Áp xe đầu gối: Nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị

Áp xe đầu gối là tình trạng nhiễm trùng nguy hiểm có thể gây sưng đau dữ dội, hạn chế vận động và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khớp nếu không được phát hiện sớm. Việc nhận biết đúng dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị áp xe đầu gối kịp thời đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chức năng vận động và tránh biến chứng lâu dài.

1. Áp xe đầu gối là gì?

Đây là tình trạng xuất hiện ổ mủ khu trú ở vùng đầu gối, thường hình thành khi khu vực này bị vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng đầu gối. Ổ mủ này có thể nằm ở da, mô mềm quanh khớp hoặc sâu hơn gần khớp gối, gây ra các triệu chứng rõ rệt như sưng to, đỏ, nóng và đau.

Khi bị áp xe đầu gối, cơ thể phản ứng lại với nhiễm trùng bằng cách huy động bạch cầu đến tiêu diệt vi khuẩn. Quá trình này tạo ra mủ – là hỗn hợp gồm vi khuẩn chết, tế bào miễn dịch và dịch viêm. Nếu mủ không được dẫn lưu hoặc điều trị kịp thời, ổ áp xe có thể ngày càng lớn, làm tăng cảm giác đau và hạn chế vận động đầu gối.

Áp xe đầu gối thường liên quan chặt chẽ đến tình trạng nhiễm trùng đầu gối, có thể khởi phát từ những nguyên nhân tưởng chừng đơn giản như vết trầy xước, vết thương hở, viêm nang lông, hoặc sau chấn thương và thủ thuật y tế ở vùng gối. Trong một số trường hợp, vi khuẩn còn có thể lan từ nơi khác trong cơ thể theo đường máu đến đầu gối và gây áp xe.

2. Nguyên nhân áp xe đầu gối là gì?

Áp xe đầu gối thực chất là hậu quả của tình trạng nhiễm trùng đầu gối kéo dài hoặc không được xử lý đúng cách. Vi khuẩn xâm nhập vào khớp gối, mô mềm hoặc xương sẽ gây viêm, tích tụ mủ và dẫn đến bị áp xe đầu gối. Dưới đây là những nguyên nhân gây áp xe đầu gối thường gặp:

Nhiễm trùng mô mềm quanh khớp gối: Viêm mô tế bào là nguyên nhân phổ biến, thường do vi khuẩn tụ cầu gây ra. Dù da bên ngoài trông vẫn khỏe mạnh, vi khuẩn vẫn có thể xâm nhập vào khớp gối thông qua các vết trầy xước, vết thương hở hoặc vết côn trùng đốt. Khi nhiễm trùng lan sâu, người bệnh có nguy cơ hình thành áp xe đầu gối. Những người mắc đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch có nguy cơ cao hơn.
Nhiễm trùng sau phẫu thuật đầu gối: Các phẫu thuật như thay khớp gối, sửa chữa sụn chêm, tái tạo dây chằng chéo trước… đều có khả năng đưa vi khuẩn vào khớp. Dù tỷ lệ nhiễm trùng sau thay khớp gối khá thấp (dưới 1%), nhưng khi xảy ra, vi khuẩn có thể bám vào khớp nhân tạo và gây nhiễm trùng đầu gối, lâu dần dẫn đến áp xe. Khớp nhân tạo làm từ kim loại và nhựa không có khả năng tự bảo vệ trước vi khuẩn, nên nguy cơ nhiễm trùng có thể xuất hiện ngay sau mổ hoặc thậm chí nhiều năm sau đó.
Viêm khớp nhiễm trùng (viêm khớp do vi khuẩn): Tình trạng này xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập trực tiếp vào khớp gối qua vết thương hở, vết đâm của vật nhọn, vết cắn động vật hoặc từ ổ nhiễm trùng trên da. Những người đã có bệnh lý khớp như viêm khớp dạng thấp, hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, dễ bị áp xe đầu gối hơn nếu viêm khớp nhiễm trùng không được điều trị sớm.
Viêm bao hoạt dịch khớp gối: Bao hoạt dịch là các túi nhỏ chứa dịch, có vai trò giảm ma sát và bảo vệ khớp gối. Khi vi khuẩn xâm nhập vào bao hoạt dịch, chúng có thể gây viêm, nhiễm trùng và lan sang các cấu trúc xung quanh. Nếu tình trạng này kéo dài, mủ có thể tích tụ và hình thành áp xe đầu gối.
Viêm xương tủy quanh khớp gối: Viêm xương tủy là nhiễm trùng xương, có thể bắt nguồn từ bao hoạt dịch hoặc các mô xung quanh khớp gối rồi lan vào xương. Chấn thương làm lộ xương hoặc vết thương sâu không được chăm sóc đúng cách cũng là yếu tố thuận lợi. Nhiễm trùng xương tiến triển nặng có thể gây đau dữ dội, sưng nóng và hình thành áp xe.

3. Dấu hiệu của áp xe đầu gối

Áp xe đầu gối là tình trạng nhiễm trùng tại khớp gối có thể tiến triển nhanh và trở nên nghiêm trọng nếu không được xử lý kịp thời. Người bệnh thường xuất hiện nhiều triệu chứng rõ rệt, bao gồm:

Đau dữ dội ở khớp gối: Cơn đau thường xuất hiện đột ngột, đau nhói hoặc âm ỉ kéo dài, tăng lên khi vận động, đứng, đi lại hoặc khi ấn vào vùng gối, gây khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày.
Sưng và đỏ vùng đầu gối: Khớp gối có thể sưng to, da đỏ hơn bình thường do phản ứng viêm khi dịch và tế bào miễn dịch tích tụ tại ổ nhiễm trùng.
Cảm giác nóng hoặc ấm tại chỗ: Vùng gối bị áp xe thường có cảm giác ấm, thậm chí nóng khi chạm vào, cho thấy cơ thể đang phản ứng lại tình trạng nhiễm trùng.
Sốt, ớn lạnh: Khi nhiễm trùng lan rộng, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân như sốt, rét run, mệt mỏi.
Hạn chế vận động khớp gối: Đau và viêm khiến việc gập, duỗi hoặc di chuyển khớp gối trở nên khó khăn, phạm vi vận động bị giảm rõ rệt.

4. Cách điều trị áp xe đầu gối

Cách điều trị áp xe đầu gối cần được thực hiện sớm và đúng cách để tránh tổn thương khớp lâu dài cũng như các biến chứng nguy hiểm. Tùy mức độ nhiễm trùng, bác sĩ sẽ chỉ định một hoặc kết hợp nhiều phương pháp sau:

Trước hết là dùng thuốc kháng sinh: Kháng sinh, đặc biệt là kháng sinh đường tĩnh mạch, được sử dụng nhằm tiêu diệt vi khuẩn gây nhiễm trùng, kiểm soát ổ viêm và ngăn bệnh lan rộng sang các khu vực xung quanh.
Trong trường hợp mủ và dịch nhiễm trùng tích tụ nhiều trong khớp, người bệnh có thể cần mổ áp xe đầu gối để dẫn lưu. Việc phẫu thuật giúp loại bỏ ổ mủ, giảm áp lực trong khớp, từ đó làm giảm viêm và giúp thuốc kháng sinh phát huy hiệu quả tốt hơn.
Song song với đó, bác sĩ sẽ chỉ định các thuốc giảm đau và chống viêm như NSAID hoặc thuốc giảm đau mạnh hơn nếu cần. Những thuốc này giúp giảm sưng đau, giúp người bệnh dễ chịu hơn trong suốt quá trình điều trị.
Người bệnh cũng cần cho khớp gối nghỉ ngơi hợp lý. Việc hạn chế vận động, kết hợp cố định khớp bằng nẹp hoặc băng ép sẽ giúp khớp nhanh hồi phục và tránh làm tổn thương nặng thêm.
Sau khi tình trạng nhiễm trùng đã được kiểm soát, vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng. Các bài tập phù hợp giúp phục hồi sức cơ, cải thiện tầm vận động và tăng độ linh hoạt, hỗ trợ chức năng khớp gối về lâu dài.

Tóm lại, áp xe đầu gối là tình trạng không nên xem nhẹ vì nếu phát hiện muộn có thể gây đau kéo dài, hạn chế vận động và để lại biến chứng nguy hiểm cho khớp. Việc chủ động thăm khám sớm, tuân thủ điều trị và chăm sóc đúng cách sẽ giúp kiểm soát nhiễm trùng hiệu quả, rút ngắn thời gian hồi phục và bảo vệ chức năng vận động của đầu gối về lâu dài.