Chống chỉ định nội soi tiêu hóa
Chống chỉ định nội soi tiêu hóa là một trong những nội dung quan trọng giúp bác sĩ đánh giá mức độ an toàn trước khi thực hiện thủ thuật. Việc hiểu rõ chống chỉ định nội soi dạ dày, chống chỉ định nội soi thực quản, cũng như các yếu tố trong chỉ định và chống chỉ định nội soi sẽ giúp hạn chế biến chứng và đảm bảo hiệu quả trong quá trình nội soi.
1. Chống chỉ định nội soi tiêu hóa là gì?
Chống chỉ định (Contraindication) là những tình trạng, dấu hiệu hoặc yếu tố y khoa khiến một phương pháp điều trị hay kỹ thuật y tế không nên được áp dụng cho người bệnh vì có nguy cơ gây hại hoặc làm tình trạng sức khỏe trở nên nghiêm trọng hơn.
Trong thực hành lâm sàng, nội soi tiêu hóa là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu nhưng vẫn có thể gây biến chứng nếu thực hiện trên bệnh nhân không phù hợp, vì vậy bác sĩ cần đánh giá kỹ chỉ định và chống chỉ định nội soi trước khi tiến hành.
Đối với nội soi tiêu hóa, các trường hợp chống chỉ định được chia thành hai nhóm chính: chống chỉ định tuyệt đối và chống chỉ định tương đối.
2. Các trường hợp chống chỉ định tuyệt đối với nội soi tiêu hóa
Chống chỉ định tuyệt đối là những trường hợp mà việc cố tình thực hiện nội soi tiêu hóa có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh.
Các trường hợp chống chỉ định tuyệt đối thường gặp bao gồm sốc, nhồi máu cơ tim cấp, viêm phúc mạc, thủng cấp đường tiêu hóa và viêm đại tràng tối cấp. Trong những tình huống này, việc tiến hành nội soi, bao gồm nội soi dạ dày hoặc nội soi thực quản, cần được trì hoãn hoặc cân nhắc thay thế bằng các phương pháp chẩn đoán khác phù hợp và an toàn hơn.
3. Các trường hợp chống chỉ định tương đối với nội soi tiêu hóa (cân nhắc)
3.1. Tình trạng lâm sàng không thuận lợi cho thủ thuật
Nội soi tiêu hóa cần được cân nhắc kỹ ở những bệnh nhân không hợp tác, đang hôn mê (trừ trường hợp đã được đặt nội khí quản), hoặc có rối loạn nhịp tim chưa ổn định hay mới bị nhồi máu cơ tim.
3.2. Sử dụng thuốc ảnh hưởng đến đông máu và thủ thuật can thiệp
Ở bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông hoặc điều trị kéo dài bằng thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs), nội soi chẩn đoán thông thường vẫn có thể tiến hành an toàn. Tuy nhiên, nếu có khả năng cần sinh thiết hoặc can thiệp nhiệt, việc ngừng thuốc chống đông trước thủ thuật trong thời gian phù hợp là cần thiết để giảm nguy cơ chảy máu.
3.3. Chuẩn bị thuốc trước nội soi và ảnh hưởng đến quan sát
Các chế phẩm chứa sắt nên được ngưng sử dụng khoảng 4–5 ngày trước khi nội soi. Lý do là sắt có thể tương tác với một số thành phần trong ruột tạo thành cặn bám khó làm sạch, làm giảm chất lượng quan sát niêm mạc trong quá trình nội soi.
3.4. Lưu ý ở bệnh nhân thẩm phân phúc mạc
Ở người bệnh đang thẩm phân phúc mạc, nên dẫn lưu dịch ổ bụng trước khi nội soi đại tràng nhằm hạn chế nguy cơ viêm phúc mạc. Hiệu quả của việc sử dụng kháng sinh dự phòng trong nhóm bệnh nhân này hiện vẫn chưa được xác định rõ ràng và còn cần thêm bằng chứng.
4. Chống chỉ định nội soi dạ dày thực quản
4.1. Chống chỉ định tuyệt đối nội soi dạ dày thực quản
Nội soi dạ dày thực quản không được thực hiện trong những trường hợp có nguy cơ cao đe dọa tính mạng hoặc không đảm bảo an toàn cho thủ thuật, bao gồm:
- Suy tim mất bù hoặc suy hô hấp nặng, trừ khi có phương tiện hồi sức và hỗ trợ đặc biệt; tuy nhiên đa số trường hợp không được chỉ định nội soi.
- Tiền sử dị ứng nặng với thuốc tê hoặc thuốc gây mê, cần được đánh giá rất thận trọng và thường là chống chỉ định nếu nguy cơ cao.
- Rối loạn đông máu nặng chưa kiểm soát, làm tăng nguy cơ chảy máu nghiêm trọng; trong phần lớn trường hợp sẽ không tiến hành nội soi nếu chưa điều chỉnh được tình trạng này.
4.2. Chống chỉ định tương đối nội soi dạ dày thực quản
Đây là những trường hợp có thể cân nhắc thực hiện nội soi dạ dày thực quản nếu lợi ích vượt trội nguy cơ, sau khi đã đánh giá kỹ lâm sàng:
- Phụ nữ mang thai: cần cân nhắc kỹ, chỉ thực hiện khi thật sự cần thiết như nghi ngờ xuất huyết tiêu hóa hoặc có dị vật đường tiêu hóa.
- Bệnh nhân có bệnh lý hô hấp: cần đánh giá mức độ ổn định trước khi tiến hành thủ thuật.
- Người cao tuổi: thường có nhiều bệnh lý nền, do đó cần cân nhắc kỹ tình trạng toàn thân trước khi nội soi.
Nội soi tiêu hóa được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán các bệnh lý đường tiêu hóa. Phương pháp này giúp bác sĩ quan sát trực tiếp tổn thương, đánh giá chính xác mức độ bất thường, đặc biệt đối với các tổn thương tiền ung thư đường tiêu hóa.
Tuy nhiên, thực tế, tình trạng “bỏ sót ung thư ống tiêu hóa” vẫn có thể xảy ra, tức lần nội soi trước chưa phát hiện tổn thương nhưng trong 3 năm sau lại chẩn đoán ung thư. Tỷ lệ bỏ sót ung thư tiêu hóa trên được ghi nhận khoảng 6 – 11,3%, còn polyp đại trực tràng có thể tới 20 – 47%, trong đó nguyên nhân hàng đầu là tổn thương quá nhỏ, khó nhận biết.
Tại Thu Cúc TCI, công nghệ Endocyto 520x – nội soi tiêu hóa siêu phóng đại cấp độ tế bào, lần đầu tiên có mặt tại Việt Nam và duy nhất bởi TCI, cho phép phóng đại hình ảnh tới 520 lần, hỗ trợ quan sát bất thường ngay ở cấp độ tế bào. Nhờ đó, bác sĩ có thể tăng khả năng phát hiện sớm tổn thương nhỏ, nâng cao độ chính xác chẩn đoán, định hướng sinh thiết tốt hơn và giảm sinh thiết không cần thiết. Chủ động kiểm tra sớm với công nghệ hiện đại là cách hiệu quả để bảo vệ sức khỏe dạ dày lâu dài.
Nắm vững chống chỉ định nội soi tiêu hóa, bao gồm chống chỉ định nội soi dạ dày và chống chỉ định nội soi thực quản, là bước quan trọng giúp đảm bảo an toàn trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý đường tiêu hóa. Việc tuân thủ đúng chỉ định và chống chỉ định nội soi không chỉ giảm nguy cơ biến chứng mà còn nâng cao hiệu quả phát hiện bệnh sớm, đặc biệt khi kết hợp với các công nghệ nội soi tiên tiến như Endocyto 520x.
