Ung thư tụy: Nguyên nhân gây bệnh và cách phòng ngừa

Ung thư tụy là một trong những bệnh ung thư thường có tiên lượng nặng do phát hiện muộn và tiến triển âm thầm. Vậy ung thư tụy nguyên nhân do đâu và làm thế nào để phòng tránh hiệu quả? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các yếu tố nguy cơ cũng như giải pháp bảo vệ sức khỏe tuyến tụy ngay từ sớm.

1. Tổng quan về ung thư tụy

Tụy là cơ quan nằm sâu trong ổ bụng, phía sau dạ dày, có chức năng sản xuất enzyme tiêu hóa và hormone điều hòa đường huyết như insulin. Khi các tế bào trong tuyến tụy tăng sinh bất thường và mất kiểm soát, chúng có thể hình thành khối u ác tính và được gọi là ung thư tụy.

Theo thông tin từ NHS và Cleveland Clinic, bệnh thường không có triệu chứng đặc hiệu ở giai đoạn đầu. Khi phát hiện, khối u đã có xu hướng xâm lấn hoặc di căn, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn.

Phần lớn các trường hợp là ung thư biểu mô tuyến tụy, xuất phát từ các tế bào ống tuyến tụy. Đây là thể bệnh chiếm tỷ lệ cao nhất, khoảng hơn 90% trong các loại ung thư tại cơ quan này.

Triệu chứng có thể bao gồm đau bụng âm ỉ lan ra sau lưng, vàng da, sụt cân không rõ nguyên nhân, chán ăn, mệt mỏi hoặc rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, những dấu hiệu này dễ nhầm lẫn với bệnh lý tiêu hóa thông thường.

2. Các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ phổ biến gây ung thư tụy

Nhiều người thắc mắc tại sao bị ung thư tuyến tụy dù trước đó không có biểu hiện rõ ràng. Thực tế, bệnh hình thành do sự kết hợp của nhiều yếu tố nguy cơ và biến đổi di truyền phức tạp.

2.1 Ung thư tụy nguyên nhân do hút thuốc lá và uống rượu bia nhiều

Hút thuốc được xem là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất gây ung thư tụy. Các chất độc trong khói thuốc làm tổn thương DNA của tế bào tụy, thúc đẩy quá trình đột biến ác tính. Theo thông tin từ trang Cancer Research UK, khoảng 20% số ca ung thư tụy tại Vương quốc Anh là do hút thuốc. Những người hút thuốc (bao gồm thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá tẩu và thuốc lá nhai) có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với người không hút.

Việc lạm dụng rượu bia kéo dài cũng gây viêm tụy mạn tính – một yếu tố nguy cơ phổ biến dẫn đến ung thư tụy.

2.2 Người bị viêm tụy mạn

Viêm tụy mạn khiến mô tụy bị tổn thương kéo dài, làm tăng khả năng biến đổi tế bào. Theo nghiên cứu từ Johns Hopkins Pathology, tình trạng viêm mạn tính tạo môi trường thuận lợi cho đột biến gen tích tụ theo thời gian.

Đây được xem là một nguyên nhân gây ra ung thư tuyến tụy phổ biến ở những người có tiền sử bệnh lý tụy kéo dài.

2.3 Yếu tố di truyền và tiền sử gia đình

Khoảng 5 – 10% trường hợp ung thư tụy liên quan đến yếu tố di truyền. Nếu trong gia đình có người mắc ung thư tụy, ung thư vú, buồng trứng hoặc đại trực tràng, nguy cơ bị ung thư tuyến tụy có thể tăng cao.

Một số hội chứng di truyền như đột biến gen BRCA1, BRCA2, hội chứng Lynch… cũng có liên quan đến bệnh lý này. Đây là một trong những lý do ung thư tụy được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu quốc tế.

ung thư tụy nguyên nhân — Hút thuốc lá là nguyên nhân quan trọng gây ung thư tụy.

2.4 Béo phì và lối sống ít vận động

Thừa cân, béo phì làm rối loạn chuyển hóa và tăng tình trạng viêm toàn thân. Người có chỉ số BMI cao có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với người duy trì cân nặng hợp lý. Bên cạnh đó, lối sống ít vận động còn làm tăng nguy cơ kháng insulin, góp phần vào cơ chế hình thành ung thư.

2.5 Tiểu đường

Bệnh tiểu đường, đặc biệt là tiểu đường type 2, có mối liên hệ hai chiều với ung thư tụy. Người mắc tiểu đường lâu năm có nguy cơ cao hơn, trong khi một số trường hợp khởi phát tiểu đường đột ngột ở người lớn tuổi có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh ung thư tụy.

Theo Cleveland Clinic, việc kiểm soát đường huyết kém có thể tạo điều kiện cho tế bào bất thường phát triển.

2.6 Ung thư tụy nguyên nhân do chế độ ăn uống không lành mạnh

Chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, chất béo bão hòa và ít rau xanh có thể làm tăng nguy cơ ung thư tụy. Thói quen ăn uống thiếu cân đối cũng khiến cơ thể tăng stress oxy hóa và viêm mạn tính.

Dù chưa xác định chính xác tất cả nguyên nhân gây ung thư tụy, nhưng các chuyên gia từ NHS nhấn mạnh rằng việc kết hợp nhiều yếu tố nguy cơ sẽ làm khả năng mắc bệnh cao hơn đáng kể.

3. Cách phòng ngừa ung thư tụy

Mặc dù không thể phòng ngừa hoàn toàn, nhưng bạn có thể giảm nguy cơ mắc ung thư tuyến tụy bằng cách:

Duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục thường xuyên.
Ngừng hút thuốc và hạn chế rượu bia.
Kiểm soát tốt bệnh tiểu đường và các bệnh lý mạn tính.
Xây dựng chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt.
Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bất thường.

4. Vai trò của tầm soát và khám sức khỏe định kỳ

Ung thư tụy thường tiến triển âm thầm, vì vậy tầm soát đóng vai trò quan trọng, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ cao hoặc tiền sử gia đình.

Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, khách hàng có thể lựa chọn các gói khám sức khỏe và tầm soát ung thư toàn diện. Các gói khám được xây dựng khoa học, bao gồm các xét nghiệm chuyên sâu, chẩn đoán hình ảnh hiện đại, trong đó có nhiều phương pháp có giá trị cao trong chẩn đoán ung thư tụy. Người bệnh được thăm khám với hệ thống trang thiết bị tiên tiến và nhận tư vấn trực tiếp từ đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, giúp phát hiện sớm tổn thương bất thường ngay cả khi chưa có triệu chứng.

Hiểu rõ ung thư tụy nguyên nhân do đâu và các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn là bước đầu quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe. Chủ động thay đổi lối sống và khám sức khỏe định kỳ tại các cơ sở uy tín như Hệ thống y tế Thu Cúc TCI sẽ giúp phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, nâng cao cơ hội điều trị hiệu quả và cải thiện chất lượng cuộc sống lâu dài.