Các dấu hiệu ung thư đầu mặt cổ

Ung thư vùng đầu mặt cổ là nhóm bệnh lý ác tính có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau như khoang miệng, họng, thanh quản, khoang mũi hay tuyến nước bọt. Hiểu rõ ung thư đầu mặt cổ là gì, các vị trí thường gặp và đặc điểm của từng loại bệnh sẽ giúp mỗi người chủ động nhận biết sớm những bất thường, từ đó nâng cao cơ hội điều trị thành công.

1. Hiểu đúng về ung thư đầu mặt cổ

1.1. Ung thư đầu mặt cổ là gì? 

Ung thư đầu mặt cổ không phải là một loại ung thư đơn lẻ mà là tên gọi chung của nhiều bệnh ung thư phát sinh tại các cơ quan và mô nằm ở vùng đầu, mặt và cổ. Phần lớn các trường hợp ung thư vùng đầu mặt cổ bắt nguồn từ lớp tế bào biểu mô lát bao phủ bề mặt niêm mạc. Những tế bào này hiện diện ở khoang miệng, hầu họng, thanh quản, khoang mũi và nhiều cấu trúc khác thuộc đường hô hấp cũng như đường tiêu hóa trên. Khi các tế bào xuất hiện đột biến gen và tăng sinh mất kiểm soát, chúng có thể hình thành khối u ác tính và dần xâm lấn sang các mô lân cận.

1.2. Ung thư đầu mặt cổ gồm những loại nào?

Ung thư vùng đầu mặt cổ có thể xuất hiện tại nhiều cơ quan khác nhau:

• Ung thư khoang miệng
• Ung thư hầu họng
• Ung thư thanh quản
• Ung thư khoang mũi và xoang cạnh mũi
• Ung thư tuyến nước bọt

2. Các dấu hiệu ung thư đầu mặt cổ

2.1. Dấu hiệu ung thư khoang miệng

Ung thư khoang miệng thường xuất hiện tại môi, lưỡi, lợi, sàn miệng hoặc niêm mạc má. Một trong những dấu hiệu phổ biến là xuất hiện các mảng màu trắng hoặc đỏ trên niêm mạc miệng. Những tổn thương này có thể tồn tại trong thời gian dài, không biến mất sau khi điều trị thông thường và đôi khi tiến triển thành vết loét khó lành.

Nhiều người còn gặp tình trạng loét miệng kéo dài, chảy máu bất thường hoặc đau rát khi ăn uống và nói chuyện. Ở một số trường hợp, khối u phát triển tại xương hàm khiến vùng hàm sưng to hoặc biến dạng nhẹ. Cảm giác đau có thể tăng dần theo thời gian, ảnh hưởng đến khả năng nhai nuốt cũng như sinh hoạt hằng ngày.

2.2. Dấu hiệu ung thư hầu họng

Hầu họng bao gồm vòm họng, khẩu hầu và hạ họng. Đây là một trong những vị trí thường gặp của ung thư vùng đầu mặt cổ, đặc biệt tại các quốc gia châu Á. Triệu chứng thường gặp nhất là đau họng kéo dài. Người bệnh có cảm giác đau âm ỉ hoặc rát họng liên tục trong nhiều tuần nhưng không cải thiện sau khi dùng thuốc điều trị viêm họng thông thường. Người bệnh cũng có thể gặp tình trạng nuốt đau, nuốt vướng, đau tai, ù tai một bên hoặc bị suy giảm thính lực đột ngột. Nếu ung thư lan đến các hạch bạch huyết, người bệnh có thể sờ thấy hạch nổi ở cổ. Hạch thường cứng, ít di động, không đau và tồn tại trong thời gian dài.

2.3. Triệu chứng ung thư thanh quản

Thanh quản là cơ quan đảm nhiệm chức năng phát âm và dẫn khí xuống phổi. Vì vậy, các bất thường tại khu vực này thường ảnh hưởng trực tiếp đến giọng nói và hô hấp:

• Khàn tiếng kéo dài
• Khó khăn khi phát âm, nói nhỏ
• Khó thở, cảm thấy hụt hơi khi vận động, nghỉ ngơi
• Đau khi nuốt, đau lan lên tai

2.4. Dấu hiệu ung thư khoang mũi và xoang cạnh mũi

Ung thư tại khoang mũi và xoang cạnh mũi tương đối hiếm gặp nhưng thường khó phát hiện sớm vì triệu chứng khá giống viêm mũi hoặc viêm xoang mạn tính, bao gồm:

• Nghẹt mũi kéo dài, đặc biệt ở một bên mũi
• Viêm xoang tái đi tái lại hoặc không đáp ứng với kháng sinh
• Chảy mũi kéo dài không rõ nguyên nhân
• Đau đầu dai dẳng hoặc cảm giác căng tức vùng mặt
• Sưng quanh mắt, nhìn đôi, giảm thị lực nếu khối u lan đến hốc mắt

2.5. Dấu hiệu ung thư tuyến nước bọt

Nhiều trường hợp chỉ tình cờ phát hiện khi xuất hiện khối bất thường ở vùng hàm hoặc trước tai. Biểu hiện dễ nhận biết nhất là khối sưng dưới cằm, góc hàm hoặc trước tai. Khối u có thể tăng kích thước dần theo thời gian và không biến mất sau điều trị bằng thuốc. Nếu khối u chèn ép dây thần kinh mặt, người bệnh có thể xuất hiện tê bì một bên mặt, yếu cơ hoặc liệt cơ mặt. Đây là dấu hiệu cho thấy bệnh có thể đã ảnh hưởng đến các cấu trúc thần kinh lân cận.

3. Các dấu hiệu ung thư đầu mặt cổ có dễ nhận biết không? 

Nhìn chung, các triệu chứng của ung thư vùng đầu mặt cổ rất dễ bị nhầm lẫn ở giai đoạn đầu. Các biểu hiện như nổi hạch cổ, loét miệng lâu lành, khàn tiếng đều có thể do viêm nhiễm thông thường gây ra. Chính điều này khiến không ít người chủ quan, tự điều trị tại nhà hoặc chỉ đi khám khi triệu chứng đã kéo dài trong nhiều tuần.

Bên cạnh đó, ung thư đầu mặt cổ hình thành khi các tế bào tại niêm mạc hoặc các mô trong vùng đầu cổ xảy ra đột biến gen và tăng sinh mất kiểm soát. Quá trình này hình thành nên các khối u ác tính và có khả năng di căn sang các cơ quan khác. Khi xuất hiện các dấu hiệu ung thư đầu mặt cổ kéo dài trên 2 – 3 tuần hoặc không rõ nguyên nhân, hãy đến cơ sở y tế có chuyên khoa để được thăm khám và tư vấn kịp thời.

4. Các phương pháp chẩn đoán ung thư đầu mặt cổ 

• Nội soi tai mũi họng: Phương pháp này giúp quan sát chi tiết khoang miệng, hầu họng, thanh quản, thực quản, khí quản và phế quản nhằm phát hiện các tổn thương nhỏ mà khám thông thường có thể bỏ sót.
• Sinh thiết khối u: Một mẫu mô từ vùng nghi ngờ sẽ được gửi đến phòng giải phẫu bệnh phân tích dưới kính hiển vi. Thông qua kết quả sinh thiết, bác sĩ có thể xác định khối u là lành tính hay ác tính, phân biệt loại tế bào ung thư cũng như đánh giá mức độ biệt hóa của khối u
• Xét nghiệm HPV: Đối với một số trường hợp ung thư biểu mô tế bào vảy ở vùng khẩu hầu, đặc biệt tại amidan hoặc đáy lưỡi, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm dấu ấn sinh học liên quan đến virus HPV.
• X-quang ngực: Thường được chỉ định để đánh giá khả năng ung thư lan đến phổi hoặc phát hiện các bất thường tại lồng ngực.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT): Tái tạo hình ảnh chi tiết của khối u, đánh giá sự xâm lấn đến mô mềm, xương vùng mặt, hạch cổ hoặc các cơ quan lân cận.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) đặc biệt hữu ích khi cần khảo sát mức độ lan rộng của khối u vào mô mềm, cơ, mạch máu hoặc dây thần kinh ở vùng đầu cổ.

Dấu hiệu ung thư đầu mặt cổ thường dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tai mũi họng thông thường, khiến nhiều người phát hiện bệnh muộn. Vì vậy, nếu xuất hiện các triệu chứng kéo dài như đau họng, khàn tiếng, loét miệng lâu lành, nghẹt mũi một bên hoặc nổi hạch cổ, bạn nên chủ động thăm khám. Gói khám sức khỏe và tầm soát ung thư toàn diện tại TCI kết hợp xét nghiệm chuyên sâu, chẩn đoán hình ảnh hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm. Trường hợp nghi ngờ sẽ được tư vấn bởi các chuyên gia Khoa Ung bướu Singapore, trong đó có TS.BS Lim Hong Liang hơn 30 năm kinh nghiệm điều trị ung thư đầu mặt cổ và ung thư phổi.