quan sát được khi nang phát triển lớn.
Khàn tiếng kéo dài do khối nang chèn ép dây thần kinh thanh quản.
Đau vùng trước cổ hoặc đau lan lên hàm, tai nếu nang bị xuất huyết hoặc viêm.
Khó thở hoặc cảm giác tức cổ khi nang có kích thước lớn và chèn ép khí quản.

4. Giải đáp về phương pháp chẩn đoán nang tuyến giáp

4.1. Siêu âm tuyến giáp giúp đánh giá gì?

Siêu âm tuyến giáp là phương pháp được ưu tiên trong đánh giá các bất thường tại tuyến giáp nhờ tính an toàn, không xâm lấn và cho kết quả nhanh chóng. Phương pháp này sử dụng sóng siêu âm tần số cao để tái tạo hình ảnh tuyến giáp, giúp phát hiện cả những nang có kích thước rất nhỏ mà thăm khám thông thường khó nhận biết. Thông qua hình ảnh siêu âm, bác sĩ có thể xác định:

Vị trí, kích thước, số lượng và đặc điểm của nang tuyến giáp
Phân biệt nang đơn thuần với nang hỗn hợp, đánh giá thành phần dịch, mô đặc, bờ tổn thương, tình trạng vi vôi hóa hoặc tăng sinh mạch máu bên trong nang.

Những đặc điểm này đóng vai trò quan trọng trong việc phân tầng nguy cơ ác tính và quyết định người bệnh chỉ cần theo dõi định kỳ hay cần thực hiện thêm các xét nghiệm chuyên sâu để định lượng các hormon T3, T4 và TSH.

4.2. Khi nào cần chọc hút FNA tuyến giáp?

Không phải mọi trường hợp nang tuyến giáp đều cần chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA). Phương pháp này thường được chỉ định khi kết quả siêu âm ghi nhận các đặc điểm nghi ngờ ác tính hoặc nang hỗn hợp có kích thước đạt ngưỡng lớn hơn 1.5cm cần đánh giá theo hướng dẫn chuyên môn.

Trong quá trình thực hiện, bác sĩ sẽ sử dụng một kim rất nhỏ để lấy mẫu tế bào từ vùng tổn thương dưới hướng dẫn trực tiếp của siêu âm. Mẫu bệnh phẩm sau đó được gửi đến phòng giải phẫu bệnh để phân tích, giúp xác định tổn thương là lành tính hay ác tính.

Phần lớn nang tuyến giáp là tổn thương lành tính và không ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe nếu được theo dõi đúng cách. Khám sức khỏe định kỳ, siêu âm tuyến giáp và thực hiện các xét nghiệm theo chỉ định của bác sĩ là giải pháp giúp phát hiện sớm các bất thường, ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng.