Dấu hiệu bệnh quai bị ở nam

Dấu hiệu bệnh quai bị ở nam có thể khác nhau tùy từng trường hợp, nhưng phổ biến nhất là sưng đau tuyến mang tai kèm theo sốt và cảm giác mệt mỏi. Đây là bệnh lý do virus gây ra, có khả năng lây lan nhanh qua đường hô hấp nếu không được kiểm soát tốt. Nhận biết sớm các triệu chứng đặc trưng sẽ giúp người bệnh có hướng xử trí phù hợp và giảm thiểu tối đa các biến chứng nguy hiểm có thể gặp phải.

1. Dấu hiệu bệnh quai bị ở nam giới thường xuất hiện như thế nào?

Dấu hiệu của bệnh quai bị ở nam xuất hiện sau khoảng 14 – 21 ngày kể từ khi virus xâm nhập vào cơ thể. Các biểu hiện khởi phát ban đầu tương tự với cảm cúm thông thường nên rất khó nhận biết. Dưới đây là những triệu chứng người bệnh cần lưu ý:

Sốt nhẹ đến sốt cao, có thể kéo dài trong vài ngày kèm cảm giác ớn lạnh và khó chịu.
Mệt mỏi, đau đầu, cơ thể uể oải, giảm khả năng tập trung và sinh hoạt hàng ngày.
Đau nhức cơ, đau mỏi toàn thân, đặc biệt ở vùng cổ, vai và lưng.
Buồn nôn hoặc nôn ở một số trường hợp, nhất là khi sốt cao.
Chán ăn, ăn uống kém do cảm giác đau vùng hàm và họng.
Đau ở khu vực dưới tai hoặc góc hàm, cảm giác đau tăng lên khi nói chuyện, nhai thức ăn hoặc nuốt nước bọt.
Tuyến mang tai sưng to bất thường sau khoảng 1 – 3 ngày kể từ khi sốt. Tình trạng sưng có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên mặt.
Vùng tuyến nước bọt bị sưng đau, căng tức và nhạy cảm khi chạm vào, khiến khuôn mặt trở nên mất cân đối hoặc biến dạng tạm thời.
Khó nhai, khó nuốt thức ăn do tuyến mang tai sưng lớn chèn ép các mô xung quanh.

2. Nhận biết các triệu chứng đặc trưng của quai bị ở nam theo từng giai đoạn bệnh

Dấu hiệu bệnh quai bị ở nam thay đổi theo từng giai đoạn phát triển. Để tránh nguy cơ xảy ra biến chứng nguy hiểm, người bệnh cần nhận biết sớm các triệu chứng và chủ động theo dõi sức khoẻ.

2.1. Giai đoạn ủ bệnh (khoảng 14 – 21 ngày)

Trong thời gian này, virus quai bị đã xâm nhập vào cơ thể nhưng hầu như chưa gây ra biểu hiện rõ ràng. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường và rất khó phát bệnh nếu không có yếu tố dịch tễ hoặc tiếp xúc với người mắc quai bị.

2.2. Giai đoạn khởi phát

Đây là thời điểm những dấu hiệu quai bị ở nam giới bắt đầu xuất hiện. Những triệu chứng điển hình trong giai đoạn này bao gồm:

Mệt mỏi, uể oải, giảm sức khỏe.
Đau đầu, đau họng.
Chán ăn hoặc ăn không ngon miệng.
Sốt nhẹ khoảng 37.5 – 38 độ.
Đau vùng góc hàm hoặc dưới tai.
Tuyến mang tai bắt đầu sưng và đau khi nhai, nói chuyện hoặc cử động hàm.

2.3. Giai đoạn toàn phát (đỉnh điểm của bệnh)

Giai đoạn này các dấu hiệu bệnh quai bị ở nam biểu hiện rõ rệt nhất. Triệu chứng thường gặp sẽ gồm có:

Sốt cao, có thể lên đến 39°C hoặc hơn trong vài ngày đầu.
Tuyến mang tai sưng to rõ rệt ở một hoặc cả hai bên mặt.
Đau nhức vùng tuyến nước bọt, cảm giác đau tăng khi ăn uống.
Khó nuốt, nhai thức ăn.
Đau đầu nhiều hơn, cơ thể mệt mỏi kéo dài.
Chán ăn, đôi khi kèm đau bụng.

Đây cũng là giai đoạn cần theo dõi sát vì một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng như viêm tinh hoàn, viêm màng não hoặc các tổn thương thần kinh khác.

2.4. Giai đoạn hồi phục

Sau khoảng 5 – 7 ngày tính từ khi bệnh đạt đỉnh, các triệu chứng sẽ dần thuyên giảm:

Tuyến mang tai giảm sưng và bớt đau.
Nhiệt độ cơ thể trở về bình thường.
Tình trạng đau họng, đau đầu và khó nuốt cải thiện rõ rệt.
Người bệnh ăn uống và sinh hoạt dễ dàng hơn.

Mặc dù đa số trường hợp quai bị có thể tự hồi phục, nam giới vẫn cần theo dõi sức khoẻ cẩn thận vì bệnh có nguy cơ biến chứng nguy hiểm nếu không được chăm sóc đúng cách. Ngoài ra, cần phân biệt tình trạng sưng tuyến mang tai do quai bị với sưng hạch bạch huyết hoặc các bệnh lý đường hô hấp khác để tránh nhầm lẫn trong quá trình chẩn đoán.

3. Những dấu hiệu cảnh báo biến chứng quai bị ở nam giới cần đặc biệt lưu ý

Phần lớn người bệnh có thể hồi phục sau khi mắc quai bị mà không gặp vấn đề nghiêm trọng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đặc biệt ở nam giới sau tuổi dậy thì, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời.

3.1. Viêm tinh hoàn

Viêm tinh hoàn là biến chứng thường gặp và đáng lo ngại nhất ở nam giới mắc quai bị. Tình trạng này xuất hiện khoảng 7 – 10 ngày sau khi tuyến mang tai sưng, nhưng cũng có thể xảy ra sớm hơn hoặc đồng thời với các triệu chứng quai bị. Dấu hiệu cảnh báo bao gồm:

Sốt cao trở lại sau khi các dấu hiệu bệnh quai bị ở nam đã có dấu hiệu thuyên giảm.
Đau tức vùng bìu hoặc tinh hoàn.
Tinh hoàn sưng to bất thường, có thể lớn gấp 2 – 3 lần bình thường.
Da bìu đỏ, nóng và nhạy cảm khi chạm vào.
Buồn nôn, mệt mỏi, đau nhức toàn thân.

Nếu không được theo dõi và xử lý phù hợp, viêm tinh hoàn có thể dẫn đến teo tinh hoàn, làm suy giảm khả năng sản xuất tinh trùng và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nam giới.

3.2. Viêm tuỵ cấp

Đây là biến chứng ít gặp hơn nhưng có mức độ nghiêm trọng cao, xuất hiện khi tình trạng sưng tuyến mang tai đã giảm bớt. Những dấu hiệu cần lưu ý đó là:

Sốt trở lại sau vài ngày bệnh ổn định.
Đau vùng thượng vị hoặc đau bụng dữ dội.
Buồn nôn và nôn nhiều.
Tiêu chảy.
Chán ăn kéo dài.
Mệt lả, tụt huyết áp hoặc choáng váng.

3.3. Tổn thương thần kinh

Mặc dù hiếm gặp (tỷ lệ xảy ra 0.5%), biến chứng thần kinh do quai bị có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thần kinh của người bệnh. Các biểu hiện sẽ xuất hiện vài ngày sau khi viêm tuyến mang tai 3 – 10 ngày hoặc đôi khi xảy ra độc lập. Dấu hiệu cảnh báo gồm:

Đau đầu dữ dội kéo dài.
Khó chịu, bứt rứt hoặc thay đổi tính cách bất thường.
Co giật.
Rối loạn ý thức, lú lẫn hoặc giảm khả năng nhận thức.
Nhìn mờ, rối loạn thị giác.
Giảm thính lực hoặc nghe kém đột ngột.

Đây là những dấu hiệu bệnh quai bị ở nam cần được đặc biệt lưu tâm vì có thể liên quan đến viêm não, viêm màng não hoặc tổn thương các dây thần kinh sọ não.

3.4. Các biến chứng khác

Ngoài những biến chứng kể trên, quai bị còn có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể, dù tỷ lệ gặp không cao. Một số biến chứng hiếm gặp bao gồm:

Viêm cơ tim
Viêm tuyến giáp
Viêm tuyến lệ
Viêm dây thần kinh thị giác
Viêm phổi
Viêm thanh quản, khí quản và phế quản
Rối loạn chức năng gan
Xuất huyết do giảm tiểu cầu, viêm đa khớp

4. Nam giới cần làm gì khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ mắc quai bị?

Khi xuất hiện các dấu hiệu bệnh quai bị ở nam giới, mọi người không nên quá lo lắng. Việc cần làm ngay lúc này là chủ động thăm khám và chăm sóc sức khỏe đúng cách để bệnh không tiến triển nặng, hạn chế biến chứng.

4.1. Thăm khám và chẩn đoán

Khi nghi ngờ mắc quai bị, nam giới nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh. Điều này đặc biệt cần thiết trong những trường hợp triệu chứng không điển hình hoặc dễ nhầm lẫn với cảm cúm, viêm đường hô hấp trên hay các bệnh lý gây sưng vùng hàm.

Bác sĩ có thể đánh giá tình trạng bệnh dựa trên các dấu hiệu lâm sàng và theo dõi nguy cơ biến chứng. Đối với nam giới sau tuổi dậy thì, theo dõi viêm tinh hoàn là rất quan trọng vì đây là một trong những biến chứng thường gặp nhất khi mắc quai bị.

4.2. Cách chăm sóc và điều trị tại chỗ

Sau khi được chẩn đoán mắc bệnh, người bệnh cần nghỉ ngơi nhiều và hạn chế vận động mạnh để cơ thể có thời gian phục hồi. Một số biện pháp chăm sóc tại nhà nên áp dụng gồm:

Chườm ấm vùng tuyến mang tai để giảm sưng đau.
Nghỉ ngơi tại giường, tránh làm việc quá sức.
Nếu có biểu hiện đau hoặc sưng tinh hoàn, nên mặc quần lót vừa vặn để nâng đỡ tinh hoàn và giảm cảm giác khó chịu.
Sử dụng thuốc hạ sốt như paracetamol theo chỉ dẫn của bác sĩ. Tuyệt đối không dùng aspirin vì có thể gây hội chứng Reye nguy hiểm.
Theo dõi các dấu hiệu bất thường như sốt cao kéo dài, đau tinh hoặc hoặc sưng đau tăng để kịp thời đi khám.

4.3. Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt

Bên cạnh việc điều trị, người bệnh cũng cần điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý để hỗ trợ quá trình hồi phục diễn ra nhanh hơn. Những việc cần làm:

Khẩu phần ăn cho người bệnh ưu tiên các món chế biến mềm, dễ nuốt như cháo, canh hoặc súp.
Hạn chế thực phẩm chua và cay vì có thể kích thích tiết nước bọt, làm tăng cảm giác đau.
Uống đủ nước mỗi ngày, nếu sốt nhiều có thể bổ sung dung dịch điện giải.
Tạm ngừng quan hệ tình dục trong giai đoạn cấp tính của bệnh.
Tắm bằng nước ấm, giữ cơ thể sạch sẽ và súc miệng thường xuyên.
Đeo khẩu trang, không dùng chung đồ cá nhân với người khác để hạn chế lây lan virus.

Qua những thông tin trên có thể thấy dấu hiệu bệnh quai bị ở nam xuất hiện khá rõ ràng nếu người bệnh chú ý quan sát cơ thể. Phát hiện bệnh sớm và chăm sóc đúng cách là yếu tố quan trọng giúp hạn chế các biến chứng liên quan đến tinh hoàn và những cơ quan khác. Chủ động thăm khám, điều trị đúng phác độ và lên chế độ dinh dưỡng phù hợp sẽ giúp nhanh lành bệnh hiệu quả.