Dấu hiệu bị sán chó mèo ở người

Nhiễm sán chó mèo ở người không phải là bệnh hiếm, nhưng nhiều trường hợp bị bỏ qua vì triệu chứng ban đầu khá mơ hồ. Tình trạng này có thể gây ngứa da kéo dài, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa hoặc ảnh hưởng đến gan, phổi và mắt nếu không phát hiện sớm. Vì vậy, nhận biết sớm dấu hiệu bị sán chó mèo ở người là bước quan trọng để điều trị kịp thời và phòng ngừa biến chứng.

1. Các dấu hiệu bị sán chó mèo ở người cần lưu ý

Giun sán chó mèo là ký sinh trùng phổ biến có thể lây từ thú nuôi sang người. Bệnh chủ yếu do giun tròn trong ruột chó và mèo gây ra, phổ biến nhất là Toxocara canis (ở chó) và Toxocara cati (ở mèo). Dưới đây là những dấu hiệu bị giun sán chó mèo thường gặp nhất:

1.1. Sụt cân bất thường

Sụt cân bất thường có thể là một dấu hiệu bị giun sán chó mèo mà nhiều người dễ bỏ qua. Khi ký sinh trùng tồn tại trong cơ thể, chúng hấp thụ một phần dinh dưỡng, khiến cơ thể suy nhược và sụt cân nhanh dù chế độ ăn không thay đổi. Nếu nhận thấy cân nặng giảm không rõ nguyên nhân, bạn nên đi khám sớm để được kiểm tra và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

1.2. Các dấu hiệu liên quan đến hệ tiêu hoá

Táo bón, đầy hơi, chướng bụng hoặc tiêu chảy kéo dài có thể là dấu hiệu bị giun sán cho mèo ở người, nhưng cũng dễ nhầm lẫn với rối loạn tiêu hoá thông thường. Dù đã bổ sung chất xơ từ rau quả, tình trạng này vẫn có thể tiếp diễn nếu nguyên nhân liên quan đến ký sinh trùng. 

Ngoài ra, khi sán chó mèo ký sinh trong đường ruột sẽ gây kích ứng, viêm và co thắt khiến người bệnh đau bụng khó chịu. Một số trường hợp khác còn gặp phải tình trạng mệt mỏi hoặc sốt khoảng 38°C hoặc cao hơn.

1.3. Dấu hiệu nhiễm sán chó mèo liên quan đến hệ thần kinh

Một trong những dấu hiệu bị sán chó mèo ở người dễ nhận thấy nhất là cảm giác mệt mỏi kéo dài, kèm chóng mặt và suy giảm năng lượng. Người bệnh thường xuyên uể oải, khó tập trung, dễ choáng váng dù không làm việc nặng. 

Nguyên nhân chủ yếu do ký sinh trùng chiếm dụng dưỡng chất trong cơ thể, lâu dần dẫn đến thiếu máu và suy nhược. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng sức khoẻ tổng thể mà còn làm giảm hiệu suất học tập, làm việc và sinh hoạt hằng ngày.

1.4. Xuất hiện dị vật trong phân

Quan sát thấy dị vật bất thường trong phân có thể là một dấu hiệu bị sán chó mèo ở người cần lưu ý. Tuy vậy, không phải trường hợp nhiễm ký sinh trùng nào cũng dễ nhận biết bằng mắt thường vì nhiều loại sán có kích thước rất nhỏ hoặc đã bị phân huỷ trong quá trình tiêu hoá. Do đó, dù không nhìn thấy rõ, người bệnh vẫn nên cảnh giác khi xuất hiện các biểu hiện nghi ngờ và chủ động kiểm tra để phát hiện sớm.

1.5. Nhận biết dấu hiệu nhiễm sán chó mèo qua màu mắt và da

Khi nghi ngờ bị nhiễm ký sinh trùng, bạn nên chú ý sự thay đổi màu sắc của da và mắt vì đây có thể là dấu hiệu bị sán chó trên da khá điển hình. Sán ký sinh và hút máu để phát triển, làm cơ thể thiếu máu, khiến da trở nên nhợt nhạt, xanh xao, mất đi sắc hồng tự nhiên. Lòng trắng mắt cũng có thể ngả vàng hoặc kém tươi hơn bình thường. Ngoài ra, cơ thể thiếu máu buộc tim phải hoạt động nhiều hơn để bơm máu, vì vậy người bệnh dễ gặp tình trạng tim đập nhanh bất thường, mệt và hụt hơi. 

1.6. Ngứa và kích ứng da

Tình trạng ngứa da kéo dài và khó chịu cũng là dấu hiệu điển hình của nhiễm sán chó mèo. Nguyên nhân là do độc tố ký sinh trùng tiết ra kích thích hệ thần kinh dưới da, khiến người bệnh luôn cảm thấy ngứa ngáy. Trên da có thể xuất hiện các nốt mẩn đỏ rải rác hoặc tập trung tại những vùng ấu trùng di chuyển. Cơn ngứa tăng lên vào ban đêm, gây mất ngủ và mệt mỏi. Ngoài ra, vùng hậu môn cũng dễ bị ngứa do ấu trùng hoạt động và ký sinh tại khu vực này.

1.7. Dấu hiệu bị sán chó mèo ở người: Khó ngủ

Một dấu hiệu bị sán chó mèo ở người ít được chú ý đến chính là rối loạn giấc ngủ và thay đổi tâm trạng. Khi ấu trùng ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương, người bệnh có thể khó đi vào giấc ngủ, ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc giữa đêm và luôn cảm thấy mệt mỏi dù đã ngủ đủ. Bên cạnh đó, tâm trạng trở nên thất thường như dễ cáu gắt, lo âu, buồn bã hoặc giảm tập trung. Những biểu hiện này kéo dài sẽ ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

2. Làm gì khi có các dấu hiệu bị sán chó mèo ở người?

Khi xuất hiện các dấu hiệu bị sán chó mèo ở người như ngứa da, nổi mẩn đỏ, đau bụng, mệt mỏi hoặc sụt cân, bạn nên đi khám tại các cơ sở uy tín để được điều trị kịp thời. Bác sĩ dựa trên triệu chứng và các xét nghiệm lâm sàng để kê thuốc theo mức độ nhiễm. Tuyệt đối không được tự ý mua thuốc, dùng lại đơn thuốc của người khác hoặc tự tăng giảm liều.

Các thuốc thường được chỉ định:

• Albendazole: Thuốc phổ biến trong điều trị giun sán, dạng viên 200mg hoặc 400mg, liều dùng 10 – 15mg/kg trong 5 – 21 ngày tuỳ tình trạng bệnh. Có thể nhai hoặc nghiền uống trong bữa ăn, nên dùng cùng thực phẩm có chất béo để tăng hấp thu.
• Mebendazole: Cùng được dùng trong điều trị giun sán, đặc biệt với thể ấu trùng di chuyển nội tạng.

Giảm triệu chứng tại nhà:

• Chườm lạnh vùng da ngứa, tránh gãi làm trầy xước.
• Tăng cường rau củ giàu chất xơ, sữa chua, tỏi, gừng, nghệ để hỗ trợ sức khoẻ tiêu hoá.

Phòng ngừa tái nhiễm:

• Tẩy giun định kỳ cho chó mèo mỗi 3 – 6 tháng.
• Dọn phân vật nuôi hằng ngày, giữ môi trường sạch sẽ.
• Rửa tay với xà phòng trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với thú nuôi.

Ngứa da, nổi mẩn chỉ là các triệu chứng nhẹ và không quá nguy hiểm. Tuy nhiên nếu kèm theo đau đầu, co giật hoặc rối loạn thần kinh, cần đi khám ngay vì có thể ấu trùng đã ảnh hưởng đến não.

3. Chẩn đoán nhiễm sán chó mèo thường dựa vào đâu?

Chẩn đoán nhiễm sán chó mèo thường dựa trên sự kết hợp giữa yếu tố dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm cận lâm sàng. Khi có tiền sử tiếp xúc với chó mèo hoặc môi trường đất bẩn kèm theo dấu hiệu bị sán chó mèo ở người như ngứa kéo dài, nổi mề đay, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm để xác định. Các phương pháp chẩn đoán chính bao gồm:

• Xét nghiệm huyết thanh ELISA: Là phương pháp quan trọng nhất, giúp phát hiện kháng thể IgG chống lại ấu trùng Toxocara trong máu. Nếu kết quả dương tính (POS), khả năng nhiễm sán cao.
• Xét nghiệm công thức máu: Kiểm tra số lượng bạch cầu ái toan. Khi nhiễm sán chó mèo, chỉ số này thường tăng cao (trên 7% hoặc >500 tế bào/µl).
• Đánh giá triệu chứng lâm sàng: Người bệnh có thể bị ngứa da dai dẳng, nổi mề đay về đêm, đau bụng kéo dài, ho khan, khò khè. Trường hợp nặng xuất hiện co giật hoặc giảm thị lực một bên mắt do hội chứng ấu trùng di chuyển nội tạng hoặc lên mắt.
• Chẩn đoán hình ảnh khi cần: Siêu âm, CT hoặc MRI được chỉ định nếu nghi ngờ ấu trùng di chuyển đến gan, não hoặc mắt.

Có thể thấy, dấu hiệu bị sán chó mèo ở người khá đa dạng và dễ bị nhầm lẫn với những bệnh ký khác. Nếu thấy xuất hiện bất cứ dấu hiệu bất thường nào, đặc biệt là với những gia đình có nuôi thú cưng, cần đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời. Đừng quên duy trì vệ sinh môi trường sống sạch sẽ, vệ sinh cá nhân hằng ngày và tẩy giun định kỳ cho vật nuôi để đảm bảo an toàn cho cả gia đình bạn.