Nguyên nhân gây suy giảm thị lực đột ngột

Khác với các rối loạn thị lực tiến triển từ từ, suy giảm thị lực đột ngột là dấu hiệu cảnh báo những bất thường tại mắt hoặc toàn thân và có thể tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến thị giác nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Việc hiểu rõ nguyên nhân và cách điều trị sớm sẽ giúp người bệnh chủ động bảo vệ thị lực và hạn chế biến chứng.

1. Suy giảm thị lực đột ngột là gì? Có nguy hiểm không?

Theo Cleveland Clinic, thị lực giảm đột ngột được xem là một tình trạng cấp cứu y khoa, xảy ra khi khả năng nhìn giảm nhanh và bất ngờ, có thể trong vài giây, vài phút hoặc kéo dài vài ngày. Tình trạng này có thể ảnh hưởng một bên mắt hoặc cả hai mắt, mức độ từ giảm một phần đến mất thị lực hoàn toàn. Một số dấu hiệu có thể xuất hiện là:

Nhìn mờ đột ngột, tối sầm hoặc mất vùng nhìn trung tâm
Thay đổi thị lực nhanh, không rõ nguyên nhân
Cảm giác nhìn không ổn định hoặc lệch hình

Nếu không được thăm khám kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến tổn thương thị giác kéo dài.

2. Những nguyên nhân gây suy giảm thị lực đột ngột

Theo MSD Manuals, bị giảm thị lực đột ngột thường xuất phát từ ba nhóm nguyên nhân chính: đục hoặc tổn thương cấu trúc trong suốt của mắt, tổn thương tại võng mạc hoặc bất thường ở dây thần kinh dẫn truyền tín hiệu thị giác từ mắt lên não. Bình thường, ánh sáng cần đi qua giác mạc, thủy tinh thể và dịch kính trước khi được võng mạc tiếp nhận. Bất kỳ yếu tố nào cản trở đường đi của ánh sáng hoặc làm gián đoạn đường dẫn truyền thần kinh đều có thể gây giảm thị lực nhanh.

Nguyên nhân giảm thị lực đột ngột cụ thể thường gặp là:

Đục hoặc tổn thương cấu trúc trong suốt của mắt: loét giác mạc, xuất huyết dịch kính làm ánh sáng không thể đi đến võng mạc đầy đủ.
Bất thường tại võng mạc: tắc động mạch võng mạc trung tâm, tắc tĩnh mạch võng mạc, bong võng mạc hoặc xuất huyết võng mạc.
Tổn thương dây thần kinh thị giác và đường dẫn truyền thị giác: thiếu máu thần kinh thị giác, viêm dây thần kinh thị giác, tai biến mạch máu não.

Trong thực tế, các nguyên nhân phổ biến nhất gây thị lực suy giảm đột ngột là tắc mạch võng mạc, thiếu máu thần kinh thị giác, xuất huyết dịch kính và tắc tĩnh mạch võng mạc. Những tình trạng này thường liên quan đến cục máu đông, xơ vữa mạch, tăng huyết áp hoặc đái tháo đường. Người bệnh đái tháo đường cũng có nguy cơ cao bị chảy máu vào dịch kính, làm thị lực giảm nhanh và đột ngột.

Ngoài ra, các nguyên nhân ít gặp hơn nhưng vẫn cần cảnh giác gồm: đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), glocom cấp, viêm màng bồ đào trước, nhiễm trùng võng mạc và biến chứng xuất huyết trong thoái hóa hoàng điểm tuổi già.

Nhìn chung, tự nhiên suy giảm thị lực có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý khác nhau, từ tổn thương tại mắt đến các vấn đề toàn thân, vì vậy người bệnh không nên chủ quan mà cần được thăm khám chuyên khoa sớm để xác định nguyên nhân và xử trí phù hợp

3. Phải làm gì khi thị lực giảm đột ngột?

Theo Cleveland Clinic, khi xuất hiện suy giảm thị lực đột ngột, người bệnh cần xem đây là một tình trạng cấp cứu y khoa và phải đến cơ sở y tế hoặc khoa cấp cứu càng sớm càng tốt. Việc trì hoãn thăm khám có thể làm giảm cơ hội phục hồi thị lực. Chẩn đoán nhanh giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân và lựa chọn phương án can thiệp phù hợp.

Tùy từng nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp điều trị khác nhau, bao gồm:

Thuốc điều trị: dạng nhỏ mắt, uống hoặc tiêm.
Thuốc kháng viêm nhóm steroid để điều trị viêm.
Thuốc kháng khuẩn giúp ức chế vi khuẩn và hỗ trợ kiểm soát tình trạng nhiễm trùng.
Phẫu thuật.

Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc hoặc chờ triệu chứng tự cải thiện. Việc tiếp cận điều trị sớm là yếu tố quan trọng giúp tăng khả năng bảo tồn và phục hồi thị lực.

Suy giảm thị lực đột ngột không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý nguy hiểm tại mắt và toàn thân. Việc nhận biết sớm biểu hiện bất thường, chủ động thăm khám và tuân thủ chỉ định điều trị của bác sĩ sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng và bảo tồn thị giác lâu dài. Việc thăm khám sớm ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ giúp bác sĩ can thiệp đúng thời điểm, từ đó giảm thiểu khả năng suy giảm thị lực không hồi phục.