Nội soi tiêu hóa có an toàn không, lưu ý cần biết trước khi nội soi
Nội soi tiêu hóa là phương pháp quan trọng giúp phát hiện nhiều bệnh lý thực quản, dạ dày và đại trực tràng. Tuy nhiên, nhiều người vẫn lo lắng liệu nội soi tiêu hóa có an toàn không, nội soi tiêu hoá có gây mê hay nội soi tiêu hoá không gây mê có nguy hiểm không.
1. Nội soi tiêu hóa có an toàn không?
Nội soi tiêu hóa hiện được đánh giá là phương pháp tương đối an toàn và được áp dụng phổ biến trong chẩn đoán, tầm soát nhiều bệnh lý đường tiêu hóa. Phần lớn các ca nội soi diễn ra nhanh chóng, ít xâm lấn và người bệnh có thể hồi phục sớm sau thực hiện.
Mức độ an toàn của nội soi sẽ phụ thuộc vào loại thủ thuật được thực hiện. Với nội soi tiêu hoá không gây mê, người bệnh thường chỉ có cảm giác khó chịu, buồn nôn hoặc căng tức bụng trong lúc nội soi nhưng nguy cơ biến chứng nặng khá thấp.
Trong khi đó, nội soi tiêu hoá có gây mê hoặc dùng thuốc an thần sẽ cần theo dõi sát hơn vì có thể phát sinh một số rủi ro liên quan đến thuốc như:
- Tăng hoặc hạ huyết áp
- Rối loạn nhịp tim
- Suy hô hấp, giảm oxy máu
- Hít sặc
- Dị ứng thuốc gây mê hoặc thuốc an thần
Tuy nhiên, các biến chứng này hiện khá hiếm gặp nhờ thuốc mê liều ngắn, quy trình theo dõi chặt chẽ và sự phối hợp giữa bác sĩ nội soi với bác sĩ gây mê hồi sức.
Ngoài yếu tố gây mê, nội soi tiêu hóa nói chung vẫn có một tỷ lệ rất thấp nguy cơ chảy máu, nhiễm khuẩn hoặc tổn thương niêm mạc, đặc biệt khi có can thiệp như sinh thiết hay cắt polyp. Vì vậy, người bệnh nên thực hiện nội soi tại cơ sở y tế đảm bảo chuyên môn và hệ thống thiết bị đạt chuẩn để hạn chế tối đa rủi ro.
2. Các yếu tố quyết định độ an toàn của nội soi tiêu hóa
Độ an toàn của nội soi phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, trong đó quan trọng nhất gồm các yếu tố sau:
2.1. Hệ thống công nghệ nội soi tiêu hóa
Độ an toàn và hiệu quả của nội soi tiêu hóa hiện nay không chỉ phụ thuộc vào thao tác kỹ thuật mà còn liên quan rất lớn đến chất lượng hệ thống công nghệ nội soi. Các công nghệ đời mới giúp hình ảnh sắc nét hơn, hỗ trợ phát hiện tổn thương sớm và giảm nguy cơ phải can thiệp nhiều lần không cần thiết.
Hiện nay, nhiều hệ thống nội soi hiện đại đã tích hợp các công nghệ tăng cường hình ảnh như:
- NBI sử dụng dải ánh sáng hẹp với các bước sóng đặc biệt để làm nổi bật cấu trúc niêm mạc và hệ thống vi mạch dưới bề mặt đường tiêu hóa.
- MCU kết hợp nội soi phóng đại, nhuộm màu và siêu âm nội soi giúp đánh giá bề mặt lẫn mức độ xâm lấn của tổn thương
- Nội soi siêu phóng đại Endocyto 520x hỗ trợ quan sát bất thường ở cấp độ tế bào ngay trong quá trình nội soi
Việc nâng cấp công nghệ ngày càng trở nên quan trọng vì trên thực tế, nhiều tổn thương tiêu hóa giai đoạn sớm có kích thước rất nhỏ hoặc dạng phẳng nên dễ bị bỏ sót. Một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ bỏ sót ung thư tiêu hóa trên có thể dao động khoảng 6 – 11,3%, trong khi tỷ lệ bỏ sót polyp đại trực tràng có thể lên tới 20 – 47%.
Nhờ khả năng tăng độ phóng đại siêu khủng, Endocyto 520x giúp làm nổi bật bất thường niêm mạc và hỗ trợ định hướng sinh thiết chính xác hơn, công nghệ nội soi thế hệ mới này đang góp phần nâng cao đáng kể hiệu quả phát hiện sớm tổn thương tiêu hóa.
2.2. Tay nghề chuyên gia nội soi
Bên cạnh hệ thống máy móc, kinh nghiệm của bác sĩ nội soi là yếu tố rất quan trọng quyết định độ an toàn và độ chính xác của quá trình nội soi.
Không phải tổn thương nào cũng biểu hiện rõ ràng. Nhiều bất thường tiêu hóa giai đoạn sớm chỉ là thay đổi rất nhỏ về màu sắc, vi mạch hoặc cấu trúc bề mặt niêm mạc. Vì vậy, bác sĩ có kinh nghiệm sẽ có khả năng đọc hình ảnh tốt hơn, nhận diện chính xác vùng nghi ngờ và quyết định vị trí sinh thiết phù hợp.
Ngoài khả năng phát hiện tổn thương, tay nghề bác sĩ còn ảnh hưởng trực tiếp đến độ an toàn khi thực hiện các thủ thuật như sinh thiết, cắt polyp hoặc cầm máu qua nội soi.
2.3. Tình trạng sức khỏe và tần suất nội soi
Người lớn tuổi, có bệnh tim mạch, hô hấp, rối loạn đông máu hoặc nhiều bệnh nền mạn tính thường cần được đánh giá kỹ trước khi nội soi, đặc biệt nếu có gây mê hoặc can thiệp.
Ngoài ra, không có một tần suất nội soi cố định cho tất cả mọi người. Việc nội soi định kỳ sẽ phụ thuộc vào triệu chứng, tiền sử bệnh và mức độ nguy cơ của từng cá nhân. Khi được chỉ định đúng chuyên môn và thực hiện tại cơ sở phù hợp, nội soi nhiều lần thường không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe.
3. Ai có nguy cơ cao khi nội soi tiêu hóa?
Mặc dù nội soi tiêu hóa khá an toàn, một số trường hợp vẫn cần được bác sĩ đánh giá kỹ trước khi thực hiện để hạn chế rủi ro, đặc biệt nếu có gây mê hoặc can thiệp trong quá trình nội soi. Những đối tượng cần thận trọng gồm:
- Người suy tim, thiếu máu nặng hoặc vừa bị nhồi máu cơ tim
- Người suy hô hấp
- Người có rối loạn tâm thần khó phối hợp khi nội soi
- Người mới ăn no chưa đảm bảo thời gian nhịn ăn trước nội soi
- Người tổn thương đường tiêu hóa do uống axit hoặc hóa chất ăn mòn
- Ngoài ra, người lớn tuổi hoặc có nhiều bệnh lý nền cũng thường cần theo dõi sát hơn trong quá trình nội soi gây mê.
Tuy nhiên, nội soi tiêu hóa hiện không có chống chỉ định tuyệt đối cho một nhóm đối tượng cố định. Bác sĩ sẽ dựa trên tình trạng sức khỏe cụ thể để lựa chọn thời điểm, phương pháp nội soi và hình thức gây mê phù hợp nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh.
Nội soi tiêu hóa có an toàn không phụ thuộc nhiều vào tay nghề bác sĩ, công nghệ nội soi và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Khi được thực hiện đúng quy trình tại cơ sở y tế uy tín, đây vẫn là phương pháp tương đối an toàn và rất quan trọng trong phát hiện sớm các bệnh lý tiêu hóa. Hiện nay, Thu Cúc TCI là đơn vị đầu tiên đưa vào ứng dụng thực tế công nghệ nội soi siêu phóng đại cấp độ tế bào Endocyto 520x tại Việt Nam, hỗ trợ nâng cao khả năng phát hiện sớm tổn thương tiêu hóa ngay từ giai đoạn rất sớm. Bên cạnh hệ thống công nghệ hiện đại, TCI còn sở hữu Trung tâm Nội soi Tiêu hóa công nghệ cao được đầu tư chuyên biệt, quy trình nội soi khép kín cùng đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm trong chẩn đoán và can thiệp nội soi tiêu hóa. Đồng thời, dịch vụ chăm sóc bài bản và theo dõi sát trong suốt quá trình nội soi cũng giúp người bệnh an tâm và thoải mái hơn khi thăm khám.
