Ung thư đường mật có di truyền không?

Ung thư đường mật là bệnh hiếm gặp và thường được phát hiện muộn do triệu chứng ban đầu mơ hồ. Khi trong gia đình có người mắc bệnh, nhiều người lo ngại liệu bệnh có di truyền hay làm tăng nguy cơ cho thế hệ sau. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất bệnh và các yếu tố nguy cơ sẽ giúp mỗi người chủ động tầm soát, bảo vệ sức khỏe sớm hơn.

1. Tìm hiểu về ung thư đường mật

1.1. Ung thư đường mật là gì?

Ung thư đường mật là bệnh ung thư hình thành từ các tế bào lót bên trong hệ thống ống dẫn mật, nối gan và túi mật với ruột non. Các ống mật có nhiệm vụ vận chuyển dịch mật do gan sản xuất để hỗ trợ tiêu hóa chất béo. Khi các tế bào trong đường mật bị tổn thương hoặc biến đổi bất thường, chúng có thể phát triển mất kiểm soát và hình thành khối u.

Dựa vào vị trí xuất hiện, ung thư đường mật được chia thành ba nhóm chính với đặc điểm phát triển khác nhau:

Ung thư đường mật trong gan: bắt đầu từ các ống mật nhỏ nằm bên trong gan và chiếm tỷ lệ thấp nhất trong tổng số ca bệnh.
Ung thư đường mật rốn gan: xảy ra tại vị trí hai ống mật chính của gan hợp lại trước khi đi ra ngoài. Đây là dạng thường gặp nhất và chiếm hơn một nửa số ca ung thư đường mật.
Ung thư đường mật ngoài gan: phát triển ở các ống mật nằm ngoài gan và gần ruột non. Hai nhóm ngoài gan thường được gộp chung vì có đặc điểm bệnh lý và phương pháp điều trị khá tương đồng.

1.2. Giải đáp ung thư đường mật có di truyền không

Thực tế, phần lớn các trường hợp ung thư đường mật không liên quan trực tiếp đến yếu tố di truyền. Ung thư đường mật thường xuất hiện khi các tế bào trong đường mật bị tổn thương và biến đổi về DNA. Những tế bào bất thường này bắt đầu phát triển nhanh, mất kiểm soát và dần hình thành khối u ác tính. Mặc dù bệnh không được xem là bệnh di truyền điển hình, người có người thân mắc ung thư đường mật có thể có nguy cơ cao hơn so với dân số chung. Tuy vậy, đa số bệnh nhân ung thư đường mật không có tiền sử gia đình mắc bệnh.

1.3. Ung thư đường mật trong gan có lây không?

Nhiều người còn băn khoăn ung thư đường mật trong gan có lây không khi tiếp xúc hoặc chăm sóc bệnh nhân. Câu trả lời là bệnh hoàn toàn không lây nhiễm qua tiếp xúc, ăn uống hay sinh hoạt chung. Ung thư hình thành từ sự biến đổi tế bào bên trong cơ thể nên không thể truyền từ người này sang người khác. Điều quan trọng hơn là phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và kiểm soát bệnh lý gan mật kịp thời.

2. Khi nào yếu tố gia đình làm tăng nguy cơ?

2.1. Tuổi tác

Tuổi tác là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư đường mật. Với ung thư đường mật trong gan, độ tuổi trung bình khi phát hiện bệnh khoảng 70 tuổi. Trong khi đó, ung thư đường mật ngoài gan thường được chẩn đoán ở độ tuổi trung bình khoảng 72.

2.2. Nhiễm virus viêm gan

Nhiễm virus viêm gan B hoặc viêm gan C trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ ung thư gan và ung thư đường mật. Hai loại virus này gây tổn thương gan kéo dài và có thể dẫn đến xơ gan.

Xơ gan khiến cấu trúc gan bị thay đổi và tạo môi trường thuận lợi cho các tế bào bất thường phát triển. Khi tổn thương lan đến các ống mật nhỏ trong gan, nguy cơ ung thư đường mật cũng có thể tăng lên.

Vì vậy, những người mắc viêm gan mạn tính nên kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm biến chứng. Các gói khám sức khỏe và tầm soát ung thư toàn diện tại Thu Cúc TCI giúp theo dõi chức năng gan mật và phát hiện bất thường kịp thời.

2.3. Các bệnh lý gan hoặc đường mật

Một số bệnh lý bẩm sinh hoặc mắc phải ở gan có thể làm tăng nguy cơ hình thành khối u ống mật, như gan đa nang, viêm tụy mạn tính hoặc hội chứng ruột kích thích. Đặc biệt, nang ống mật chủ và hội chứng Caroli được xem là tình trạng tiền ung thư.

Ngoài ra, viêm hoặc kích ứng đường mật kéo dài cũng dễ dẫn đến đột biến tế bào. Sỏi đường mật, viêm đại tràng co thắt hay viêm đường mật xơ hóa nguyên phát (PSC) đều có thể làm tăng nguy cơ do gây viêm, sẹo và hẹp ống mật.

2.4. Bệnh tiểu đường

Các nghiên cứu cho thấy người mắc bệnh tiểu đường có nguy cơ ung thư đường mật cao hơn so với người bình thường. Mối liên quan này có thể xuất phát từ nhiều yếu tố chuyển hóa trong cơ thể. Đường huyết cao kéo dài có thể gây viêm mạn tính và ảnh hưởng đến hoạt động của gan. Ngoài ra, người mắc tiểu đường thường đi kèm thừa cân, rối loạn lipid máu hoặc gan nhiễm mỡ.

2.5. Thừa cân béo phì

Thừa cân hoặc béo phì có thể làm tăng nguy cơ ung thư túi mật và ung thư đường mật. Một trong những lý do là tình trạng này làm tăng khả năng hình thành sỏi mật và sỏi đường mật. Ngoài ra, béo phì cũng liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, một bệnh lý ngày càng phổ biến. Gan nhiễm mỡ kéo dài có thể gây viêm gan, xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan mật.

2.6. Yếu tố chủng tộc và khu vực sinh sống

Nguy cơ mắc bệnh có sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm sắc tộc và khu vực địa lý khác nhau. Tại Trung Quốc và nhiều quốc gia Đông Nam Á, bệnh có thể liên quan đến nhiễm ký sinh trùng sán lá gan. Loại ký sinh trùng này có thể xâm nhập vào đường mật và gây viêm kéo dài.

2.7. Lạm dụng rượu và xơ gan

Uống nhiều rượu trong thời gian dài là nguyên nhân phổ biến gây xơ gan. Khi gan bị xơ hóa, chức năng gan suy giảm và nguy cơ ung thư gan mật cũng tăng lên. Xơ gan làm thay đổi cấu trúc gan và có thể ảnh hưởng đến các ống mật trong gan. Những tổn thương kéo dài này tạo điều kiện cho các tế bào bất thường phát triển thành ung thư.

3. Con cái có cần tầm soát nếu cha mẹ mắc bệnh?

Trong hầu hết trường hợp, việc tầm soát ung thư đường mật cho con cái không được khuyến cáo chỉ vì cha mẹ mắc bệnh. Nguyên nhân là do ung thư đường mật hiếm khi liên quan trực tiếp đến yếu tố di truyền. Phần lớn trường hợp bệnh phát triển do sự kết hợp giữa yếu tố môi trường, lối sống và các bệnh lý gan mật mạn tính. Vì vậy, nguy cơ di truyền từ cha mẹ sang con thường không cao như nhiều người lo lắng.

Tuy nhiên, một số hội chứng di truyền hiếm gặp có thể làm tăng nguy cơ ung thư đường mật cùng với nhiều loại ung thư khác.

Hội chứng Lynch: Tăng mạnh nguy cơ ung thư đại trực tràng, nội mạc tử cung và ung thư mật.
Đột biến BRCA1 hoặc BRCA2: Thường liên quan đến ung thư vú nhưng cũng có liên hệ với đường mật.
Xơ nang: Một tình trạng di truyền gây ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, bao gồm cả hệ mật.

Nhiều người lo ung thư đường mật có di truyền không khi gia đình từng có người mắc bệnh. Trên thực tế, bệnh hiếm khi di truyền trực tiếp và phần lớn xuất phát từ các yếu tố mắc phải trong quá trình sống. Vì vậy, tầm soát ung thư định kỳ là phương pháp giúp phát hiện sớm các bệnh lý gan mật và bảo vệ sức khỏe lâu dài.