Khám tổng quát gan thận gồm những gì? Quy trình và thời điểm khám

Gan và thận là hai cơ quan giữ vai trò lọc, chuyển hóa và đào thải độc tố quan trọng của cơ thể. Tuy nhiên, phần lớn các bệnh lý gan thận đều diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn sớm. Việc thực hiện khám tổng quát gan thận định kỳ là giải pháp để bảo vệ sức khỏe và tầm soát sớm các nguy cơ ung thư. Bài viết này sẽ giúp người bệnh hiểu quy trình khám gan thận như thế nào và bao gồm những danh mục xét nghiệm gì.

1. Mục đích của khám tổng quát gan thận

Khám tổng quát gan thận là phương pháp đánh giá toàn diện tình trạng hoạt động của gan và thận thông qua thăm khám, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Gan đảm nhiệm chức năng chuyển hóa dưỡng chất, giải độc, sản xuất protein và hỗ trợ đông máu cho cơ thể. Thận đóng vai trò lọc máu, đào thải chất cặn bã, cân bằng nước, điện giải và điều hòa huyết áp.

Khi gan hoặc thận suy giảm chức năng, chất độc và sản phẩm chuyển hóa sẽ tích tụ, gây ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác. Khám tổng quát chức năng gan thận giúp bác sĩ phát hiện sớm các bệnh như viêm gan, gan nhiễm mỡ, xơ gan, suy thận hoặc nhiễm trùng tiết niệu. Việc chủ động kiểm tra định kỳ giúp giảm nguy cơ biến chứng nặng, đồng thời tối ưu hiệu quả điều trị lâu dài.

2. Khám tổng quát gan thận gồm những gì?

2.1. Khám nội lâm sàng

Bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh lý, thói quen sinh hoạt, chế độ ăn uống và các yếu tố nguy cơ liên quan đến gan thận. Việc thăm khám lâm sàng giúp phát hiện các dấu hiệu như vàng da, phù nề, đau hạ sườn phải, rối loạn tiểu tiện hoặc tăng huyết áp. Ngoài ra, bác sĩ cũng đánh giá tổng quát hệ tiêu hóa, tiết niệu và các cơ quan liên quan khác để định hướng xét nghiệm phù hợp.

2.2. Xét nghiệm máu đánh giá chức năng gan

Xét nghiệm máu đóng vai trò quan trọng trong khám tổng quát gan giúp phản ánh mức độ tổn thương và khả năng hoạt động của gan. Khi gan bị viêm hoặc tổn thương, các enzyme hoặc protein đặc trưng sẽ thay đổi nồng độ trong máu một cách bất thường:

Chỉ số ALT và AST là các enzym gan, thường tăng cao khi gan bị viêm, nhiễm độc hoặc tổn thương tế bào gan.
Alkaline Phosphatase (ALP) tăng có thể liên quan đến tắc mật, bệnh lý đường mật hoặc một số bệnh gan mạn tính.
Bilirubin: Đây là sắc tố mật được tạo ra từ quá trình phá vỡ hồng cầu, nếu chỉ số này tăng cao sẽ gây ra tình trạng vàng da.
Chỉ số Albumin và protein toàn phần giúp đánh giá khả năng tổng hợp protein của gan, thường giảm khi gan suy yếu.
Gamma-glutamyltransferase (GGT): Chỉ số này thường tăng rất cao ở những người lạm dụng rượu bia hoặc gặp các vấn đề về tắc nghẽn đường mật.
HBsAg miễn dịch tự động (HBsAg Cobas): Phát hiện sự hiện diện của virus viêm gan B trong cơ thể.
HBsAb định lượng: Đánh giá khả năng miễn dịch hoặc mức độ bảo vệ của cơ thể đối với virus viêm gan B.
Xét nghiệm HCV Ab test nhanh: Chỉ số này được sử dụng để tầm soát nhiễm virus viêm gan C. Viêm gan C thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng nhưng có nguy cơ cao dẫn đến xơ gan và ung thư gan.

2.3. Xét nghiệm máu đánh giá chức năng thận

Khám tổng quát thận không thể thiếu các xét nghiệm máu nhằm đánh giá khả năng lọc và đào thải của thận.

Chỉ số Ure máu phản ánh mức độ đào thải sản phẩm chuyển hóa protein, tăng cao khi chức năng thận suy giảm.
Creatinin huyết thanh là chỉ số quan trọng, giúp ước tính mức lọc cầu thận và phát hiện sớm suy thận.
Acid uric máu hỗ trợ phát hiện nguy cơ gout và bệnh thận liên quan đến rối loạn chuyển hóa purin.
Albumin và protein toàn phần huyết tương giúp đánh giá tổn thương màng lọc cầu thận.

2.3. Xét nghiệm nước tiểu

Xét nghiệm nước tiểu là phần quan trọng trong khám tổng quát chức năng gan thận, đặc biệt với bệnh lý thận. Tại Thu Cúc TCI, tổng phân tích nước tiểu bằng máy tự động gồm nhiều thông số như protein, hồng cầu, bạch cầu, glucose, nitrit và tỷ trọng nước tiểu. Những bất thường này giúp phát hiện sớm viêm thận, nhiễm trùng tiết niệu, tổn thương cầu thận hoặc rối loạn chuyển hóa.

2.4. Siêu âm ổ bụng

Siêu âm ổ bụng giúp đánh giá hình thái gan và thận một cách trực quan, an toàn và không xâm lấn. Thông qua siêu âm, bác sĩ có thể phát hiện gan nhiễm mỡ, u gan, sỏi thận, thận ứ nước hoặc thận đa nang. Kích thước và cấu trúc thận trên siêu âm cũng giúp định hướng bệnh thận mạn hoặc tắc nghẽn đường tiết niệu. Đây là bước hỗ trợ quan trọng giúp hoàn thiện kết quả khám gan thận như thế nào một cách toàn diện.

3. Giải đáp một số thắc mắc về khám sức khỏe gan thận

3.1. Ai nên khám tổng quát chức năng gan thận định kỳ?

Những người có nguy cơ cao nên chủ động khám tổng quát gan thận để phát hiện sớm bệnh lý tiềm ẩn.

Người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia.
Người dùng thuốc dài ngày, đặc biệt là thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc hóa trị, cũng cần theo dõi chức năng gan thận.
Người có tiền sử gia đình có bệnh gan thận hoặc xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, phù, tiểu bất thường cũng cần kiểm tra sớm.

3.2. Bao lâu nên khám gan thận?

Các chuyên gia y tế khuyến cáo nên khám tổng quát chức năng gan thận định kỳ từ 6 đến 12 tháng một lần. Đối với những người có bệnh lý nền, bác sĩ có thể chỉ định tần suất thăm khám dày hơn để theo dõi diễn tiến điều trị.

Khám tổng quát gan thận là việc làm thiết yếu để đảm bảo hai cơ quan quan trọng này luôn hoạt động trong trạng thái tốt nhất. Qua việc xét nghiệm máu, nước tiểu và siêu âm, người bệnh có thể nắm bắt chính xác tình trạng sức khỏe và phòng ngừa biến chứng. Gói khám sức khỏe tổng quát định kỳ tại Thu Cúc TCI với các mức Cơ bản – Nâng cao – Chuyên sâu được thiết kế khoa học, đầy đủ danh mục khám gan thận, phù hợp với nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Chủ động khám gan thận định kỳ chính là bước quan trọng giúp phát hiện sớm bệnh lý tiềm ẩn, bảo vệ sức khỏe lâu dài và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Nguồn tham khảo: Spire Healthcare, British Liver Trust, National Kidney Foundation