Chỉ số ca 19-9 bao nhiêu là ung thư?

Chỉ số CA 19-9 thường được nhắc đến khi tầm soát và theo dõi ung thư, đặc biệt là ung thư tụy. Vậy chỉ số CA 19-9 bao nhiêu là ung thư, mức tăng nào đáng lo ngại và cần làm gì khi kết quả xét nghiệm vượt ngưỡng bình thường?

1. Chỉ số CA 19-9 có giá trị gì trong chẩn đoán ung thư?

Chỉ số ca 19-9 là gì? Đây là một xét nghiệm máu dùng để đo nồng độ kháng nguyên ung thư 19-9, một loại protein có thể do tế bào ung thư tạo ra hoặc do cơ thể phản ứng lại sự hiện diện của ung thư. Ngay cả người khỏe mạnh vẫn có thể có một lượng CA 19-9 thấp trong máu.

Khi chỉ số ca 19-9 trong máu tăng cao, thường gợi ý nhiều nhất đến ung thư tụy, nhưng cũng có thể liên quan đến một số loại ung thư khác hoặc các bệnh lý không phải ung thư. Vì CA 19-9 không đặc hiệu cho một bệnh duy nhất, nên xét nghiệm này chỉ có giá trị hỗ trợ, cần kết hợp với thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm khác, không dùng riêng lẻ để sàng lọc hay chẩn đoán ung thư.

2. Chỉ số CA 19-9 bao nhiêu là ung thư và cảnh báo ung thư gì?

2.1. Chỉ số CA 19-9 bao nhiêu là ung thư

Chỉ số ca 19-9 bình thường là bao nhiêu? Chỉ số này ở mức bình thường có trong huyết tương hoặc huyết thanh là dưới 37 U/mL. Tuy nhiên, giá trị này có thể bị thay đổi tuỳ thuộc vào phương pháp định lượng hoặc hệ thống máy phân tích hoặc các kit sử dụng trong quy trình thực hiện.

Còn chỉ số ca 19-9 bao nhiêu là ung thư? Chỉ số CA19-9 là dấu ấn ung thư khi vượt quá ngưỡng 37 U/mL. Xét nghiệm này có độ nhạy chẩn đoán ung thư là 81% và độ đặc hiệu là 90%. Tuy nhiên, nếu chỉ số CA19-9 tăng trên 1000U/mL thì độ nhạy chẩn đoán ung thư giảm còn 41% và độ đặc hiệu thì ngược lại tăng lên 99,8%.

2.2 Chỉ số CA 19-9 cảnh báo ung thư gì?

Chỉ số CA19-9 cảnh báo những ung thư sasau:

Ung thư tuỵ: CA 19-9 tăng cao liên quan nhiều nhất đến ung thư tụy. Chỉ số này thường tăng rõ khi khối u nằm ở đầu tụy và có xu hướng tăng theo kích thước cũng như giai đoạn bệnh. Khi CA 19-9 vượt mức rất cao, đặc biệt trên 1000 U/mL, khả năng ung thư tụy là rất lớn và có giá trị chẩn đoán cao. Sau phẫu thuật, nếu CA 19-9 giảm cho thấy đáp ứng điều trị tốt, ngược lại nếu tăng trở lại có thể gợi ý nguy cơ tái phát.
Ung thư biểu mô tế bào gan: Chỉ số CA 19-9 tăng lên có thể sàng lọc ung thư biểu mô tế bào gan.
Ung thư đường mật: Độ nhạy của xét nghiệm CA19-9 với ngưỡng trên 1000U/mL có thể áp dụng trong sàng lọc ung thư đường mật. Nhằm phân biệt giữa tắc mật lành tính và ác tính có thể sử dụng ngường CA 19-9 là 200U/mL. Khi kết hợp ngưỡng CA 19-9 trên 200 U/mL và CEA trên 5ng/mL giúp phân biệt tốt ung thư biểu mô tế bào gan với viêm xơ đường mật nguyên phát.
Ung thư dạ dày: Chỉ số CA 19-9 có độ nhạy từ 26-60% sử dùng sàng lọc ung thư dạ dày. Nếu kết hợp với CEA thì độ nhạy để sàng lọc tăng lên gấp đôi, đồng thời có thể dựa vào một số yếu tố tiên lượng để đánh giá mức độ xâm lấn, di căn, gan di căn phúc mạc và giai đoạn của ung thư dạ dày.
Ung thư đại trực tràng: Có độ nhạy chỉ số CA19-9 tương đối thấp trong khoảng từ 18-58% và kết hợp với dấu ấn CEA thì độ nhạy tăng lên 38-58%. Chỉ số CA 19-9 tăng trong sàng lọc ung thư đại trực tràng sẽ phụ thuộc vào giai đoạn mắc bệnh (giai đoạn Dukes A là 0-7%, Dukes B là 17%, Dukes C là 47% và Dukes D là 75%). Còn nếu chỉ số CA 19-9 kết hợp với CEA tăng thì giai đoạn ung thư đại trực tràng còn cao hơn (giai đoạn Dukes A là < 20%, Dukes B là 40-60%, Dukes C là 60-80% và Dukes D là 80-85%).
Các loại ung thư còn lại: Độ nhạy của chỉ số CA 19-9 trong sàng lọc một số loại ung thư khác tương đối thấp, chẳng hạn ung thư phổi độ nhạy trong sàng lọc là 7-42%, ung thư vú là 10%, ung thư buồng trứng dao đồng từ 15-38% và ung thư cổ tử cung chỉ có khoảng 13%.

Không những thế chỉ số CA 19-9 còn được sử dụng trong một số trường hợp để phát hiện bệnh lành tính như tắc mật, viêm đường mật, viêm ruột, viêm tuỵ, xơ gan, xơ nang, bệnh tuyến giáp.

3. Xét nghiệm nào cho chỉ số CA 19-9

Chỉ số CA 19-9 thấp hay cao đều được xác định thông qua xét nghiệm máu. Bác sĩ sẽ lấy mẫu máu của người bệnh và đo nồng độ CA 19-9 bằng các phương pháp xét nghiệm miễn dịch trong phòng thí nghiệm.

Kết quả xét nghiệm CA 19-9 cho biết tình trạng bệnh theo từng mức độ. Khi chỉ số CA 19-9 tăng cao, có thể gợi ý khối u đang phát triển hoặc việc điều trị chưa đạt hiệu quả và thường cần làm thêm xét nghiệm để xác định nguyên nhân. Ngược lại, nếu chỉ số CA 19-9 giảm, điều này cho thấy khối u có xu hướng thu nhỏ và điều trị đang đáp ứng tốt. Trường hợp chỉ số giữ nguyên thường phản ánh bệnh đang ổn định. Nếu CA 19-9 giảm sau điều trị nhưng sau đó tăng trở lại, đây có thể là dấu hiệu ung thư tái phát hoặc tiến triển, cần tiếp tục kiểm tra để đánh giá chính xác.

Xét nghiệm CA 19-9 chủ yếu được sử dụng để định lượng kháng nguyên ung thư 19-9 trong máu, hỗ trợ sàng lọc, chẩn đoán và theo dõi ung thư tụy, đồng thời có giá trị tham khảo trong một số loại ung thư khác.

Việc đánh giá chỉ số CA 19-9 bao nhiêu là ung thư cần dựa trên mức tăng cụ thể, diễn biến theo thời gian và kết hợp với triệu chứng lâm sàng, hình ảnh học cũng như các xét nghiệm khác. Do đó, khi CA 19-9 tăng cao bất thường, người bệnh nên thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và xử trí kịp thời.

Nguồn tài liệu tham khảo: Pancan, Cancercenter, Medlineplus