Các chỉ số sàng lọc ung thư gan

Ung thư gan thường tiến triển âm thầm và ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi khối u đã lớn hoặc chức năng gan suy giảm đáng kể. Vì vậy, việc thực hiện xét nghiệm sàng lọc ung thư gan định kỳ giúp phát hiện sớm bất thường. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu được các chỉ số sàng lọc ung thư gan gồm những gì, mức nào được xem là bình thường và khi nào cần thăm khám chuyên sâu.

1. Vì sao cần xét nghiệm các chỉ số tầm soát ung thư gan?

1.1. Phát hiện khối u ở giai đoạn sớm 

Việc xét nghiệm các chỉ số ung thư gan giúp phát hiện sớm những thay đổi liên quan đến tế bào gan trước khi bệnh tiến triển nặng hơn. Khi khối u được phát hiện từ giai đoạn sớm, người bệnh sẽ có nhiều cơ hội điều trị hiệu quả và kéo dài thời gian sống. 

1.2. Kiểm soát nguy cơ cao mắc ung thư gan 

Những người mắc viêm gan B, viêm gan C, xơ gan hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư gan thuộc nhóm nguy cơ cao. Với các đối tượng này, xét nghiệm sàng lọc ung thư gan định kỳ đóng vai trò như một biện pháp theo dõi sức khỏe lâu dài. Thông qua việc kiểm tra thường xuyên, bác sĩ có thể phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường dù người bệnh chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng. 

1.3. Đánh giá chức năng gan 

Gan đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, thải độc và tổng hợp protein cho cơ thể. Khi gan bị tổn thương kéo dài, các chỉ số sinh hóa trong máu sẽ thay đổi rõ rệt. Thông qua các xét nghiệm chức năng gan, bác sĩ có thể đánh giá mức độ hoạt động của gan cũng như theo dõi tiến triển bệnh lý. Đây cũng là cơ sở quan trọng để xây dựng hướng điều trị và tiên lượng sức khỏe người bệnh.

2. Các chỉ số tầm soát ung thư gan gồm những gì?

2.1. Xét nghiệm AFP 

AFP là một trong những chỉ số sàng lọc ung thư gan được sử dụng phổ biến hiện nay. Đây là chất chỉ điểm khối u giúp hỗ trợ phát hiện, theo dõi và tiên lượng ung thư tế bào gan nguyên phát. Thông thường, AFP tồn tại với nồng độ rất thấp trong máu của người trưởng thành khỏe mạnh. Khi tế bào gan xuất hiện bất thường hoặc phát triển ác tính, nồng độ AFP có thể tăng cao đáng kể: 

• AFP dưới 10 ng/ml: Chỉ số ung thư gan bình thường, nguy cơ ung thư gan thấp.
• AFP dưới 200 ng/ml: Có thể liên quan tổn thương gan hoặc giai đoạn sớm của bệnh.
• AFP dưới 500 ng/ml: Mức tăng trung bình, cần kết hợp thêm xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh.
• AFP trên 500 ng/ml: Khả năng cao liên quan ung thư tế bào gan hoặc một số ung thư khác.

2.2. Xét nghiệm virus viêm gan B và viêm gan C 

Virus viêm gan B và viêm gan C là những nguyên nhân hàng đầu làm tăng nguy cơ ung thư gan hiện nay. Nhiều người nhiễm virus trong thời gian dài nhưng không xuất hiện triệu chứng rõ ràng nên dễ bỏ sót bệnh.

• Xét nghiệm HBsAg giúp phát hiện sự hiện diện của virus viêm gan B trong cơ thể. Nếu kết quả dương tính, điều này cho thấy người bệnh đang nhiễm virus và có khả năng lây truyền cho người khác.
• Xét nghiệm HCV Ab được sử dụng để xác định cơ thể từng tiếp xúc với virus viêm gan C hay chưa. Nếu nghi ngờ nhiễm gần đây, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm HCV RNA để đánh giá chính xác tình trạng hiện tại.

2.3. Xét nghiệm đánh giá chức năng gan 

Ung thư gan thường xuất hiện trên nền gan viêm mạn tính hoặc xơ gan kéo dài. Việc đánh giá chức năng gan giúp bác sĩ hiểu rõ mức độ tổn thương và khả năng đáp ứng điều trị của người bệnh.

• Đo hoạt độ ALT (GPT) và AST (GOT): Khi gan bị tổn thương, các chỉ số enzyme gan này sẽ tăng cao trong máu.
• Định lượng Bilirubin toàn phần và trực tiếp: Giúp kiểm tra tình trạng tắc mật và khả năng đào thải độc tố của gan.

2.4. Xét nghiệm đông máu 

Gan là cơ quan tham gia sản xuất nhiều protein cần thiết cho quá trình đông máu của cơ thể. Khi cơ quan này bị tổn thương do tế bào ung thư xâm lấn, khả năng đông máu sẽ suy giảm nghiêm trọng. Một số xét nghiệm thường được sử dụng gồm:

• Thời gian Prothrombin (PT): Xét nghiệm này đo số giây cần thiết để hình thành cục máu đông, giúp đánh giá chức năng tổng hợp của gan.
• Thời gian thromboplastin một phần hoạt hóa (APTT): Đo lường thời gian đông máu giúp phát hiện các bất thường về yếu tố đông máu.
• Định lượng Fibrinogen: Đây là protein do gan sản xuất và đóng vai trò quan trọng trong quá trình cầm máu. Chỉ số thấp có thể liên quan đến tổn thương gan tiến triển hoặc suy gan nặng.

3. Chỉ số bất thường có chắc chắn bị ung thư gan không? 

Nhiều người lo lắng khi nhận kết quả chỉ số ung thư gan cao và cho rằng mình đã mắc ung thư gan. Tuy nhiên, trên thực tế, chỉ số bất thường chưa đủ để khẳng định chẩn đoán bệnh. AFP tăng cao có thể gặp trong nhiều tình trạng khác nhau ngoài ung thư gan. Một số bệnh lý như viêm gan, xơ gan hoặc tổn thương gan kéo dài cũng có thể khiến chỉ số này tăng lên.

Thông thường, nồng độ AFP từ 500 ng/ml trở lên có thể gợi ý nguy cơ ung thư gan cao hơn. Tuy nhiên, bác sĩ vẫn cần kết hợp thêm triệu chứng lâm sàng, siêu âm, CT hoặc MRI để đưa ra kết luận chính xác.

4. Giải đáp có cần kết hợp với các biện pháp nào để tầm soát chính xác không

4.1. Siêu âm ổ bụng 

Siêu âm ổ bụng là phương pháp thường được kết hợp cùng xét nghiệm máu trong quá trình sàng lọc ung thư gan. Kỹ thuật này sử dụng sóng âm tần số cao để tạo hình ảnh gan và các cơ quan trong ổ bụng. Ưu điểm của siêu âm là không xâm lấn, không gây đau và không sử dụng tia xạ. Bác sĩ có thể quan sát kích thước gan, cấu trúc mô gan cũng như phát hiện các khối u hoặc tổn thương bất thường.

4.2. Chụp cắt lớp vi tính (CT) 

Nếu siêu âm phát hiện tổn thương nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT để đánh giá chi tiết hơn. Phương pháp này sử dụng nhiều lát cắt X-quang để tạo hình ảnh gan theo nhiều góc khác nhau. CT có khả năng hỗ trợ phát hiện khối u, đánh giá kích thước tổn thương và mức độ lan rộng của bệnh. Trong quá trình chụp, người bệnh có thể được tiêm thuốc cản quang nhằm giúp làm rõ cấu trúc mạch máu và vị trí bất thường trong gan.

4.3. Chụp cộng hưởng từ (MRI) 

MRI sử dụng từ trường và sóng radio để tạo hình ảnh chi tiết của gan và các cấu trúc bên trong cơ thể. Phương pháp này giúp đánh giá rõ số lượng, đặc điểm và vị trí tổn thương gan. So với CT, MRI có khả năng phân tích mô mềm tốt hơn nên hỗ trợ nhận diện khối u gan chính xác hơn trong nhiều trường hợp. 

Các chỉ số sàng lọc ung thư gan đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm bất thường, đánh giá chức năng gan và kiểm soát nguy cơ tiến triển bệnh. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp chỉ số ung thư gan cao đều đồng nghĩa đã mắc ung thư. Hiện nay, gói tầm soát phát hiện sớm ung thư cơ bản đến chuyên sâu tại Thu Cúc TCI được nhiều khách hàng lựa chọn nhờ quy trình khoa học, hệ thống thiết bị hiện đại và đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm hỗ trợ phát hiện sớm ung thư gan ngay từ giai đoạn đầu.