Giải đáp khi nào nên tầm soát ung thư đại trực tràng

Ung thư đại trực tràng đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa tại Việt Nam trong những năm gần đây. Nhiều trường hợp phát hiện muộn do bệnh tiến triển âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng. Vậy khi nào nên tầm soát ung thư đại trực tràng và tầm soát ung thư đại trực tràng như thế nào để đạt hiệu quả cao? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ thời điểm phù hợp, phương pháp thực hiện và những lưu ý quan trọng trước khi kiểm tra.

1. Tìm hiểu về tầm soát ung thư đại trực tràng

1.1. Vì sao cần tầm soát ung thư đại trực tràng sớm?

Theo GLOBOCAN 2022, mỗi năm Việt Nam có hơn 16.800 ca mắc mới và khoảng 8.400 ca tử vong do ung thư đại trực tràng. Bệnh đứng thứ 4 về số ca mắc và thứ 5 về tỷ lệ tử vong trong các loại ung thư phổ biến. Đáng chú ý, khoảng 45% người bệnh được chẩn đoán khi chưa đến 50 tuổi.

Tầm soát ung thư đại tràng và trực tràng là quá trình kiểm tra nhằm phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư khi chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Phần lớn ung thư đại trực tràng khởi phát từ polyp lành tính và tiến triển âm thầm trong 10 đến 15 năm. Nếu được phát hiện sớm và loại bỏ polyp kịp thời, nguy cơ chuyển thành ung thư sẽ giảm đáng kể. Khi khối u còn nhỏ và chưa di căn, khả năng điều trị khỏi có thể đạt trên 90%.

1.2. Khi nào nên tầm soát ung thư đại trực tràng?

Nhiều người băn khoăn khi nào nên tầm soát ung thư đại trực tràng để đảm bảo an toàn và chủ động phòng bệnh. Thực tế, thời điểm sàng lọc phụ thuộc vào độ tuổi, triệu chứng và yếu tố nguy cơ cá nhân. Những dấu hiệu bất thường đường tiêu hóa kéo dài là cảnh báo quan trọng cần được kiểm tra sớm:

Rối loạn tiêu hóa kéo dài: Thường xuyên đầy hơi, chướng bụng, chán ăn hoặc thay đổi thói quen đại tiện không rõ lý do.
Bất thường về phân: Cảm giác đi ngoài không hết, táo bón thường xuyên, phân có hình dạng mỏng, dẹt hoặc có lẫn máu.
Đau bụng bất thường: Cơn đau vùng bụng hoặc thượng vị xuất hiện nhiều lần, ban đầu thoáng qua nhưng dần trở nên dữ dội.
Cơ thể suy nhược: Mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi, sụt cân nhanh chóng trong thời gian ngắn mà không do ăn kiêng.

1.3. Đối tượng cần đi tầm soát ung thư đại – trực tràng

Ngoài triệu chứng, một số đối tượng được xếp vào nhóm nguy cơ cao cần tầm soát sớm hơn bình thường.

Người trên 50 tuổi có nguy cơ mắc bệnh tăng rõ rệt theo thời gian.
Tiền sử bệnh lý: Người từng có polyp đại tràng, viêm đại trực tràng mãn tính hoặc mắc bệnh Crohn.
Yếu tố di truyền: Có người thân trong gia đình (bố mẹ, anh chị em) từng mắc ung thư hoặc polyp đại trực tràng.
Bệnh lý nền: Bệnh nhân đái tháo đường type 2 thường có nguy cơ cao và tiên lượng bệnh phức tạp hơn.
Lối sống thiếu khoa học: Người nghiện thuốc lá, lạm dụng rượu bia (trên 50g/ngày) có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 1,5 lần người bình thường.

2. Các phương pháp tầm soát ung thư đại trực tràng

2.1. Xét nghiệm

Nhiều người thắc mắc tầm soát ung thư đại trực tràng bằng cách nào, thì xét nghiệm là bước sàng lọc ban đầu giúp phát hiện dấu hiệu bất thường liên quan đến ung thư đại trực tràng. Phổ biến gồm xét nghiệm máu tìm chỉ điểm khối u và xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân.

Chỉ số CEA trong máu có thể tăng khi nghi ngờ ung thư đại trực tràng, nhưng không mang tính chẩn đoán tuyệt đối.
Xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân (FOBT/FIT) có độ nhạy khá tốt, dao động từ 70 – 80%.

Tuy nhiên, dương tính chưa khẳng định chắc chắn ung thư vì có thể do bệnh lý tiêu hóa khác gây ra. Nếu phát hiện bất thường, bác sĩ thường chỉ định nội soi để đánh giá trực tiếp niêm mạc đại trực tràng.

2.2. Nội soi

Nội soi được xem là phương pháp hiệu quả nhất trong tầm soát ung thư đại – trực tràng hiện nay. Kỹ thuật này cho phép quan sát toàn bộ trực tràng và khung đại tràng một cách chi tiết. Quy trình nội soi được thực hiện như sau:

Ống nội soi mềm, đường kính nhỏ được đưa qua hậu môn để khảo sát niêm mạc ruột già. Thiết bị có khả năng uốn linh hoạt theo các đoạn cong, giúp hạn chế đau và khó chịu cho người bệnh.
Thông qua hình ảnh thu được, bác sĩ có thể phát hiện polyp, ổ viêm, chảy máu hoặc khối u nghi ngờ.
Trong cùng thủ thuật, polyp nhỏ có thể được cắt bỏ và gửi sinh thiết để phân tích tế bào.

Ung thư đại trực tràng hoàn toàn không đáng sợ nếu chúng ta biết cách chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm. Khám Sức khỏe & Tầm soát ung thư – đại trực tràng tại Thu Cúc TCI mang đến lộ trình theo dõi cá nhân hóa, giúp khách hàng yên tâm lâu dài.

2.3. Chụp CT

Chụp CT bụng và vùng chậu giúp đánh giá tổn thương sâu bên trong và mức độ lan rộng của khối u. Phương pháp này sử dụng tia X để tạo hình ảnh cắt lớp chi tiết của ổ bụng. CT có thể phát hiện khối u làm hẹp lòng ruột, hạch bất thường hoặc dấu hiệu di căn xa. Ngoài ra, các biến chứng như tắc ruột, thủng ruột hoặc áp xe cũng được ghi nhận qua hình ảnh.

2.4. Chụp MRI

Chụp cộng hưởng từ (MRI) là kỹ thuật hình ảnh chuyên sâu sử dụng từ trường và sóng vô tuyến. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong đánh giá giai đoạn ung thư trực tràng. MRI giúp xác định kích thước khối u, mức độ xâm lấn thành ruột và hạch lân cận. Với hình ảnh rõ nét, MRI hỗ trợ bác sĩ lựa chọn chiến lược điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân.

3. Lưu ý về sàng lọc ung thư đại trực tràng

3.1. Cần chuẩn bị những gì trước khi tầm soát ung thư đại trực tràng

Trước khi thực hiện nội soi hoặc xét nghiệm, người bệnh cần tìm hiểu kỹ quy trình để tránh lo lắng không cần thiết. Việc chuẩn bị đúng cách giúp tăng độ chính xác của kết quả kiểm tra.

Người bệnh thường được yêu cầu nhịn ăn từ 6 – 8 giờ trước khi nội soi đại tràng. Hai ngày trước đó nên ăn thức ăn mềm, dễ tiêu và hạn chế chất xơ khó tiêu hóa.
Thuốc nhuận tràng được sử dụng theo hướng dẫn để làm sạch đại trực tràng trước thủ thuật. Quá trình này giúp bác sĩ quan sát rõ niêm mạc và phát hiện tổn thương nhỏ.
Cung cấp trung thực tiền sử bệnh lý cá nhân và gia đình cho bác sĩ thăm khám.
Đi cùng người nhà để được hỗ trợ sau khi thực hiện các thủ thuật có gây mê.

3.2. Tầm soát ung thư đại trực tràng bao lâu một lần?

Tần suất tầm soát phụ thuộc vào kết quả lần kiểm tra đầu tiên và mức độ nguy cơ cá nhân

Nhóm nguy cơ thấp: Nếu kết quả nội soi lần đầu bình thường, người bệnh có thể thực hiện lại sau mỗi 5 – 10 năm.
Nhóm nguy cơ cao: Những người có từ 3 u tuyến trở lên, u tuyến kích thước >1cm hoặc có loạn sản độ cao cần soi lại sau 1 – 3 năm.
Xét nghiệm phân: Người bệnh thực hiện xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân (FIT/gFOBT) hàng năm để theo dõi sát sao.
Chụp CT đại tràng: Có thể thực hiện định kỳ 5 năm một lần nếu không muốn nội soi thường xuyên.

Việc tuân thủ lịch kiểm tra định kỳ là yếu tố quan trọng giúp phòng ngừa biến chứng nguy hiểm. Ung thư đại trực tràng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện và can thiệp từ giai đoạn sớm. Hiểu rõ khi nào nên tầm soát ung thư đại trực tràng sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.