Bị dị ứng ngứa khắp người phải làm sao?

Dị ứng gây ngứa khắp người là tình trạng khá phổ biến, có thể xuất hiện đột ngột, khiến người bệnh vô cùng khó chịu, ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt hàng ngày. Vậy bị dị ứng ngứa khắp người phải làm sao để giảm nhanh triệu chứng, nguyên nhân gây ra tình trạng này và cách phòng tránh tái phát như thế nào? 

1. Tình trạng dị ứng ngứa khắp người là gì? Nguyên nhân gây ra?

Dị ứng ngứa khắp người là tình trạng da xuất hiện các tổn thương như nổi mẩn, phát ban đỏ, sần hoặc nổi mụn nước, mẩn ngứa có thể xuất hiện thành từng mảng ở nhiều vị trí hoặc nổi toàn thân. Các triệu chứng này có thể tự khỏi sau vài giờ hoặc kéo dài dai dẳng trong nhiều ngày, nhiều tháng.

Dị ứng ngứa thường biểu hiện khác nhau ở mỗi người, nhiều trường hợp người bệnh chỉ bị ngứa râm ran mà không nổi mẩn gì trên da, có trường hợp lại nổi mẩn khắp người nhưng không ngứa. Ngứa rát nhiều khiến người bệnh gãi nhiều, dễ dẫn đến các tổn thương da thứ phát như trầy xước, nhiễm khuẩn tại chỗ, từ đó lại làm nặng nề tình trạng viêm, ngứa, đỏ da.

Nguyên nhân ngứa do các bệnh lý ngoài da:

• Khô da: Gây ngứa ít, thường không đi kèm triệu chứng nổi ban, sẩn, mụn nước trên da. Nguyên nhân khô da thường do thay đổi thời tiết, thường xuyên tắm nước nóng, da bị lão hóa, uống ít nước,…
• Dị ứng do thuốc, thức ăn, mỹ phẩm, các loại hóa chất, nước tẩy rửa, bụi, phấn hóa, dị nguyên lạ (ong đốt), thời tiết, lạnh,…

• Bệnh vẩy nến: Ở bệnh nhân vẩy nến, da thường khô và nứt nẻ, các mảng da khô bong tróc có thể gây ngứa.
• Thời tiết quá nóng: Làm lỗ chân lông bị bít tắc do mồ hôi, vi khuẩn, gây ngứa, nổi mẩn đỏ, mụn nước,… hay gặp tại vị trí nếp gấp da như cổ, ngực, bẹn, khuỷu tay. 
• Mề đay: Tình trạng mao mạch trên da phản ứng với các tác nhân dị ứng. Người bệnh có biểu hiện đặc trưng trên là ban sần trên da, có thể dẫn đến phù nề cấp tính ở lớp trung bì khiến bề mặt da không còn phẳng mịn như bình thường.
• Nhiễm ký sinh: Một số loại ký sinh trùng có thể sống trên bề mặt da, thường thì sẽ không gây triệu chứng cho đến khi người bệnh xuất hiện các triệu chứng ngứa, nổi mẩn trên da. 
• Một số nguyên nhân khác: Nhiễm nấm da, viêm nang lông, viêm tuyến bã nhờn, tổ đỉa,… cũng gây tình trạng dị ứng ngứa khắp người. 

Nguyên nhân ngứa do các bệnh lý bên trong cơ thể: 

• Suy giảm chức năng thận: Chức năng thận suy giảm làm khả năng đào thải độc tố của cơ thể suy giảm dẫn đến tích tụ độc tố, gây phù nề và ngứa ngáy toàn thân. 
• Các bệnh lý về gan như xơ gan, gan nhiễm mỡ, rối loạn chức năng gan cũng gây tình trạng ngứa, suy giảm chức năng gan nặng có thể gây vàng da, khô da.
• Đái tháo đường: tăng đường máu có thể làm tổn thương hệ mạch máu dưới da, ảnh hưởng đến quá trình dinh dưỡng của da, da khô sần, cảm giác ngứa ngáy toàn thân. 
• Bệnh lý tuyến giáp: rối loạn hormon giáp bao gồm cường giáp và suy giáp  đều có thể ảnh hưởng đến hoạt động trao đổi chất của cơ thể, dẫn đến mất cân bằng hệ miễn dịch, gây các biểu hiện ngứa rát trên da. 
• Thay đổi hormon nội tiết ở phụ nữ mãn kinh, tiền mãn kinh, phụ nữ mang thai.
• Bệnh lậu, giang mai, HIV và một số bệnh lý lây qua đường tình dục cũng có thể gây nổi ban đỏ, ngứa toàn thân. Ngoài ra, sử dụng thuốc kháng virus ở những bệnh nhân này cũng gây tác dụng phụ là ngứa da. 
• Nguyên nhân khác: Căng thẳng kéo dài, thiếu sắt, bệnh lý đa hồng cầu,… 

Như vậy, tình trạng ngứa toàn thân có thể do nhiều nguyên nhân, nhiều bệnh lý gây ra. Vậy da bị dị ứng ngứa phải làm sao? 

2. Bị dị ứng ngứa khắp người phải làm sao? Khi nào cần đi khám ngay?

Khi bị bị dị ứng ngứa khắp người nên làm gì? Trước tiên, cần xác định tình trạng ngứa, có triệu chứng nào trên da hay không, yếu tố khởi phát ngứa, tiền sử có từng bị ngứa toàn thân trước đó.

Nếu ngứa vào thời điểm giao mùa, thời tiết thay đổi, sau khi ăn một loại thực phẩm lạ, sau khi sử dụng thuốc điều trị, dùng các sản phẩm tẩy rửa hay mỹ phẩm,… thì có thể nguyên nhân dị ứng da. Với trường hợp nghi ngờ dị ứng, trước tiên phải ngừng tiếp xúc với yếu tố gây dị ứng, theo dõi tổng trạng cơ thể. Bệnh nhân có thể khỏi hoàn toàn sau vài giờ mà không cần xử trí gì. Trường hợp ngứa toàn thân nặng, ngứa kèm nổi ban đỏ toàn thân, cần được thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa da liễu để xác định tình trạng bệnh và hướng điều trị.

Nếu tình trạng ngứa xảy ra dai dẳng, ngứa không do nguyên nhân dị ứng nào trước đó, nên nghĩ đến các bệnh lý sức khỏe toàn thân. Cần tầm soát sớm vì có thể đây là dấu hiệu cảnh báo suy giảm chức năng các cơ quan trong cơ thể. Sau khi xác định được các bệnh lý toàn thân, phối hợp điều trị bệnh với các thuốc điều trị triệu chứng ngứa theo chỉ định của bác sĩ. 

Các bệnh lý về da tuy không gây nguy hiểm cấp tính nhưng để lâu có thể gây các biến chứng trên da, bội nhiễm vi khuẩn, nhiễm trùng toàn thân hoặc để lại các di chứng thẩm mỹ. 

Một số loại thuốc điều trị triệu chứng mẩn ngứa toàn thân:

• Thuốc kháng Histamin nhóm H1: Ức chế sản xuất histamin của cơ thể, làm giảm ngứa.

• Thuốc chẹn thụ thể H2: Làm co mạch, giảm phù nề, giảm viêm từ đó giảm triệu chứng ngứa.
• Steroid: Giảm phản ứng miễn dịch của cơ thể, cắt cơn ngứa nhanh. 

Lưu ý: Bất kể loại thuốc điều trị nào đều cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa. 

Một số lưu ý khi gặp tình trạng da bị dị ứng ngứa:

• Hạn chế gãi: phản xạ gãi có thể làm tăng phản ứng miễn dịch toàn thân, càng gãi triệu chứng ngứa càng nặng hơn. Gãi cũng làm tổn thương da, tổn thương hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể. Có thể chườm khăn lạnh lên da để giảm ngứa. 
• Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát để tránh cọ sát da tổn thương, điều chỉnh nhiệt độ phòng thoáng mát, tránh tắm nước quá nóng, dưỡng ẩm da bằng các sản phẩm lành tính.
• Vệ sinh cơ thể sạch sẽ bằng nước sạch, hạn chế các loại sữa tắm kích ứng da.
• Nghỉ ngơi, tránh căng thẳng quá mức. 

Tóm lại, bị dị ứng ngứa khắp người phải làm sao thì trước tiên cần xác định nguyên nhân gây dị ứng. Bên cạnh việc tránh các yếu tố kích thích từ môi trường, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc hoặc các sản phẩm bôi ngoài da khi chưa có chỉ định. Thăm khám bác sĩ là cần thiết để được chẩn đoán chính xác và điều trị an toàn, hiệu quả.