Virus RSV ủ bệnh bao lâu?

Virus RSV ủ bệnh bao lâu là câu hỏi nhiều cha mẹ quan tâm khi con có dấu hiệu tiếp xúc với nguồn lây. Thực tế, RSV có thể âm thầm tồn tại trong cơ thể vài ngày trước khi xuất hiện triệu chứng, do đó việc nhận biết sớm trở nên khó khăn. Nắm rõ thời gian ủ bệnh, khả năng lây nhiễm và diễn tiến ban đầu sẽ giúp phụ huynh chủ động theo dõi, cách ly kịp thời và giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm cho trẻ nhỏ.

1. Đặc điểm của virus RSV

Virus hợp bào hô hấp (RSV) là virus RNA sợi đơn hướng âm, bộ gen không phân đoạn và có vỏ bọc. Kích thước trung bình của virus dao động khoảng 120 – 300 nm. Vật chất di truyền của RSV gắn với các protein virus dọc theo toàn bộ chiều dài, tạo thành cấu trúc nucleocapsid. Lớp vỏ ngoài là màng bilipid có nguồn gốc từ màng tế bào vật chủ, trên bề mặt có các gai glycoprotein xuyên màng dài khoảng 11 – 12 nm, phân bố cách nhau 6 – 10 nm.

RSV là tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp, ảnh hưởng đến mũi, họng, đường thở và phổi. Phần lớn trẻ em đều từng mắc bệnh trước 2 tuổi. Tuy nhiên, miễn dịch sau nhiễm không duy trì lâu nên một người có thể tái nhiễm nhiều lần trong suốt cuộc đời. Bệnh có xu hướng gia tăng vào các thời điểm giao mùa, đặc biệt là đông – xuân và xuân – hè.

Virus RSV lây lan chủ yếu qua tiếp xúc gần, các giọt bắn khi người bệnh ho hoặc hắt hơi, đồng thời có thể truyền qua những bề mặt trung gian như đồ chơi, tay nắm cửa, bàn ghế hay điện thoại. Vậy virus RSV sống được bao lâu ngoài môi trường? Thực tế, dù là virus có vỏ bọc và khá nhạy cảm với nhiệt độ cao cũng như các chất tẩy rửa, RSV vẫn có thể tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định:

• Trên bề mặt cứng như nhựa hoặc kim loại, virus có thể duy trì khả năng lây nhiễm từ 4 – 7 giờ.
• Với bề mặt mềm như vải hoặc khăn giấy, thời gian tồn tại thường từ 30 phút đến 1 giờ.
• Trên da tay, RSV có thể sống khoảng 20 phút, đủ để lây truyền gián tiếp nếu chạm vào mắt, mũi hoặc miệng sau khi tiếp xúc với nguồn nhiễm.

2. Thời gian virus RSV ủ bệnh bao lâu?

Ủ bệnh là quãng thời gian tính từ lúc virus xâm nhập cơ thể đến khi xuất hiện những biểu hiện đầu tiên. Vậy virus RSV ủ bệnh bao lâu?

Thông thường, thời gian ủ bệnh của virus hợp bào hô hấp (RSV) dao động từ 2 – 8 ngày, phổ biến nhất là khoảng 4 – 6 ngày. Trong giai đoạn này, người nhiễm (bao gồm cả trẻ nhỏ) gần như không có biểu hiện bất thường và vẫn sinh hoạt bình thường. Tuy nhiên, virus đang âm thầm nhân lên tại niêm mạc đường hô hấp trên như mũi và họng, trước khi có thể lan xuống đường hô hấp dưới và gây triệu chứng rõ rệt.

3. Sau ủ bệnh, triệu chứng RSV xuất hiện như thế nào?

Sau khi giai đoạn ủ bệnh của virus RSV kết thúc, các biểu hiện không bùng phát đồng loạt mà thường tiến triển theo từng bước, xuất hiện tăng dần qua từng giai đoạn.

3.1. Giai đoạn khởi phát (nhẹ)

Ở giai đoạn đầu, nhiễm RSV thường biểu hiện tương tự như cảm lạnh thông thường nên rất dễ bị nhầm lẫn. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như:

• Sổ mũi, nghẹt mũi.
• Hắt hơi liên tục.
• Ho khan.
• Đau họng nhẹ.
• Giảm cảm giác thèm ăn.

3.2. Triệu chứng sốt

Nhiều phụ huynh băn khoăn virus RSV sốt bao lâu khi con mắc bệnh. Trên thực tế, phần lớn trường hợp chỉ sốt nhẹ đến vừa và thường kéo dài khoảng 3 – 5 ngày. Tuy nhiên, nếu RSV diễn tiến nặng hơn, gây viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi (đặc biệt ở trẻ nhỏ) thì trẻ có thể sốt cao hơn và thời gian sốt cũng kéo dài hơn bình thường.

Theo khuyến nghị từ CDC Hoa Kỳ, việc theo dõi sát virus RSV sốt bao lâu có ý nghĩa quan trọng trong việc phân biệt giữa nhiễm trùng hô hấp thông thường và những biến chứng nghiêm trọng cần được can thiệp y tế kịp thời.

3.3. Giai đoạn toàn phát (nặng)

Nếu virus di chuyển xuống đường hô hấp dưới, các triệu chứng sẽ trở nên nghiêm trọng hơn:

• Khò khè (tiếng rít khi thở).
• Thở nhanh, thở gấp.
• Co kéo lồng ngực (cơ ngực và cổ lõm vào khi thở).
• Da tím tái (do thiếu oxy).

4. RSV lây trong bao lâu sau khi phát bệnh?

Theo CDC Hoa Kỳ, đa số người nhiễm RSV có khả năng lây truyền virus trong khoảng 3 – 8 ngày kể từ khi bắt đầu xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, thời gian này có thể kéo dài hơn ở một số nhóm đặc biệt. Trẻ sơ sinh và người suy giảm miễn dịch vẫn có thể tiếp tục phát tán virus ngay cả khi các biểu hiện như sốt đã hết, thậm chí kéo dài đến 4 tuần.

Vì vậy, dù trẻ đã giảm sốt và chỉ còn ho nhẹ, nguy cơ lây nhiễm cho người khác vẫn tồn tại. Ngoài ra, cần lưu ý rằng RSV không chỉ lây khi đã phát bệnh rõ ràng. Người nhiễm có thể truyền virus từ 1 – 2 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng. Chính khả năng lây sớm và kéo dài ở một số trường hợp khiến RSV dễ bùng phát trong gia đình, trường học hoặc nhà trẻ nếu không được kiểm soát kịp thời.

5. Yếu tố ảnh hưởng đến thời gian ủ bệnh và khởi phát

Vì sao có trẻ chỉ sau 2 ngày tiếp xúc đã phát bệnh, trong khi có trẻ phải đến 8 ngày mới xuất hiện triệu chứng? Thực tế, virus RSV ủ bệnh bao lâu không cố định mà phụ thuộc vào sự tương tác giữa virus và cơ thể người nhiễm:

• Tải lượng virus: Nếu bạn tiếp xúc với lượng virus lớn, chẳng hạn bị người bệnh ho hoặc hắt hơi trực tiếp ở khoảng cách gần, thời gian ủ bệnh có thể rút ngắn và triệu chứng xuất hiện sớm hơn.
• Sức đề kháng của cá nhân: Người lớn khỏe mạnh thường có hệ miễn dịch đã từng tiếp xúc với RSV nên phản ứng ổn định hơn và triệu chứng nhẹ. Ngược lại, trẻ sinh non, trẻ có bệnh tim bẩm sinh hoặc hệ miễn dịch yếu có thể khởi phát bệnh nhanh và diễn tiến nặng.
• Độ tuổi: Trẻ em dưới 6 tháng tuổi là đối tượng nhạy cảm nhất. Ở độ tuổi này, quá trình từ lúc kết thúc giai đoạn ủ bệnh đến khi viêm phổi nặng có thể diễn ra chỉ trong 24 – 48 giờ.

Chính vì vậy, phòng ngừa RSV đặc biệt quan trọng trong mùa dịch. Cần rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hạn chế ôm hôn trẻ nếu đang có triệu chứng cảm cúm. Nhà cửa và đồ chơi của trẻ nên được vệ sinh hằng ngày. Với trẻ sinh non hoặc có bệnh nền, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc dự phòng hoặc vắc-xin phù hợp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), gần như tất cả trẻ em đều nhiễm RSV trước 2 tuổi, nhưng nhờ các biện pháp phòng ngừa đơn giản, nguy cơ biến chứng nặng có thể được giảm đáng kể. Người lớn trên 60 tuổi hoặc có bệnh mạn tính cũng nên chủ động tiêm vắc-xin để bảo vệ sức khỏe.

RSV là virus đường hô hấp có khả năng lây lan nhanh, dễ tái nhiễm và có thể gây biến chứng nặng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch. Thời gian virus RSV ủ bệnh bao lâu thường dao động từ 2 – 8 ngày, phổ biến nhất là 4 – 6 ngày và người nhiễm có thể lây bệnh ngay cả trước khi xuất hiện triệu chứng. Diễn tiến bệnh thường bắt đầu nhẹ như cảm lạnh nhưng có thể nhanh chóng chuyển nặng nếu virus lan xuống đường hô hấp dưới. Vì vậy, chủ động phòng ngừa, theo dõi sát triệu chứng và nhận biết sớm dấu hiệu bất thường là cách để bảo vệ sức khỏe cho trẻ và cả gia đình.