Dọa sinh non là gì và làm thế nào để nhận biết?

Dọa sinh non là tình trạng khiến nhiều thai phụ lo lắng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu có ý nghĩa quan trọng. Nhờ đó, thai phụ có thể được thăm khám và xử trí kịp thời.

Vậy dọa sinh non là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí ra sao? Cùng tìm hiểu những thông tin quan trọng dưới đây.

1. Dọa sinh non là gì và có những dấu hiệu nhận biết nào?

Dọa sinh non xảy ra khi thai phụ xuất hiện các dấu hiệu chuyển dạ trước thời điểm đủ tháng. Tình trạng này thường được đề cập trong khoảng từ 22 tuần đến trước 37 tuần của thai kỳ.

Lúc này, thai phụ có thể xuất hiện cơn co tử cung. Cổ tử cung cũng có thể ngắn lại hoặc bắt đầu thay đổi. Tuy nhiên, mức độ thay đổi chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn của chuyển dạ sinh non.

Một số dấu hiệu dọa sinh non thường gặp gồm:

• Đau bụng từng cơn.
• Tức nặng vùng bụng dưới.
• Đau hoặc mỏi vùng thắt lưng.
• Ra dịch âm đạo bất thường.
• Dịch âm đạo có màu hồng hoặc lẫn chất nhầy.
• Xuất hiện các cơn co tử cung theo từng đợt.

Ngoài triệu chứng thai phụ tự cảm nhận, bác sĩ còn đánh giá tình trạng cổ tử cung và cơn co tử cung. Vì vậy, không nên tự xác định dọa sinh non chỉ dựa vào một dấu hiệu.

Khi xuất hiện các biểu hiện bất thường, thai phụ nên đi khám sớm. Điều này giúp bác sĩ xác định nguyên nhân và nguy cơ sinh non.

2. Nguyên nhân dọa sinh non và các yếu tố nguy cơ bắt nguồn từ đâu?

Có nhiều nguyên nhân dọa sinh non. Một số trường hợp liên quan đến bệnh lý của mẹ. Một số khác liên quan đến thai nhi hoặc phần phụ của thai.

2.1. Nguyên nhân dọa sinh non thường gặp

Một số nguyên nhân thường được bác sĩ lưu ý gồm:

• Bệnh lý ở mẹ: Viêm âm đạo, viêm đường tiết niệu và một số tình trạng nhiễm khuẩn khác.
• Bệnh lý mạn tính: Tăng huyết áp, thiếu máu, bệnh tim hoặc hen phế quản.
• Bất thường tử cung: Tử cung dị dạng, u xơ tử cung hoặc bất thường cổ tử cung.
• Bất thường thai kỳ: Đa thai, đa ối, thiểu ối hoặc một số bất thường của thai.
• Vấn đề về ối và nhau thai: Rỉ ối, vỡ ối non, nhau tiền đạo hoặc nhau bong non.
• Hỗ trợ sinh sản: Thai kỳ hình thành từ các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như IVF cũng cần được theo dõi phù hợp.

Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng xác định được một nguyên nhân duy nhất. Bác sĩ sẽ đánh giá nhiều yếu tố cùng lúc.

2.2. Các yếu tố làm tăng nguy cơ dọa sinh non

Ngoài nguyên nhân, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ. Những yếu tố này gồm:

• Tiền sử sản khoa: Từng sinh non hoặc từng gặp một số biến cố liên quan đến cổ tử cung.
• Tuổi thai phụ: Mang thai ở tuổi quá trẻ hoặc trên 35 tuổi.
• Dinh dưỡng: Chế độ ăn thiếu chất hoặc cân nặng trước thai kỳ thấp.
• Lối sống: Hút thuốc, uống rượu bia hoặc thường xuyên căng thẳng.
• Lao động: Làm việc quá sức hoặc đứng trong thời gian dài.
• Khoảng cách thai kỳ: Hai lần mang thai quá gần nhau.

Những yếu tố trên không đồng nghĩa chắc chắn sẽ xảy ra dọa sinh non. Vì vậy, thai phụ vẫn cần được bác sĩ đánh giá theo tình trạng thực tế.

3. Chẩn đoán dọa sinh non được thực hiện như thế nào?

Để chẩn đoán dọa sinh non, bác sĩ sẽ kết hợp triệu chứng với kết quả thăm khám. Một số trường hợp cần thêm xét nghiệm hoặc siêu âm.

3.1. Các phương pháp chẩn đoán dọa sinh non

Trước tiên, bác sĩ sẽ xác định tuổi thai. Tiếp theo, bác sĩ đánh giá cơn co tử cung và tình trạng cổ tử cung.

Một số phương pháp thường được sử dụng gồm:

• Khám lâm sàng: Đánh giá cơn đau, cơn co và dịch âm đạo.
• Khám mỏ vịt: Kiểm tra dịch âm đạo và tình trạng cổ tử cung.
• Monitoring sản khoa (CTG): Theo dõi cơn co tử cung và nhịp tim thai.
• Siêu âm ngả âm đạo: Đo chiều dài cổ tử cung và đánh giá nguy cơ sinh non.

Với một số trường hợp, chiều dài cổ tử cung ngắn có thể liên quan đến nguy cơ sinh non cao hơn. Tuy nhiên, kết quả cần được bác sĩ đánh giá cùng các yếu tố khác.

3.2. Khi nào cần thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu?

Khi kết quả thăm khám chưa đủ rõ, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm.

Fetal Fibronectin (fFN) là một xét nghiệm hỗ trợ đánh giá nguy cơ sinh non trong một số trường hợp. Xét nghiệm thường được cân nhắc khi chiều dài cổ tử cung nằm trong vùng nghi ngờ.

Ngoài ra, Partosure (PAMG-1) cũng có thể được sử dụng trong một số thai kỳ có dấu hiệu nghi ngờ sinh non. Xét nghiệm giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ sinh trong khoảng thời gian nhất định.

Việc chỉ định xét nghiệm phụ thuộc vào tuổi thai và tình trạng của từng thai phụ. Do đó, thai phụ không nên tự thực hiện hoặc tự đọc kết quả.

4. Cách xử trí dọa sinh non và theo dõi dọa sinh non được tiến hành ra sao?

Mục tiêu của xử trí dọa sinh non là đánh giá tình trạng của mẹ và thai. Sau đó, bác sĩ sẽ lựa chọn phương án phù hợp.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Nghỉ ngơi và điều chỉnh sinh hoạt: Hạn chế vận động nặng và thực hiện các hướng dẫn riêng của bác sĩ.
• Thuốc giảm cơn co: Một số thai phụ có thể được dùng thuốc để trì hoãn chuyển dạ trong thời gian ngắn.
• Corticosteroid trước sinh: Có thể được chỉ định khi thai có nguy cơ sinh non và tuổi thai phù hợp.
• Magnesium sulfate: Có thể được cân nhắc ở thai kỳ có nguy cơ sinh rất non.
• Can thiệp cổ tử cung: Một số trường hợp có cổ tử cung ngắn hoặc bất thường có thể cần biện pháp can thiệp theo chỉ định.

Thai phụ không nên tự mua thuốc hoặc tự điều trị tại nhà. Mỗi phương pháp đều cần được bác sĩ đánh giá trước khi thực hiện.

Bên cạnh đó, theo dõi dọa sinh non cũng rất quan trọng. Bác sĩ có thể theo dõi:

• Cơn co tử cung.
• Nhịp tim thai.
• Tình trạng cổ tử cung.
• Dịch âm đạo.
• Dấu hiệu nhiễm trùng.
• Các biểu hiện bất thường khác.

Nhờ theo dõi thường xuyên, bác sĩ có thể phát hiện sớm diễn biến bất thường. Từ đó, hướng xử trí sẽ được điều chỉnh khi cần.

5. Biến chứng dọa sinh non nguy hiểm thế nào và khi nào cần đi khám?

Nếu tình trạng dọa sinh non tiến triển thành sinh non, trẻ có thể gặp nhiều vấn đề do cơ thể chưa phát triển hoàn thiện.

Một số biến chứng dọa sinh non có thể gặp gồm:

• Trẻ sinh thiếu tháng hoặc nhẹ cân.
• Phổi chưa trưởng thành và có nguy cơ suy hô hấp.
• Tăng nguy cơ mắc một số bệnh lý ở trẻ sinh non.
• Trẻ sinh rất non có thể gặp vấn đề liên quan đến thần kinh, thị giác hoặc thính giác.

Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào tuổi thai và tình trạng của trẻ khi sinh. Vì vậy, thai phụ cần chú ý các dấu hiệu bất thường.

Khi nào thai phụ cần đi khám ngay?

Thai phụ nên đến cơ sở y tế khi có một trong các biểu hiện sau:

• Đau bụng từng cơn và cơn đau tăng dần.
• Cơn co tử cung xuất hiện liên tục.
• Ra máu âm đạo.
• Dịch nhầy âm đạo có lẫn máu.
• Rỉ nước ối hoặc vỡ ối.
• Đau lưng kéo dài hoặc tăng lên.
• Sốt hoặc có dấu hiệu bất thường khác.

Dọa sinh non có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân và yếu tố nguy cơ. Vì vậy, thai phụ nên khám thai định kỳ và thực hiện đúng lịch theo dõi.

Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, thai phụ nên đi khám sớm. Việc chẩn đoán dọa sinh non, xử trí dọa sinh non và theo dõi dọa sinh non đúng cách sẽ giúp bác sĩ đánh giá tình trạng của mẹ và bé.

Chủ động thăm khám cũng giúp thai phụ nhận được hướng dẫn phù hợp. Nhờ đó, quá trình mang thai được theo dõi an toàn và sát sao hơn.