Có nên siêu âm vú khi có kinh nguyệt?

Nhiều chị em băn khoăn liệu đang có kinh siêu âm vú được không hay nên chờ đến sau chu kỳ, bởi siêu âm vú khi có kinh nguyệt thường đi kèm nỗi lo về sự khó chịu hay sai lệch kết quả. Thực tế, đây là thắc mắc phổ biến và việc lựa chọn thời điểm siêu âm phù hợp có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của chẩn đoán. Hiểu rõ ưu nhược điểm của từng thời điểm sẽ giúp chị em chủ động bảo vệ sức khỏe của mình.

1. Có nên siêu âm vú trong kỳ kinh nguyệt không?

Về mặt kỹ thuật y khoa, việc thực hiện siêu âm hay chụp nhũ ảnh không bị “cấm” tuyệt đối trong những ngày hành kinh. Tuy nhiên, xét về khía cạnh hiệu quả chẩn đoán và sự thoải mái của người bệnh, các chuyên gia thường đưa ra khuyến cáo chung là không nên siêu âm vú khi có kinh nguyệt.

Nếu là khám sàng lọc định kỳ, bạn nên trì hoãn. Lý do là trong giai đoạn này, nồng độ hormone biến động mạnh khiến mô vú thay đổi, có thể che lấp các tổn thương thực sự hoặc tạo ra các “dương tính giả”.

Theo khuyến cáo từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC): “Thời điểm ngay trước và trong kỳ kinh nguyệt không phù hợp để thực hiện các xét nghiệm hình ảnh tuyến vú. Đây là giai đoạn ngực dễ bị sưng và đau, có thể gây khó chịu khi chụp nhũ ảnh và ảnh hưởng đến kết quả”. Vì vậy, nên sắp xếp chụp nhũ ảnh hoặc siêu âm vào khoảng 1 – 2 tuần sau khi bắt đầu kỳ kinh để đảm bảo chính xác và thoải mái hơn.

2. Tại sao không nên siêu âm trong kỳ kinh?

Việc siêu âm vú khi có kinh nguyệt thường không được khuyến khích do những thay đổi sinh lý của hệ nội tiết, cụ thể qua ba lý do chính:

Gây đau và khó chịu: Trong giai đoạn hoàng thể, nồng độ Estrogen và Progesterone tăng cao làm giãn ống dẫn sữa và tăng lưu lượng máu, khiến ngực sưng, đau và nhạy cảm. Thao tác ấn đầu dò khi siêu âm lúc này sẽ gây đau đớn, khiến người bệnh khó hợp tác.
Thay đổi cấu trúc mô do giữ nước: Hormone tăng cao khiến mô liên kết và tuyến vú tích nước, làm tăng mật độ mô. Trên hình ảnh siêu âm, hiện tượng này tạo ra các vùng phản âm không đồng nhất, khiến bác sĩ khó phân biệt giữa nang sinh lý bình thường và khối u thực sự.
Nhiễu kết quả hình ảnh: Đây là hệ quả nghiêm trọng nhất. Mô vú dày đặc làm giảm độ tương phản, dễ dẫn đến tình trạng “âm tính giả” (che lấp tổn thương nhỏ) hoặc “dương tính giả” (mô xơ cứng trông giống khối u).

Việc siêu âm vú khi có kinh nguyệt không chỉ làm giảm độ chính xác mà còn khiến bệnh nhân tốn kém thời gian, chi phí cho các xét nghiệm bổ sung hoặc yêu cầu tái khám lại sau khi sạch kinh.

3. Thời điểm “vàng” để siêu âm vú

Nếu bạn đang băn khoăn siêu âm vú trước hay sau kỳ kinh là tốt nhất, thì câu trả lời từ các chuyên gia là sau kỳ kinh. Việc lựa chọn đúng thời điểm không chỉ giúp bạn giảm bớt đau đớn mà còn tăng độ chính xác cho kết quả chẩn đoán.

3.1. Khoảng thời gian lý tưởng: Ngày thứ 7 – 10 của chu kỳ

Các tổ chức y tế quốc tế đều đồng thuận rằng thời điểm tốt nhất để khám vú (bao gồm cả siêu âm và chụp nhũ ảnh) là khi nồng độ Estrogen và Progesterone đã giảm xuống mức thấp nhất. Cụ thể, thời điểm “vàng” được xác định là khoảng 1 đến 2 tuần sau khi bắt đầu ngày đầu tiên của kỳ kinh (tức là khoảng ngày thứ 7 đến ngày thứ 14 của chu kỳ, tối ưu nhất là ngày 7 – 10). Lúc này, kỳ kinh nguyệt vừa kết thúc hoặc đã kết thúc vài ngày.

3.2. Lợi ích của việc chọn đúng thời điểm

Khi quyết định siêu âm vú trước hay sau kỳ kinh và chọn đúng thời điểm sau sạch kinh, bạn sẽ nhận được các lợi ích y khoa rõ rệt:

Mô vú mềm mại hơn: Do không còn chịu tác động mạnh của hormone, mô tuyến vú trở về trạng thái nghỉ ngơi, giảm sưng nề.
Hình ảnh rõ nét: Mật độ mô vú giảm xuống giúp sóng siêu âm xuyên thấu tốt hơn, hình ảnh thu được có độ phân giải cao, giúp bác sĩ dễ dàng phát hiện các nang, nhân xơ hoặc khối u kích thước nhỏ.
Giảm đau đớn: Ngực không còn nhạy cảm giúp bạn cảm thấy thoải mái hơn khi bác sĩ thao tác đầu dò.

4. Trường hợp cần đi khám ngay

Mặc dù khuyến cáo chung là không nên siêu âm vú khi có kinh nguyệt, nhưng có những trường hợp ngoại lệ mang tính cấp bách. Nếu bạn phát hiện các dấu hiệu dưới đây, cần đi khám ngay lập tức mà không cần chờ đợi chu kỳ kết thúc, vì việc phát hiện sớm ung thư vú quan trọng hơn sự bất tiện do kỳ kinh gây ra:

Xuất hiện khối u bất thường: Nếu bạn tự sờ thấy một khối cứng, chắc, ranh giới không rõ ràng ở vú hoặc vùng hố nách, hãy đi khám ngay. Khối u ác tính thường không đau, cứng như đá và cố định, nhưng cũng có thể mềm và đau. Một khối u mới ở vú hoặc dưới cánh tay (nách) là triệu chứng phổ biến của ung thư vú.
Thay đổi núm vú và tiết dịch: Núm vú bị tụt vào trong (nếu trước đây chưa từng bị), hoặc tiết dịch bất thường không phải sữa mẹ (đặc biệt là dịch máu, mủ hoặc dịch trong vắt) là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.
Biến đổi da vùng vú: Quan sát da vùng ngực, nếu thấy da bị đỏ, sưng, nóng, bong tróc vảy hoặc có hiện tượng sần sùi giống vỏ cam, đây có thể là dấu hiệu của ung thư vú dạng viêm – một dạng hiếm gặp nhưng tiến triển nhanh.
Đau vú dữ dội và bất thường: Đau ngực do kỳ kinh có thể bắt đầu từ 2 tuần trước kỳ kinh, trở nên tồi tệ hơn và sau đó biến mất khi kỳ kinh bắt đầu. Nếu cơn đau không tuân theo quy luật này, đó là dấu hiệu cần lưu ý.

5. Lời khuyên khi khám định kỳ

Để việc chăm sóc sức khỏe tuyến vú đạt hiệu quả cao nhất, bạn nên xây dựng một thói quen thăm khám khoa học:

Thứ nhất, hãy sắp xếp lịch khám phù hợp. Nếu bạn chỉ đi khám kiểm tra định kỳ và không có triệu chứng cấp tính, hãy kiên nhẫn đợi. Hãy đánh dấu lịch và đặt hẹn với bác sĩ vào tuần sau khi bạn sạch kinh. Điều này giúp tối ưu hóa kết quả siêu âm vú khi có kinh nguyệt (trong trường hợp bạn lỡ đi khám vào thời điểm này) so với thời điểm vàng.
Thứ hai, hãy trao đổi thẳng thắn với bác sĩ. Trước khi thực hiện siêu âm, hãy thông báo cho bác sĩ biết bạn đang ở ngày thứ bao nhiêu của chu kỳ. Thông tin này giúp bác sĩ chẩn đoán hình ảnh có cái nhìn khách quan hơn khi phân tích mật độ mô vú và các hình ảnh thu được.

Như vậy, đang có kinh siêu âm vú được không phụ thuộc vào tình trạng bệnh. Trong trường hợp cần kiểm tra gấp, vẫn có thể thực hiện siêu âm. Tuy nhiên, thời điểm phù hợp nhất vẫn là sau khi hết kinh vì lúc này mô vú mềm hơn, giúp hình ảnh rõ ràng và chính xác hơn. Siêu âm vú khi có kinh nguyệt trong kỳ kinh có thể gây khó chịu và đôi khi làm giảm độ chính xác do vú căng tức. Do đó, nên trao đổi với bác sĩ để chọn thời điểm khám phù hợp.