Siêu âm ổ bụng có phát hiện xơ gan không?

Siêu âm ổ bụng có phát hiện xơ gan không là thắc mắc chung của nhiều người khi kiểm tra sức khỏe gan mật. Trên thực tế, siêu âm có phát hiện xơ gan không còn phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và những thay đổi hình thái của gan. Phương pháp này có thể giúp bác sĩ nhận biết các dấu hiệu gợi ý xơ gan, tuy nhiên để chẩn đoán chính xác và đánh giá mức độ xơ hóa, người bệnh thường cần phối hợp thêm các kỹ thuật và xét nghiệm chuyên sâu.

1. Siêu âm ổ bụng có phát hiện xơ gan không?

Có thể. Siêu âm có phát hiện xơ gan, nhất là khi bệnh đã gây ra những thay đổi hình thái rõ trên gan và các dấu hiệu tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Tuy nhiên, siêu âm ổ bụng không phải lúc nào cũng khẳng định được xơ gan ở giai đoạn sớm, và cũng không đánh giá chính xác mức độ xơ hóa nếu chỉ dựa vào hình ảnh siêu âm thường quy.

Vì vậy, để chẩn đoán và theo dõi xơ gan đáng tin cậy hơn, bác sĩ thường kết hợp thêm các phương pháp khác, tùy từng trường hợp như:

Siêu âm đàn hồi mô gan (FibroScan/đàn hồi gan): giúp định lượng mức độ xơ hóa, theo dõi tiến triển và đánh giá đáp ứng điều trị tốt hơn so với siêu âm ổ bụng đơn thuần.

Xét nghiệm máu và chức năng gan: men gan (AST, ALT), bilirubin, albumin, xét nghiệm đông máu… và các xét nghiệm tìm nguyên nhân (viêm gan B, C…).

Chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu khi cần: CT hoặc MRI để làm rõ tổn thương, biến chứng, hoặc tầm soát khối u.

Sinh thiết gan: chỉ cân nhắc trong một số tình huống đặc biệt vì là thủ thuật xâm lấn và có nguy cơ biến chứng.

Tóm lại, siêu âm ổ bụng có thể phát hiện xơ gan, nhưng để xác định chắc chắn và đánh giá mức độ bệnh, người bệnh thường cần được phối hợp thêm đàn hồi mô gan và các xét nghiệm/cận lâm sàng liên quan theo chỉ định bác sĩ.

2. Dấu hiệu xơ gan trên siêu âm ổ bụng

Khi thực hiện siêu âm ổ bụng, bác sĩ có thể ghi nhận một số đặc điểm hình ảnh gợi ý tình trạng xơ gan, đặc biệt ở những trường hợp bệnh đã tiến triển. Các dấu hiệu này phản ánh sự biến đổi cấu trúc và hình thái của gan do quá trình xơ hóa kéo dài.

Trên siêu âm, bề mặt gan thường không còn đều nhẵn như bình thường mà trở nên gồ ghề, lồi lõm. Nhu mô gan có xu hướng thô và không đồng nhất, đôi khi xuất hiện các nốt nhỏ rải rác, cho thấy sự tái cấu trúc bất thường của mô gan.

Bên cạnh đó, siêu âm ổ bụng còn cho thấy sự thay đổi kích thước giữa các thùy gan. Một số vùng có thể phì đại, điển hình là thùy đuôi hoặc phân thùy ngoài, trong khi thùy phải – đặc biệt là phần phía sau lại có xu hướng teo nhỏ. Sự phân bố không đồng đều này là đặc trưng thường gặp ở gan xơ.

Ở giai đoạn muộn, siêu âm có thể phát hiện dịch tự do trong ổ bụng, còn gọi là cổ trướng. Đây là dấu hiệu cho thấy xơ gan đã gây ảnh hưởng đến tuần hoàn cửa và chức năng gan, thường liên quan đến các biến chứng nặng của bệnh.

Những hình ảnh trên giúp bác sĩ định hướng chẩn đoán xơ gan trên siêu âm ổ bụng, tuy nhiên mức độ xơ hóa và giai đoạn bệnh vẫn cần được đánh giá thêm bằng các kỹ thuật chuyên sâu và xét nghiệm phù hợp.

3. Siêu âm ổ bụng có phát hiện được xơ gan giai đoạn sớm không?

Siêu âm ổ bụng có thể phát hiện xơ gan giai đoạn sớm thông qua các dấu hiệu như gan thô, bờ gan không đều hoặc kích thước gan thay đổi. Mặc dù siêu âm là phương pháp tầm soát phổ biến, độ nhạy có thể bị hạn chế, nên thường kết hợp với xét nghiệm máu hoặc kỹ thuật cao hơn (MRI, CT) để chẩn đoán chính xác nhất.

Các dấu hiệu xơ gan giai đoạn sớm trên siêu âm:

• Cấu trúc gan: Bề mặt gan không đều, gồ ghề (thay vì láng mịn).
• Nhu mô gan: Nhu mô thô, không đồng nhất do các dải xơ hóa.
• Bờ gan: Bờ gan góc cạnh, không đều.
• Dấu hiệu gián tiếp: Có thể thấy gan to hoặc nhỏ lại, hoặc bắt đầu có tình trạng tăng áp lực tĩnh mạch cửa.

Lưu ý:

Siêu âm có thể khó phát hiện chính xác ở giai đoạn xơ hóa rất nhẹ hoặc khi mô gan bị nhiễm mỡ nặng.

Để đánh giá chính xác độ cứng của gan, bác sĩ thường chỉ định thêm siêu âm đo độ đàn hồi mô gan.

Nên siêu âm định kỳ mỗi 6 tháng để tầm soát hiệu quả, đặc biệt với người có nguy cơ cao (viêm gan virus, gan nhiễm mỡ, uống nhiều rượu bia).

4. Bệnh xơ gan được chẩn đoán và đánh giá như thế nào?

Nếu bác sĩ nghi ngờ bạn bị xơ gan, một hoặc nhiều xét nghiệm hình ảnh sau đây có thể được thực hiện:

• Chụp cắt lớp vi tính (CT) vùng bụng: Thủ tục này kết hợp thiết bị chụp X-quang chuyên dụng với máy tính hiện đại để tạo ra nhiều hình ảnh kỹ thuật số của gan. Nó có thể giúp xác định mức độ nghiêm trọng của xơ gan cũng như các bệnh gan khác. Xem “Liều lượng bức xạ trong các xét nghiệm X-quang và CT”  để biết thêm thông tin.

• Siêu âm ổ bụng: Siêu âm là một loại xét nghiệm hình ảnh sử dụng sóng âm để tạo ra hình ảnh bên trong ổ bụng và/hoặc vùng chậu, bao gồm cả hình ảnh gan. Siêu âm Doppler cho phép đánh giá lưu lượng máu đến và đi từ gan.

• Siêu âm đàn hồi: Xét nghiệm này đánh giá độ cứng của gan và có thể giúp chẩn đoán mức độ nghiêm trọng của sẹo gan (còn gọi là xơ gan). Nếu không được điều trị, xơ gan cuối cùng có thể dẫn đến xơ gan giai đoạn cuối, không thể hồi phục. Siêu âm đàn hồi có thể phát hiện độ cứng của gan do xơ gan sớm hơn các xét nghiệm hình ảnh khác. Xét nghiệm này có thể được thực hiện bằng siêu âm hoặc MRI.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) toàn thân: Phương pháp chẩn đoán hình ảnh này sử dụng từ trường mạnh, xung tần số vô tuyến và máy tính để tạo ra hình ảnh chi tiết về gan, cho phép đánh giá mức độ tổn thương do các bệnh lý gan khác nhau gây ra. Xem trang An toàn MRI  để biết thêm thông tin.

• Chụp cộng hưởng từ đường mật tụy (MRCP) : MRCP là một loại kỹ thuật chụp cộng hưởng từ đặc biệt được thiết kế để đánh giá một phần của gan và túi mật, được gọi là hệ thống đường mật  , là một phần của gan.

Các xét nghiệm khác bao gồm:

• Sinh thiết: Một phần mô gan được lấy mẫu và kiểm tra bởi bác sĩ chuyên khoa bệnh lý để phân tích mức độ tổn thương gan. Sinh thiết thường được thực hiện bởi bác sĩ X quang dưới sự hướng dẫn của siêu âm và là thủ thuật xâm lấn tối thiểu.
• Xét nghiệm chức năng gan: Xét nghiệm này bao gồm phân tích máu để tìm các enzyme cụ thể  báo hiệu sự hiện diện của tổn thương gan.

Như vậy, siêu âm ổ bụng có phát hiện xơ gan, nhưng chủ yếu mang ý nghĩa định hướng chẩn đoán, đặc biệt khi bệnh đã có những biến đổi rõ rệt về cấu trúc gan hoặc xuất hiện biến chứng. Với các trường hợp xơ gan giai đoạn sớm, siêu âm thông thường có thể chưa phản ánh đầy đủ mức độ tổn thương. Vì vậy, nếu còn băn khoăn siêu âm có phát hiện được xơ gan không hay cần đánh giá chính xác tình trạng gan, người bệnh nên thực hiện thêm siêu âm đàn hồi mô gan, xét nghiệm chức năng gan và các thăm dò cần thiết theo chỉ định của bác sĩ.

Để chủ động bảo vệ sức khỏe gan mật và phát hiện sớm các bệnh lý nguy hiểm như xơ gan, người dân nên duy trì khám sức khỏe tổng quát định kỳ. Tại Thu Cúc TCI, các gói khám được xây dựng bài bản, kết hợp siêu âm ổ bụng, xét nghiệm chuyên sâu và tư vấn trực tiếp bởi đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, giúp đánh giá toàn diện chức năng gan cũng như sức khỏe tổng thể. Khám định kỳ không chỉ giúp trả lời chính xác câu hỏi siêu âm có phát hiện xơ gan không, mà còn là bước quan trọng để phòng ngừa và kiểm soát bệnh hiệu quả, lâu dài.