Trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi phải làm sao?

Suy dinh dưỡng thấp còi là tình trạng trẻ có tốc độ tăng trưởng chiều cao chậm, khiến chiều cao thấp hơn mức chuẩn của cùng độ tuổi. Tình trạng này thường hình thành do thiếu dinh dưỡng trong thời gian dài, kết hợp với các yếu tố như bệnh lý, chăm sóc chưa phù hợp hoặc điều kiện sống chưa đảm bảo. Nếu không được phát hiện sớm, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến tầm vóc, khả năng học tập và sức khỏe lâu dài của trẻ. Vậy trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi phải làm sao để cải thiện tăng trưởng?

1. Trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi phải làm sao?

Nếu băn khoăn trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi phải làm sao, cha mẹ nên ưu tiên điều chỉnh chế độ ăn, theo dõi tăng trưởng định kỳ và loại bỏ các yếu tố cản trở quá trình phát triển.

Trong 6 tháng đầu đời, trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn nếu có điều kiện. Khi bước sang giai đoạn ăn dặm từ 6 tháng tuổi, khẩu phần cần đa dạng và đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng theo từng giai đoạn phát triển. Trẻ khoảng 6 tháng có thể bắt đầu với 1 bữa ăn dặm mỗi ngày; từ 7–9 tháng tăng lên 2–3 bữa; sau 10 tháng có thể duy trì 3–4 bữa kết hợp sữa mẹ hoặc khoảng 400–500 ml sữa/ngày nếu không còn bú mẹ.

Để biết trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi phải làm sao, cha mẹ cũng cần lưu ý những nguyên tắc sau:

Bổ sung đầy đủ năng lượng, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất theo nhu cầu từng độ tuổi.
Đa dạng thực phẩm trong mỗi bữa ăn với thịt, cá, trứng, sữa, rau xanh, trái cây và ngũ cốc.
Theo dõi cân nặng, chiều cao định kỳ để đánh giá hiệu quả can thiệp.
Điều trị các bệnh lý ảnh hưởng đến tăng trưởng như thiếu sắt, thiếu vitamin D, rối loạn tiêu hóa hoặc nhiễm ký sinh trùng nếu có.
Tìm hiểu kiến thức dinh dưỡng hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia để xây dựng thực đơn phù hợp cho trẻ.

Nếu đã điều chỉnh dinh dưỡng trong thời gian hợp lý nhưng chiều cao và cân nặng của trẻ vẫn cải thiện chậm, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân. Đây cũng là lời giải đáp cho thắc mắc trẻ còi xương suy dinh dưỡng phải làm sao, bởi không phải mọi trường hợp thấp còi đều chỉ do thiếu ăn mà còn có thể liên quan đến bệnh lý hoặc thiếu vi chất cần được điều trị đúng cách.

2. Nguyên tắc dinh dưỡng giúp trẻ tăng trưởng chiều cao

Khi tìm hiểu trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi phải làm sao, nhiều phụ huynh thường chú ý đến một vài loại thực phẩm hoặc thực phẩm chức năng mà quên rằng sự phát triển chiều cao phụ thuộc vào tổng thể khẩu phần ăn hằng ngày. Chế độ ăn cho trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi cần đáp ứng các nguyên tắc sau:

Đảm bảo đủ năng lượng để trẻ tăng cân và phát triển chiều cao.
Tăng cường thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, trứng, sữa, tôm, cua, các loại đậu.
Không bỏ qua chất béo vì đây là nguồn cung cấp năng lượng và hỗ trợ hấp thu vitamin tan trong dầu.
Bổ sung rau xanh, trái cây tươi để cung cấp vitamin, chất xơ và các chất chống oxy hóa.
Ưu tiên thực phẩm giàu canxi, vitamin D, kẽm và sắt nhằm hỗ trợ phát triển hệ xương.
Chia nhỏ bữa ăn nếu trẻ ăn kém, giúp tăng tổng lượng dinh dưỡng trong ngày.

Đối với trẻ có nguy cơ thiếu vi chất, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung vitamin A, vitamin D, kẽm hoặc các vi chất khác tùy từng trường hợp. Khi hiểu đúng trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi phải làm sao, cha mẹ sẽ nhận thấy rằng một chế độ ăn cân đối và phù hợp luôn mang lại hiệu quả lâu dài hơn việc chỉ tập trung vào một nhóm dưỡng chất riêng lẻ.

3. Chế độ sinh hoạt, vận động và giấc ngủ hỗ trợ phát triển xương

Dinh dưỡng chỉ là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển chiều cao. Nếu muốn biết trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi phải làm sao, cha mẹ cũng cần quan tâm đến giấc ngủ, vận động và môi trường sinh hoạt của trẻ.

Hormone tăng trưởng (GH) được tiết ra nhiều nhất khi trẻ ngủ sâu vào ban đêm. Vì vậy, trẻ nên được đi ngủ đúng giờ, ngủ đủ thời lượng theo từng độ tuổi và hạn chế thức khuya. Bên cạnh đó, việc vận động ngoài trời mỗi ngày giúp kích thích phát triển hệ xương, tăng sức mạnh cơ bắp và hỗ trợ cơ thể tổng hợp vitamin D dưới tác động của ánh nắng.

Một số thói quen nên duy trì gồm:

Duy trì cho trẻ vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày
Hạn chế thời gian sử dụng điện thoại, máy tính bảng và tivi.
Cho trẻ ngủ sớm, tránh thức sau 22 giờ.
Duy trì lịch sinh hoạt ổn định giữa các ngày trong tuần.
Giữ tinh thần trẻ thoải mái, hạn chế áp lực trong ăn uống và học tập.

4. Khi nào cần đưa trẻ thấp còi đi khám dinh dưỡng chuyên sâu?

Không phải mọi trường hợp thấp còi đều có thể cải thiện chỉ bằng thay đổi thực đơn. Nếu vẫn còn băn khoăn trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi phải làm sao, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

Chiều cao tăng rất chậm hoặc thấp hơn đáng kể so với chuẩn tăng trưởng.
Cân nặng không cải thiện dù đã điều chỉnh chế độ ăn.
Trẻ biếng ăn kéo dài, thường xuyên mắc bệnh hoặc rối loạn tiêu hóa.
Nghi ngờ thiếu vi chất, thiếu máu hoặc mắc bệnh lý ảnh hưởng đến tăng trưởng.
Có tiền sử sinh non, nhẹ cân hoặc bệnh mạn tính.

Tại cơ sở chuyên khoa, bác sĩ sẽ đánh giá biểu đồ tăng trưởng, chế độ ăn, tình trạng hấp thu và chỉ định xét nghiệm khi cần thiết để tìm nguyên nhân. Từ đó, xây dựng kế hoạch can thiệp phù hợp, giúp cải thiện hiệu quả hơn thay vì bổ sung dinh dưỡng theo kinh nghiệm.

Hiểu đúng trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi phải làm sao sẽ giúp cha mẹ lựa chọn phương pháp chăm sóc phù hợp ngay từ sớm. Nếu chiều cao vẫn cải thiện chậm hoặc có dấu hiệu thiếu dinh dưỡng kéo dài, cha mẹ nên đưa trẻ đến chuyên khoa dinh dưỡng để được đánh giá toàn diện và xây dựng phác đồ can thiệp phù hợp, tạo điều kiện cho trẻ phát triển khỏe mạnh và bắt kịp đà tăng trưởng.