Kiểm tra hormone tuyến giáp thế nào?

Kiểm tra hormone tuyến giáp giúp đánh giá hoạt động của tuyến giáp và phát hiện sớm nhiều bệnh lý nguy hiểm liên quan đến nội tiết. Vậy kiểm tra hormone tuyến giáp gồm những bước nào và các chỉ số hormone tuyến giáp bình thường ra sao? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu các phương pháp chẩn đoán tình trạng tuyến giáp để chủ động bảo vệ sức khỏe.

1. Tìm hiểu chung về hormone tuyến giáp

1.1. Hormone tuyến giáp là gì? 

Hormone tuyến giáp là nhóm hormone được sản xuất từ tuyến giáp nằm phía trước cổ, đóng vai trò điều hòa nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể, bao gồm:

• Tham gia điều chỉnh nhiệt độ cơ thể, nhịp tim, huyết áp, hoạt động thần kinh và khả năng sử dụng năng lượng của tế bào.
• Kích thích tế bào tạo protein mới, tăng tiêu thụ oxy và thúc đẩy hoạt động chuyển hóa của cơ thể.
• Tác động đến chuyển hóa đường, chất béo, vitamin và kiểm soát cân nặng của cơ thể.
• Liên quan đến chức năng sinh sản ở cả nam giới và nữ giới. Cường giáp hoặc suy giáp kéo dài có thể gây rối loạn kinh nguyệt, giảm khả năng sinh sản hoặc ảnh hưởng đời sống tình dục.

1.2. Các loại hormone tuyến giáp? 

Tuyến giáp sản xuất chủ yếu hai loại hormone quan trọng là Thyroxine (T4) và Triiodothyronine (T3)

• Thyroxine (T4): Dạng hormone chiếm cấu phần lớn nhất được giải phóng từ tuyến giáp nhưng hoạt tính sinh học không quá mạnh trong cơ thể. Hormone này đóng vai trò như nguồn dự trữ và sẽ được chuyển đổi thành T3 tại gan và nhiều mô khác.
• Triiodothyronine (T3): Dạng hormone có hoạt tính sinh học mạnh, trực tiếp tham gia điều hòa chuyển hóa và hoạt động của nhiều cơ quan trong cơ thể. 

Quá trình chuyển đổi từ T4 sang T3 phụ thuộc vào nhu cầu chuyển hóa của cơ thể và tình trạng sức khỏe từng người. Một số bệnh lý hoặc căng thẳng kéo dài có thể làm giảm hiệu quả chuyển đổi hormone này.

2. Các phương pháp kiểm tra hormone tuyến giáp diễn ra thế nào?

2.1. Xét nghiệm hormone tuyến giáp 

Xét nghiệm hormon tuyến giáp là phương pháp quan trọng giúp đánh giá chức năng hoạt động và khả năng tiết hormone của tuyến giáp.

• TSH: Đây là chỉ số quan trọng nhất khi thực hiện kiểm tra hormone tuyến giáp và đánh giá chức năng hoạt động của tuyến giáp để phát hiện sớm suy giáp hoặc cường giáp.
• Chỉ số FT3 và FT4: Đây là dạng tự do của hormone tuyến giáp đang lưu hành tự do trong máu. Nồng độ FT3 và FT4 tăng cao thường gặp ở người bị cường giáp, trong khi chỉ số giảm thường liên quan suy giáp.
• Kháng thể kháng tuyến giáp: Các xét nghiệm như Anti TPO, Anti Tg hay TRAb giúp tìm ra nguyên nhân tự miễn. Những xét nghiệm này giúp phát hiện các bệnh tuyến giáp tự miễn như Basedow hoặc Hashimoto.
• Chỉ số Thyroglobulin (Tg) và Calcitonin: Dấu ấn sinh học có giá trị cao trong tầm soát. Các bác sĩ thường chỉ định hai xét nghiệm này để chẩn đoán và theo dõi ung thư tuyến giáp.

2.2. Siêu âm tuyến giáp 

Siêu âm giúp bác sĩ đánh giá kích thước, cấu trúc và đặc điểm của tuyến giáp một cách nhanh chóng và an toàn. Phương pháp này thường được chỉ định khi người bệnh xuất hiện đau cổ, nuốt vướng hoặc phát hiện khối bất thường vùng cổ. Siêu âm giúp xác định nguyên nhân triệu chứng có liên quan đến tuyến giáp hay cấu trúc lân cận hay không.

Đối với các nhân tuyến giáp, siêu âm hỗ trợ phân tích kích thước, mật độ, bờ viền và mức độ nghi ngờ ác tính của khối u. Dựa trên hình ảnh thu được, bác sĩ sẽ cân nhắc có cần sinh thiết tế bào hay không.

3. Các chỉ số hormone tuyến giáp

3.1. Chỉ số TSH 

Hormone này được tuyến yên sản xuất nhằm kiểm soát quá trình tiết hormone của tuyến giáp trong cơ thể. Theo Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ, chỉ số hormon tuyến giáp bình thường đối với TSH thường dao động từ 0,4 đến 4,0 mU/L. Tuy nhiên, khoảng tham chiếu có thể thay đổi nhẹ tùy từng phòng xét nghiệm và tình trạng sức khỏe người bệnh.

• Khi tuyến giáp hoạt động kém, cơ thể sẽ tăng tiết TSH để kích thích tuyến giáp sản xuất hormone nhiều hơn. Chỉ số TSH tăng cao thường liên quan đến tình trạng suy giáp.
• Khi tuyến giáp hoạt động quá mức, nồng độ hormone tuyến giáp tăng cao sẽ khiến chỉ số TSH giảm xuống rõ rệt. Chỉ số TSH thấp thường gặp ở người bị cường giáp hoặc Basedow.

3.2. Định lượng T4 

Xét nghiệm định lượng T4 giúp đánh giá khả năng sản xuất hormone của tuyến giáp trong từng giai đoạn bệnh. Ngoài dạng toàn phần, xét nghiệm FT4 còn giúp đánh giá lượng hormone tự do đang hoạt động trong cơ thể.

• Ở người trưởng thành khỏe mạnh, nồng độ T4 toàn phần thường dao động khoảng từ 60 đến 150 nmol/L trong máu.
• Chỉ số FT4 bình thường ở người lớn thường nằm trong khoảng từ 0,8 đến 1,8 ng/dL tùy từng phòng xét nghiệm. FT4 tăng cao thường liên quan cường giáp, trong khi FT4 thấp thường gặp ở người suy giáp.

3.3. Định lượng T3 

Xét nghiệm T3 thường được sử dụng để hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi bệnh cường giáp. So với T4, xét nghiệm T3 ít có giá trị hơn trong chẩn đoán suy giáp vì chỉ số thay đổi khá muộn theo diễn tiến bệnh. Tuy nhiên, định lượng T3 vẫn đóng vai trò cần thiết trong nhiều trường hợp cường giáp phức tạp.

Ở người trưởng thành, nồng độ T3 toàn phần bình thường thường dao động khoảng từ 1,3 – 3,1 nmol/L trong máu. Khi chỉ số T3 tăng cao, người bệnh có thể gặp triệu chứng hồi hộp, run tay, sụt cân hoặc mất ngủ kéo dài. 

3.4. Định lượng Tg 

Thyroglobulin hay Tg là một loại protein được sản xuất từ tế bào tuyến giáp và có mặt với lượng nhỏ trong máu. Xét nghiệm Tg thường được sử dụng để hỗ trợ theo dõi và chẩn đoán một số bệnh lý tuyến giáp. Khi tuyến giáp gặp tổn thương hoặc xuất hiện tế bào ung thư, lượng Tg trong máu có thể tăng lên đáng kể theo thời gian. Đây là lý do Tg thường được sử dụng như một dấu ấn hỗ trợ theo dõi ung thư tuyến giáp.

Ở người bình thường, nồng độ Tg thường dao động khoảng từ 0,2 – 70 ng/mL tùy phương pháp xét nghiệm sử dụng. Sau điều trị ung thư, xét nghiệm Tg giúp bác sĩ theo dõi nguy cơ tái phát của bệnh hiệu quả hơn.

3.5. Định lượng Anti-Tg 

Anti-Tg là xét nghiệm đo lượng kháng thể chống lại Thyroglobulin trong máu của người bệnh khi kiểm tra tuyến giáp. Ở người khỏe mạnh, chỉ số Anti-Tg thường dưới 115 IU/mL ở mọi độ tuổi.

Khi kết quả xét nghiệm Anti-Tg dương tính, cơ thể có thể đang có các kháng thể bất thường trong máu. Tình trạng này thường xuất hiện ở người bệnh Basedow, viêm tuyến giáp Hashimoto hay tiểu đường tuýp 1.

Kiểm tra hormone tuyến giáp là bước cần thiết giúp đánh giá chức năng tuyến giáp và phát hiện sớm nhiều bệnh lý nội tiết nguy hiểm. Việc thực hiện xét nghiệm kết hợp siêu âm định kỳ trong gói tầm soát phát hiện sớm ung thư tổng quát chuyên sâu tại Thu Cúc TCI hỗ trợ phát hiện bất thường ở tuyến giáp ngay từ giai đoạn đầu, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và bảo vệ sức khỏe lâu dài.