Truyền máu song thai thường xảy ra tuần thứ mấy?
Trong thai kỳ song sinh, hội chứng truyền máu song thai là một biến chứng đáng lo ngại. Nhiều mẹ bầu thắc mắc “truyền máu song thai thường xảy ra tuần thứ mấy?” và lo lắng về mức độ nghiêm trọng khi đặt câu hỏi “truyền máu song thai có nguy hiểm không?”. Bài viết này sẽ giải đáp những băn khoăn trên, đồng thời cung cấp thông tin cơ bản về “hội chứng truyền máu song thai là gì” để các gia đình có sự chuẩn bị và can thiệp kịp thời.
1. Hội chứng truyền máu song thai là gì?
Mang thai đôi là một hành trình kỳ diệu nhưng cũng ẩn chứa nhiều thách thức y khoa phức tạp. Một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất mà các mẹ bầu mang đa thai cần đặc biệt lưu tâm là hội chứng truyền máu song thai (Twin-to-Twin Transfusion Syndrome – TTTS).
Để hiểu rõ hội chứng truyền máu song thai là gì, trước hết chúng ta cần biết về cấu trúc nhau thai. Hội chứng này là một rối loạn nghiêm trọng xảy ra ở các cặp song thai có chung một bánh nhau (gọi là song thai một bánh nhau – monochorionic twins), nhưng có hai buồng ối riêng biệt.
Vậy cơ chế của truyền máu song thai là sao? TTTS xảy ra khi hai thai có chung một bánh nhau (song thai một bánh nhau) nhưng hai buồng ối riêng. Trong nhau thai chung, các mạch máu nối hai bào thai hoạt động bất thường, gây mất cân bằng huyết động. Một thai (thai cho) truyền máu sang thai kia (thai nhận) không cân đối.
Hậu quả là thai cho thiếu máu, thiểu ối; còn thai nhận bị quá tải tuần hoàn, đa ối và tim làm việc quá sức. Theo Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ ACOG, TTTS ảnh hưởng 10-15% thai kỳ song sinh một bánh nhau.
2. Truyền máu song thai thường xảy ra tuần thứ mấy?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất đối với việc sàng lọc. Việc xác định truyền máu song thai thường xảy ra tuần thứ mấy sẽ giúp bác sĩ thiết lập lịch siêu âm phù hợp để can thiệp kịp thời (thời điểm vàng).
Theo các dữ liệu lâm sàng từ Hiệp hội Siêu âm Sản phụ khoa Quốc tế (ISUOG), truyền máu song thai thường xảy ra tuần thứ mấy? Câu trả lời là giai đoạn giữa thai kỳ, phổ biến nhất là từ tuần 16 đến tuần 26.
Cụ thể hơn về vấn đề truyền máu song thai thường xảy ra tuần thứ mấy:
- Giai đoạn cao điểm: Nguy cơ cao nhất xuất hiện các dấu hiệu lâm sàng điển hình là từ tuần 16 đến tuần 24.
- Giai đoạn muộn: Mặc dù ít phổ biến hơn, nhưng khi được hỏi truyền máu song thai thường xảy ra tuần thứ mấy, các chuyên gia cũng cảnh báo nó có thể xảy ra sau tuần 26, thậm chí là ở quý 3 thai kỳ, nhưng thường diễn tiến chậm hơn hoặc biểu hiện dưới dạng hội chứng TAPS (Thiếu máu – Đa hồng cầu).
Như vậy, nắm bắt được truyền máu song thai thường xảy ra tuần thứ mấy chính là cách để cứu sống các bé. Nếu mẹ bầu bỏ qua các mốc siêu âm trong khoảng tuần 16 đến 24, nguy cơ bỏ sót bệnh là rất cao.
3. Dấu hiệu truyền máu song thai
Hội chứng này thường diễn tiến âm thầm và được phát hiện chủ yếu qua siêu âm. Tuy nhiên, thai phụ cũng có thể cảm nhận được một số thay đổi cơ thể bất thường.
Dấu hiệu qua siêu âm (Chẩn đoán xác định)
Bác sĩ sẽ chẩn đoán dựa trên các dấu hiệu truyền máu song thai đặc trưng trên hình ảnh siêu âm, bao gồm:
- Sự chênh lệch nước ối: Đây là dấu hiệu truyền máu song thai quan trọng nhất. Thai nhận sẽ có khoang ối sâu nhất > 8cm (trước 20 tuần) hoặc > 10cm (sau 20 tuần), trong khi thai cho có khoang ối sâu nhất < 2cm.
- Kích thước bàng quang: Bàng quang của thai cho thường nhỏ hoặc không quan sát thấy (do không có nước tiểu), trong khi bàng quang thai nhận căng to.
- Bất thường dòng chảy Doppler: Các dòng chảy máu trong dây rốn hoặc ống tĩnh mạch có biểu hiện bất thường.
Dấu hiệu lâm sàng ở người mẹ
Mặc dù ít đặc hiệu hơn siêu âm, nhưng mẹ bầu cần chú ý các dấu hiệu truyền máu song thai biểu hiện trên cơ thể mình:
- Bụng to nhanh bất thường trong thời gian ngắn (do đa ối ở thai nhận).
- Cảm giác căng tức bụng, khó thở, đau lưng dữ dội.
- Tăng cân đột ngột.
- Có thể xuất hiện các cơn co tử cung sớm.
Nếu bạn thắc mắc truyền máu song thai là sao mà lại gây khó thở cho mẹ, thì đó là do tử cung giãn quá mức chèn ép vào cơ hoành và các tạng của người mẹ. Khi thấy dấu hiệu truyền máu song thai này, mẹ bầu cần đến bệnh viện ngay lập tức.
4. Truyền máu song thai có nguy hiểm không?
Rất nguy hiểm nếu không được can thiệp kịp thời. Nếu không được điều trị, tiên lượng của hội chứng này rất xấu. Sự mất cân bằng huyết động kéo dài sẽ dẫn đến suy tim ở thai nhận và suy kiệt ở thai cho.
Cụ thể về mức độ nguy hiểm:
- Tử vong chu sinh: Nếu để diễn tiến tự nhiên, hầu hết các thai nhi sẽ mất do sinh cực non hoặc suy tim trong tử cung.
- Di chứng thần kinh: Những trẻ sống sót có nguy cơ bị bại não hoặc các khiếm khuyết thần kinh do thiếu máu não cục bộ hoặc dao động huyết áp nghiêm trọng trong tử cung. Khoảng 15-20% trẻ sống sót có thể gặp các vấn đề này.
- Ảnh hưởng đến mẹ: Đa ối quá mức có thể gây vỡ ối sớm, nhau bong non, hoặc băng huyết sau sinh.
Khi đánh giá truyền máu song thai có nguy hiểm không, các bác sĩ thường dựa vào Phân độ Quintero (từ giai đoạn I đến V). Giai đoạn càng cao, mức độ nguy hiểm càng lớn (Giai đoạn V là khi một hoặc cả hai thai đã tử vong).
Tuy nhiên, với sự tiến bộ của y học, đặc biệt là phẫu thuật laser quang đông mạch máu (Fetoscopic Laser Ablation), tỷ lệ sống sót đã được cải thiện đáng kể. Ít nhất một bé sống sót trong khoảng 80-90% các ca được phẫu thuật laser thành công. Điều này phần nào giảm bớt gánh nặng tâm lý khi cha mẹ hỏi truyền máu song thai có nguy hiểm không.
Như vậy, bài viết đã giải đáp câu hỏi “truyền máu song thai thường xảy ra tuần thứ mấy”, giúp bạn hiểu rõ “hội chứng truyền máu song thai là gì” và nhận thức được mức độ nguy hiểm. Điều quan trọng là thai phụ cần được bác sĩ chuyên khoa theo dõi sát ngay từ giai đoạn sớm và can thiệp kịp thời khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, nhằm đảm bảo an toàn cho sức khỏe và quá trình phát triển của cả hai thai nhi.
