Viêm âm đạo là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị thế nào?

Viêm âm đạo là tình trạng niêm mạc âm đạo bị viêm, sưng hoặc kích ứng. Đây là bệnh lý phụ khoa khá phổ biến ở nữ giới, có thể gặp ở nhiều độ tuổi khác nhau. Việc nhận biết sớm dấu hiệu, nguyên nhân viêm âm đạo và chủ động thăm khám giúp chị em có hướng xử trí phù hợp, đồng thời hạn chế những ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.

1. Dấu hiệu viêm âm đạo thường gặp là gì?

Dấu hiệu viêm âm đạo có thể khác nhau tùy nguyên nhân gây bệnh. Biểu hiện thường gặp nhất là khí hư thay đổi về màu sắc, số lượng hoặc tính chất. Một số chị em còn cảm thấy ngứa, nóng rát, sưng đỏ vùng kín, đau khi quan hệ tình dục hoặc đau rát khi đi tiểu. Trong một số trường hợp, âm đạo có thể xuất hiện đốm máu hoặc chảy máu nhẹ ngoài kỳ kinh.

Đặc điểm khí hư cũng phần nào gợi ý tác nhân gây viêm. Nhiễm nấm Candida thường khiến khí hư trắng đục, đặc và lợn cợn như sữa đông. Viêm âm đạo do mất cân bằng vi khuẩn có thể gây khí hư trắng xám, loãng và có mùi tanh rõ hơn sau quan hệ. Với nhiễm Trichomonas, khí hư thường có màu vàng xanh, loãng, có bọt và mùi khó chịu.

Do các biểu hiện có thể khá giống nhau, chị em không nên chỉ dựa vào màu sắc hay mùi khí hư để tự xác định nguyên nhân.

2. Nguyên nhân viêm âm đạo do đâu?

Nguyên nhân viêm âm đạo khá đa dạng, có thể liên quan đến vi khuẩn, nấm men, ký sinh trùng, thay đổi nội tiết hoặc các tác nhân kích ứng tại vùng kín. Xác định đúng nguyên nhân đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

2.1. Những tác nhân nào thường gây bệnh?

Một trong những nguyên nhân thường gặp là sự mất cân bằng hệ vi sinh âm đạo. Khi lượng Lactobacillus có lợi suy giảm, một số vi khuẩn kỵ khí như Gardnerella vaginalis hoặc Prevotella có thể phát triển mạnh hơn và gây triệu chứng bất thường.

Nấm Candida, đặc biệt là Candida albicans, cũng có thể tăng sinh quá mức khi môi trường âm đạo mất cân bằng. Bên cạnh đó, Trichomonas vaginalis là tác nhân gây viêm âm đạo có khả năng lây truyền qua đường tình dục.

Không phải trường hợp viêm âm đạo nào cũng bắt nguồn từ nhiễm trùng. Xà phòng thơm, dung dịch vệ sinh có tính kích ứng, chất diệt tinh trùng hoặc dị vật cũng có thể gây viêm. Ở phụ nữ mãn kinh hoặc đang cho con bú, tình trạng suy giảm estrogen có thể làm niêm mạc âm đạo mỏng, khô và dễ kích ứng hơn.

2.2. Những yếu tố nào làm tăng nguy cơ mắc bệnh?

Nguy cơ viêm âm đạo có thể tăng khi nội tiết tố thay đổi trong thời kỳ mang thai, mãn kinh hoặc khi sử dụng một số biện pháp tránh thai. Quan hệ tình dục không an toàn, có nhiều bạn tình, sử dụng kháng sinh kéo dài hoặc dùng thuốc corticoid cũng có thể làm thay đổi môi trường âm đạo.

Ngoài ra, thói quen thụt rửa sâu, sử dụng sản phẩm khử mùi vùng kín, mặc quần lót quá chật hoặc thường xuyên để vùng kín ẩm ướt cũng tạo điều kiện thuận lợi cho tình trạng viêm xuất hiện. Người mắc tiểu đường nhưng kiểm soát đường huyết chưa tốt cũng có nguy cơ gặp vấn đề này cao hơn.

3. Chẩn đoán viêm âm đạo được thực hiện như thế nào?

Chẩn đoán viêm âm đạo thường bắt đầu từ việc bác sĩ khai thác triệu chứng, tiền sử viêm nhiễm, thói quen vệ sinh và các yếu tố liên quan đến đời sống tình dục. Sau đó, bác sĩ có thể khám phụ khoa bằng mỏ vịt để quan sát niêm mạc âm đạo, cổ tử cung và đặc điểm dịch tiết.

Trong trường hợp cần xác định rõ tác nhân gây bệnh, mẫu dịch âm đạo có thể được lấy để soi dưới kính hiển vi, nuôi cấy hoặc thực hiện xét nghiệm phù hợp. Kiểm tra độ pH âm đạo cũng là một trong những phương pháp hỗ trợ đánh giá nguyên nhân. Từ kết quả thăm khám và xét nghiệm, bác sĩ mới có cơ sở đưa ra hướng điều trị viêm âm đạo phù hợp.

4. Điều trị viêm âm đạo bằng phương pháp nào?

Điều trị viêm âm đạo không có một phác đồ chung cho tất cả trường hợp mà cần dựa trên nguyên nhân gây bệnh. Vì vậy, người bệnh không nên tự mua thuốc đặt hoặc thuốc uống khi chưa được thăm khám.

4.1. Điều trị viêm âm đạo theo từng nguyên nhân như thế nào?

Nếu nguyên nhân liên quan đến vi khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng sinh dạng uống hoặc thuốc sử dụng tại âm đạo như Metronidazole hay Clindamycin. Với viêm do nấm men, các thuốc chống nấm dạng đặt, bôi hoặc uống như Miconazole, Clotrimazole hoặc Fluconazole có thể được cân nhắc tùy trường hợp.

Trường hợp nhiễm Trichomonas thường được điều trị bằng Metronidazole hoặc Tinidazole đường uống và có thể cần điều trị đồng thời cho bạn tình để hạn chế lây nhiễm trở lại. Nếu tình trạng viêm liên quan đến thiếu estrogen, bác sĩ có thể chỉ định estrogen tại chỗ. Với viêm do hóa chất hoặc sản phẩm gây kích ứng, việc quan trọng là xác định và ngừng tiếp xúc với yếu tố gây bệnh.

4.2. Làm gì để hỗ trợ điều trị và hạn chế viêm âm đạo tái phát?

Trong thời gian điều trị, chị em nên vệ sinh vùng kín nhẹ nhàng bằng nước sạch, tránh thụt rửa sâu và hạn chế sử dụng sản phẩm có khả năng gây kích ứng. Đồ lót nên thoáng, sạch và được thay hằng ngày; sau khi đi vệ sinh nên lau từ trước ra sau để hạn chế vi khuẩn từ hậu môn lan sang vùng sinh dục.

Quan hệ tình dục cũng cần được điều chỉnh theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt trong thời gian đang có triệu chứng hoặc sử dụng thuốc điều trị. Đồng thời, chị em nên tuân thủ đủ liệu trình và tái khám khi được chỉ định thay vì tự dừng thuốc khi triệu chứng vừa thuyên giảm.

5. Biến chứng viêm âm đạo có nguy hiểm không?

Viêm âm đạo nếu kéo dài hoặc không được điều trị phù hợp có thể gây nhiều bất tiện trong sinh hoạt, ảnh hưởng đời sống tình dục và làm bệnh tái phát nhiều lần. Tình trạng viêm ở niêm mạc cũng có thể khiến vùng sinh dục dễ bị tổn thương hơn và làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Trong một số trường hợp, viêm nhiễm có thể lan lên các cơ quan sinh dục phía trên, liên quan đến viêm vùng chậu, tổn thương vòi trứng và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Đối với phụ nữ mang thai, tình trạng viêm nhiễm đường sinh dục cũng cần được theo dõi và điều trị phù hợp để hạn chế ảnh hưởng đến thai kỳ.

Vì vậy, khi xuất hiện khí hư bất thường, ngứa rát, mùi khó chịu hoặc các triệu chứng kéo dài, chị em nên chủ động thăm khám thay vì tự điều trị tại nhà. Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, bác sĩ Sản Phụ khoa có thể thăm khám, xác định nguyên nhân và tư vấn hướng xử trí phù hợp với từng trường hợp.