Cây kiến cò có tác dụng gì? Công dụng và cách dùng cần biết
Trong dân gian, cây kiến cò, còn gọi là bạch hạc, từ lâu đã được sử dụng như một loại thảo dược hỗ trợ thanh nhiệt, giải độc và cải thiện một số vấn đề về da, xương khớp. Để hiểu rõ hơn về đặc điểm, công dụng và cách sử dụng cây kiến cò, bạn có thể tham khảo nội dung trong bài viết dưới đây.
1. Cây kiến cò là cây gì, có đặc điểm nhận biết như thế nào?
Cây kiến cò có tên khoa học là Rhinacanthus nasutus, thuộc họ Ô rô (Acanthaceae). Đây là cây bụi nhỏ, chiều cao phổ biến khoảng 0,6 -1,2 m, phân bố chủ yếu tại các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới của Nam Á và Đông Nam Á. Ở Việt Nam, cây còn được biết đến với một số tên gọi khác như bạch hạc, cây lác hoặc thuốc lá nhỏ.
Cây khá dễ nhận biết nhờ thân dạng gỗ, lá mọc đối, phiến lá hình trứng hoặc thuôn dài. Hoa có màu trắng, hình dáng đặc trưng gợi liên tưởng đến mỏ cò. Trong y học cổ truyền, nhiều bộ phận của cây như rễ, thân và lá được sử dụng làm dược liệu.
2. Cây kiến cò có tác dụng gì?
Theo kinh nghiệm dân gian và y học cổ truyền, cây kiến cò được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau. Một số công dụng thường được nhắc đến gồm:
2.1. Hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp
Cây kiến cò được dân gian sử dụng để hỗ trợ làm dịu tình trạng đau nhức, sưng viêm ở xương khớp. Dược liệu này thường được dùng trong các trường hợp như thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp hoặc tê bì chân tay.
Một cách dùng khá phổ biến là ngâm cây kiến cò với rượu rồi thoa ngoài vùng khớp đau. Tuy nhiên, đây chủ yếu là phương pháp lưu truyền trong dân gian, hiệu quả có thể khác nhau ở mỗi người.
2.2. Hỗ trợ giảm ho và sốt
Theo y học cổ truyền, cây kiến cò có vị hơi đắng, tính mát nên thường được sử dụng với mục đích thanh nhiệt và hỗ trợ làm dịu một số triệu chứng khi cảm lạnh. Dân gian cũng dùng dược liệu này trong các trường hợp ho có đờm, ho khan, đau họng hoặc sốt.
2.3. Hỗ trợ chức năng gan
Một số kinh nghiệm dân gian cho rằng cây kiến cò có thể được sử dụng để hỗ trợ thanh nhiệt, giải độc và cải thiện hoạt động của gan. Dược liệu này đôi khi được dùng cho người có biểu hiện nóng trong, mẩn ngứa hoặc một số vấn đề liên quan đến chức năng gan.
Tuy nhiên, người mắc bệnh gan hoặc có chỉ số men gan bất thường không nên tự dùng dược liệu thay thế thuốc và phác đồ được bác sĩ chỉ định.
2.4. Hỗ trợ thư giãn và giấc ngủ
Nước sắc từ cây kiến cò cũng được dân gian sử dụng với mục đích giúp cơ thể thư giãn, làm dịu thần kinh và hỗ trợ giấc ngủ. Một số người dùng dược liệu này khi cảm thấy căng thẳng, khó ngủ hoặc ngủ không sâu giấc.
2.5. Hỗ trợ kháng khuẩn và kháng nấm
Cây kiến cò còn được biết đến với cách sử dụng ngoài da trong một số bài thuốc dân gian. Một số thành phần có trong dược liệu được nghiên cứu về khả năng ức chế vi khuẩn và vi nấm.
Vì vậy, cây kiến cò từng được dùng để hỗ trợ làm sạch vùng da tổn thương hoặc cải thiện một số vấn đề như nấm da, ghẻ, chàm. Tuy nhiên, với các bệnh ngoài da kéo dài, lan rộng hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh nên thăm khám để xác định đúng nguyên nhân và được hướng dẫn điều trị phù hợp.
3. Cây kiến cò trị bệnh gì? Có trị bệnh hắc lào được không?
Cây kiến cò được sử dụng để hỗ trợ cải thiện một số vấn đề về đường hô hấp như ho kéo dài, viêm phế quản cấp và mạn tính. Dược liệu này cũng được dùng hỗ trợ trong các trường hợp đau nhức xương khớp, tê bì do phong thấp và một số vấn đề liên quan đến huyết áp.
4. Cách dùng cây kiến cò như thế nào?
Cây kiến cò được sử dụng theo nhiều cách khác nhau tùy vào mục đích. Tuy nhiên, phần lớn cách dùng vẫn dựa trên kinh nghiệm truyền miệng, vì vậy người dùng cần thận trọng về liều lượng, thời gian sử dụng và độ an toàn.
4.1. Dùng ngoài da
Với các vấn đề ngoài da như hắc lào, lang ben hoặc một số dạng nhiễm nấm, lá hay rễ cây kiến cò thường được rửa sạch, giã nhỏ rồi ngâm với rượu hoặc cồn. Sau khoảng một tuần, dung dịch thu được được dùng để bôi lên vùng da tổn thương. Một cách khác là giã nát lá tươi và đắp trực tiếp lên vùng da cần chăm sóc.
Một số nghiên cứu cũng đã khảo sát các chế phẩm chiết xuất từ rễ Rhinacanthus nasutus chứa rhinacanthin C trong hỗ trợ cải thiện tổn thương do nấm da. Tuy nhiên, các dữ liệu hiện có còn hạn chế và chưa đủ để khẳng định hiệu quả tương đương với thuốc điều trị nấm thông thường.
4.2. Dùng đường uống
Lá hoặc toàn cây kiến cò sau khi phơi khô có thể được hãm với nước nóng hoặc sắc lấy nước uống. Theo kinh nghiệm dân gian, cách dùng này được áp dụng với mục đích hỗ trợ một số vấn đề như tăng huyết áp, tình trạng viêm hoặc rối loạn đường huyết.
Ngoài ra, ở một số nơi, rễ cây còn được đun cùng sữa và sử dụng như một dạng đồ uống bồi bổ.
Dù được sử dụng dưới hình thức nào, đặc biệt là đường uống, người dùng không nên tự ý áp dụng kéo dài. Nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc người có chuyên môn về y học cổ truyền để được hướng dẫn cách dùng và liều lượng phù hợp, nhất là với người đang mắc bệnh mạn tính hoặc sử dụng thuốc điều trị.
5. Dùng cây kiến cò cần lưu ý những gì?
Khi sử dụng cây kiến cò, người dùng cần lưu ý một số vấn đề để hạn chế những rủi ro không mong muốn:
5.1. Chưa có đầy đủ dữ liệu về độ an toàn
Việc sử dụng cây kiến cò trong thời gian dài, đặc biệt dưới dạng trà hoặc nước sắc uống, chưa được nghiên cứu đầy đủ về mức độ an toàn.
5.2. Một số đối tượng cần thận trọng
Phụ nữ mang thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ, người mắc bệnh gan, thận hoặc các bệnh mạn tính khác nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
5.3. Có thể xảy ra tương tác với thuốc
Thành phần trong dược liệu có khả năng ảnh hưởng đến tác dụng của một số loại thuốc đang dùng. Vì vậy, người đang điều trị bằng thuốc hạ huyết áp, thuốc kiểm soát đường huyết, thuốc chống đông hoặc các thuốc điều trị dài ngày không nên tự ý kết hợp.
5.4. Không dùng thay thế phương pháp điều trị y khoa
Cây kiến cò chỉ nên được xem là dược liệu hỗ trợ trong những trường hợp phù hợp, không thay thế thuốc hoặc phác đồ điều trị do bác sĩ chỉ định, nhất là với các bệnh lý cần theo dõi và điều trị chuyên khoa.
Nhìn chung, cây kiến cò là dược liệu được sử dụng từ lâu trong dân gian và hiện đã có một số nghiên cứu bước đầu về hoạt tính sinh học. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả và độ an toàn trên người vẫn còn hạn chế. Do đó, trước khi sử dụng, đặc biệt theo đường uống hoặc dùng kéo dài, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc người có chuyên môn để được hướng dẫn phù hợp.
Tại Thu Cúc TCI, y học cổ truyền được kết hợp cùng y học hiện đại trong thăm khám và hỗ trợ điều trị, hướng đến cải thiện triệu chứng, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe phù hợp với từng tình trạng. Người bệnh được bác sĩ đánh giá cụ thể trước khi tư vấn phương pháp phù hợp, hạn chế việc tự ý sử dụng dược liệu không đúng cách.
Đặt lịch nhanh chóng qua ứng dụng TCI Hospital tại app.thucuc.vn
