Bị ngộ độc thực phẩm có sốt không và khi nào cần đi khám gấp?

Sốt là phản ứng bảo vệ tự nhiên của hệ miễn dịch khi cơ thể gặp phải các tác nhân vi sinh vật có hại xâm nhập qua đường ăn uống. Rất nhiều người thắc mắc ngộ độc thực phẩm có sốt không và khi nào tình trạng này cảnh báo nguy hiểm đến tính mạng? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết về cơ chế gây sốt, nhận biết dấu hiệu mất nước nguy cấp và thời điểm cần đến cơ sở y tế thăm khám kịp thời.

1. Bị ngộ độc thực phẩm có sốt không và vì sao lại có phản ứng này?

Bị ngộ độc thực phẩm có sốt không? Câu trả lời là CÓ THỂ. Sốt thường xuất hiện khi ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn hoặc vi rút gây nhiễm trùng đường tiêu hóa. Khi tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể, hệ miễn dịch được kích hoạt và giải phóng các chất gây sốt, làm nhiệt độ cơ thể tăng lên.

Một số vi khuẩn như Salmonella, Campylobacter, Shigella và một số chủng E. coli có thể gây tiêu chảy kèm sốt. Mức độ sốt và các triệu chứng đi kèm phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh cũng như tình trạng của từng người.

Ngược lại, một số trường hợp bệnh xảy ra do ăn phải độc tố đã được tạo sẵn trong thực phẩm. Khi đó, triệu chứng thường xuất hiện nhanh, nổi bật là buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy và có thể không kèm sốt.

Vì vậy, ngộ độc thực phẩm bị sốt không đồng nghĩa với tình trạng bệnh chắc chắn nghiêm trọng. Người bệnh cần theo dõi đồng thời nhiệt độ, mức độ tiêu chảy, nôn ói, đau bụng và các dấu hiệu mất nước để đánh giá tình trạng. Nếu sốt cao, kéo dài, tiêu chảy nhiều, có máu trong phân, nôn liên tục hoặc có dấu hiệu mất nước, nên đi khám để được đánh giá và xử trí phù hợp.

2. Những tác nhân nào khiến người bị ngộ độc thực phẩm bị sốt?

Ngộ độc thức ăn có sốt không còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Sốt thường gặp hơn khi vi khuẩn hoặc vi rút gây nhiễm trùng đường tiêu hóa, trong khi ngộ độc do độc tố có sẵn trong thực phẩm thường gây nôn và tiêu chảy nhưng ít khi sốt.

2.1. Vi khuẩn Salmonella, Shigella, Campylobacter và E. coli

Một số vi khuẩn có khả năng xâm nhập và gây viêm tại đường tiêu hóa, từ đó kích hoạt phản ứng miễn dịch và làm cơ thể tăng nhiệt. Đây là nhóm tác nhân thường liên quan đến tình trạng ngộ độc thức ăn bị sốt.

• Salmonella: Có thể gây sốt, đau bụng, tiêu chảy và đôi khi buồn nôn, nôn. Triệu chứng thường xuất hiện sau vài giờ đến vài ngày kể từ khi ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn.

• Campylobacter: Thường gây tiêu chảy, đau bụng và sốt; một số trường hợp có thể xuất hiện máu trong phân.

• Shigella: Có thể gây sốt, đau quặn bụng, tiêu chảy và mót rặn. Phân đôi khi có máu hoặc chất nhầy.

• E. coli: Biểu hiện thay đổi tùy chủng vi khuẩn. Người bệnh có thể bị đau bụng và tiêu chảy; một số trường hợp có sốt, trong khi một số chủng khác thường không gây sốt rõ rệt.

2.2. Độc tố tụ cầu vàng có gây sốt không?

Ngộ độc do độc tố của Staphylococcus aureus thường khởi phát nhanh, có thể chỉ vài giờ sau khi ăn thực phẩm nhiễm độc tố. Triệu chứng nổi bật là buồn nôn, nôn, đau bụng và tiêu chảy.

Sốt không phải biểu hiện điển hình của tình trạng này. Nguyên nhân là bệnh chủ yếu do độc tố có sẵn trong thực phẩm gây ra thay vì tình trạng vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng tại đường ruột.

2.3. Ngộ độc hóa chất hoặc nhiễm vi rút có gây sốt không?

Ngộ độc do hóa chất, chẳng hạn một số thuốc bảo vệ thực vật hoặc kim loại nặng, có thể gây nôn ói, đau bụng và các biểu hiện toàn thân khác. Sốt không phải triệu chứng đặc trưng và biểu hiện cụ thể phụ thuộc vào loại hóa chất cũng như mức độ phơi nhiễm.

Trong khi đó, nhiễm vi rút đường tiêu hóa như Norovirus có thể gây nôn, tiêu chảy, đau bụng và đôi khi sốt nhẹ, đau đầu hoặc đau mỏi cơ thể. Vì vậy, không thể dựa riêng vào việc có sốt hay không để xác định nguyên nhân.

3. Triệu chứng ngộ độc thức ăn bị sốt xuất hiện sau bao lâu và đi kèm dấu hiệu gì?

3.1. Ngộ độc thực phẩm bị sốt kéo dài bao lâu thì khỏi hẳn?

Thời gian khởi phát và kéo dài triệu chứng phụ thuộc vào từng chủng vi sinh vật:

• Nhiễm Salmonella: Sốt và tiêu chảy thường kéo dài từ 2 đến 7 ngày và tự thuyên giảm nếu được bù nước tốt.

• Nhiễm Campylobacter: Triệu chứng sốt và đi ngoài kéo dài khoảng 2 đến 10 ngày.

• Nhiễm Shigella: Tình trạng ngộ độc thực phẩm bị sốt và tiêu chảy máu kéo dài từ 5 đến 7 ngày.

Nói chung, đa số các trường hợp ngộ độc thực phẩm bị sốt mức độ nhẹ sẽ hồi phục hoàn toàn sau 3 – 7 ngày nếu xử lý đúng cách.

3.2. Nhận biết dấu hiệu mất nước nguy hiểm khi bị ngộ độc thực phẩm sốt cao?

Khi ngộ độc thực phẩm sốt cao kết hợp với nôn mửa và tiêu chảy liên tục, cơ thể sẽ mất đi lượng lớn nước và điện giải. Cần cảnh giác ngay với các dấu hiệu mất nước nguy hiểm:

• Môi khô khốc, lưỡi khô, khát nước dữ dội.

• Tiểu rất ít hoặc không thể tiểu tiện suốt 6 – 8 giờ, nước tiểu sẫm màu.

• Mắt trũng sâu, da nhăn nheo (dấu hiệu véo da mất chậm).

• Hoa mắt, chóng mặt khi đứng dậy, mạch nhanh nhẹ, lơ mơ hoặc kiệt sức.

4. Ngộ độc thực phẩm có gây sốt nguy hiểm không và có thể gặp biến chứng gì?

Ngộ độc thực phẩm có sốt không và mức độ nguy hiểm ra sao cũng phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh, mức độ nhiễm trùng và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Sốt nhẹ có thể xuất hiện trong một số trường hợp nhiễm khuẩn đường tiêu hóa và không nhất thiết đồng nghĩa với biến chứng nghiêm trọng. Tuy nhiên, sốt cao kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường cần được đánh giá y tế.

Người bệnh nên đi khám sớm nếu sốt cao, tiêu chảy nhiều lần, đau bụng dữ dội, nôn liên tục, phân có máu hoặc không thể uống đủ nước. Đặc biệt, các dấu hiệu như lơ mơ, thở nhanh, tim đập nhanh, tiểu rất ít, da lạnh hoặc tụt huyết áp có thể cho thấy tình trạng mất nước nặng hoặc nhiễm trùng nghiêm trọng, cần được cấp cứu.

Ngộ độc thức ăn có sốt không cũng là vấn đề cần đặc biệt lưu ý ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch suy yếu. Những đối tượng này có nguy cơ mất nước hoặc gặp biến chứng cao hơn khi nhiễm khuẩn đường tiêu hóa.

Trong một số trường hợp nhiễm khuẩn nặng, tác nhân gây bệnh có thể lan từ đường ruột vào máu và gây nhiễm khuẩn huyết. Tuy nhiên, không thể xác định biến chứng này chỉ dựa vào mức độ sốt. Người bệnh cần được bác sĩ thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để tìm nguyên nhân, đánh giá mức độ bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

5. Bị ngộ độc thực phẩm bị sốt phải làm sao để hạ sốt và xử lý an toàn tại nhà?

Khi xuất hiện sốt cùng đau bụng, nôn ói hoặc tiêu chảy sau khi ăn, nhiều người thường thắc mắc ngộ độc thực phẩm có gây sốt không và nên xử trí thế nào. Nếu các triệu chứng còn nhẹ, người bệnh có thể nghỉ ngơi, theo dõi nhiệt độ và chú ý bù đủ nước tại nhà. Một số cách xử lý phù hợp gồm:

• Bù nước đúng cách: Ưu tiên dung dịch Oresol pha đúng hướng dẫn trên bao bì và uống từng ngụm nhỏ, thường xuyên. Có thể bổ sung thêm nước lọc hoặc nước canh. Nếu nôn, nên uống lượng nhỏ mỗi lần thay vì uống nhiều cùng lúc.

• Ăn uống nhẹ nhàng: Khi có thể ăn, nên lựa chọn các món mềm, dễ tiêu như cháo, súp, cơm mềm, bánh mì hoặc chuối chín. Hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng, rượu bia và những thực phẩm khiến triệu chứng tiêu hóa nặng hơn.

• Dùng thuốc hạ sốt khi cần: Paracetamol có thể được sử dụng để giảm sốt theo đúng liều khuyến cáo trên bao bì hoặc hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ. Không tự ý dùng quá liều và cần thận trọng ở người mắc bệnh gan hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia. Với trẻ em, liều thuốc cần tính theo cân nặng.

• Không tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy: Một số thuốc như loperamide không phù hợp trong mọi trường hợp, đặc biệt khi người bệnh sốt cao hoặc đi ngoài có máu. Việc sử dụng cần theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

• Không tự mua kháng sinh: Kháng sinh chỉ có tác dụng với một số trường hợp nhiễm vi khuẩn và không điều trị được ngộ độc do vi rút hoặc độc tố. Dùng thuốc không đúng chỉ định có thể gây tác dụng phụ và làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.

• Không tìm cách hạ sốt bằng phương pháp cực đoan: Không nên trùm chăn kín khi đang sốt hoặc chườm đá trực tiếp lên da. Người bệnh nên mặc quần áo thoáng, nghỉ ngơi ở nơi mát và có thể lau người bằng nước ấm nếu cảm thấy khó chịu.

Nếu sốt cao hoặc kéo dài, nôn liên tục, tiêu chảy nhiều, phân có máu, đau bụng dữ dội, uống không giữ được nước hoặc xuất hiện dấu hiệu mất nước như khát nhiều, khô miệng, tiểu ít, lơ mơ, người bệnh cần được khám sớm thay vì tiếp tục tự điều trị tại nhà.

6. Khi nào người bị ngộ độc thực phẩm sốt cao cần đến bệnh viện ngay lập tức?

Sốt nhẹ có thể xuất hiện trong một số trường hợp ngộ độc thực phẩm và thường được theo dõi cùng các triệu chứng tiêu hóa khác. Tuy nhiên, nếu sốt cao, kéo dài hoặc đi kèm những biểu hiện bất thường, người bệnh không nên chủ quan. Đây cũng là cơ sở để giải đáp đầy đủ hơn thắc mắc ngộ độc thực phẩm có sốt không và khi nào cần đến bệnh viện.

Người bệnh cần được thăm khám sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Sốt cao hoặc kéo dài: Nhiệt độ từ 38,5°C trở lên, đặc biệt khi sốt không giảm hoặc tiếp tục tăng.

• Tiêu chảy bất thường: Đi ngoài nhiều lần, phân có máu hoặc chất nhầy, kèm đau bụng dữ dội hoặc mót rặn.

• Nôn liên tục: Nôn nhiều đến mức không thể uống hoặc giữ được nước.

• Dấu hiệu mất nước: Khát nhiều, khô miệng, tiểu ít, chóng mặt, mệt lả hoặc lơ mơ.

• Co giật hoặc thay đổi ý thức: Đây là dấu hiệu cấp cứu, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay.

• Người thuộc nhóm nguy cơ cao: Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người suy giảm miễn dịch cần được thăm khám sớm nếu xuất hiện sốt kèm nôn, tiêu chảy.

Khi xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm trên, người bệnh nên đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được đội ngũ bác sĩ chuyên khoa thăm khám, thực hiện xét nghiệm chẩn đoán chính xác tác nhân và can thiệp truyền dịch, hạ sốt an toàn.

Tóm lại, sốt là tín hiệu quan trọng cho thấy hệ miễn dịch đang gồng mình chống lại vi sinh vật gây bệnh qua đường ăn uống. Việc hiểu rõ ngộ độc thực phẩm có sốt không, nhận biết sớm các dấu hiệu mất nước và theo dõi sát tiến triển bệnh sẽ giúp bạn xử lý an toàn. Đừng quên bù nước điện giải đúng cách và chủ động đến thăm khám tại bệnh viện khi thấy biểu hiện sốt cao kéo dài hoặc triệu chứng bất thường.