Dấu hiệu, nguyên nhân ung thư phổi ở phụ nữ

Nhiều người vẫn cho rằng ung thư phổi chủ yếu xảy ra ở nam giới hoặc người hút thuốc lá lâu năm. Thực tế, phụ nữ cũng có nguy cơ mắc bệnh, kể cả khi chưa từng hút thuốc. Bài viết dưới đây sẽ giúp người đọc hiểu rõ nguyên nhân ung thư phổi ở phụ nữ, nhận biết sớm dấu hiệu ung thư phổi ở nữ giới và chủ động tầm soát.

1. Phụ nữ có bị ung thư phổi không? 

Theo thống kê quốc tế, mỗi năm có hơn 600.000 phụ nữ tử vong vì ung thư phổi. Tại Việt Nam, theo Bộ Y tế, khoảng 15-35% trường hợp ung thư phổi liên quan đến khói thuốc lá thụ động, cho thấy ngay cả người không hút thuốc vẫn có nguy cơ mắc bệnh.

Theo Lung Cancer Research Foundation, ở nhóm người không hút thuốc nhưng mắc ung thư phổi, tỷ lệ nữ giới gần gấp hai lần nam giới. Điều này cho thấy ngoài thuốc lá, bệnh còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như đột biến gen, môi trường sống và ô nhiễm không khí.

2. Nguyên nhân ung thư phổi ở phụ nữ

2.1. Đột biến tế bào phổi – cơ chế khởi phát ung thư

Bản chất của ung thư phổi là sự tích lũy các đột biến trong DNA của tế bào phổi. Bình thường, cơ thể có cơ chế sửa chữa những tổn thương xảy ra ở tế bào. Tuy nhiên, khi các đột biến xuất hiện liên tục hoặc vượt quá khả năng tự sửa chữa, tế bào sẽ phát triển mất kiểm soát và dần chuyển thành tế bào ung thư. Ở phụ nữ không hút thuốc, nhiều trường hợp liên quan đến các đột biến gen như EGFR hoặc ALK.

2.2. Hút thuốc lá và tiếp xúc với khói thuốc thụ động

Khói thuốc từ việc hút trực tiếp hoặc hít ngửi thụ động chứa hàng nghìn hóa chất độc hại gây ung thư. Khi đi vào cơ thể, các độc chất này tấn công trực tiếp và gây tổn thương tức thì lên lớp tế bào biểu mô. Không chỉ người hút thuốc, phụ nữ thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động cũng có nguy cơ mắc ung thư phổi cao hơn.

2.3. Tiếp xúc với amiăng và các hóa chất độc hại

Amiăng (asbestos) là một trong những chất đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm chất gây ung thư ở người. Việc hít phải các sợi amiăng trong thời gian dài có thể làm tổn thương mô phổi, gây viêm mạn tính và thúc đẩy sự hình thành tế bào ung thư. 

2.4. Tiền sử gia đình và yếu tố di truyền

Yếu tố di truyền cũng đóng vai trò nhất định trong sự phát triển của ung thư phổi. Những người có cha mẹ, anh chị em ruột hoặc người thân từng mắc bệnh sẽ có nguy cơ cao hơn. Tuy di truyền không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh, nhưng đây là yếu tố cần được lưu ý, đặc biệt khi kết hợp với các nguy cơ khác như hút thuốc, ô nhiễm môi trường hoặc tuổi tác.

2.5. Tiền sử xạ trị vùng ngực

Tia xạ giúp tiêu diệt tế bào ung thư nhưng đồng thời cũng có thể ảnh hưởng đến một phần tế bào khỏe mạnh xung quanh. Nguy cơ này thường không xuất hiện ngay sau điều trị mà có thể kéo dài nhiều năm. Vì vậy, những người có tiền sử xạ trị cần được theo dõi sức khỏe lâu dài và thực hiện các chương trình tầm soát theo hướng dẫn của bác sĩ.

2.6. Tiếp xúc lâu dài với khí radon

Khí radon là khí phóng xạ tự nhiên không màu, không mùi. Do không thể nhận biết bằng các giác quan thông thường, nhiều người có thể tiếp xúc với radon trong thời gian dài mà không hề hay biết. Khi hít phải khí radon với nồng độ cao trong thời gian dài, các hạt phóng xạ có thể làm tổn thương tế bào phổi và làm tăng nguy cơ ung thư

2.7. Ô nhiễm không khí và bụi mịn PM2.5

Ô nhiễm môi trường và bụi mịn PM2.5 được đánh giá là tác nhân đặc biệt nguy hiểm vì kích thước rất nhỏ, có thể xâm nhập sâu vào tận các phế nang của phổi. Loại bụi nguy hiểm này góp phần chuyển đổi các tế bào phổi bình thường thành các tế bào ung thư ác tính rất nhanh.

3. Dấu hiệu ung thư phổi ở nữ giới

3.1. Khó thở khi thực hiện các hoạt động thường ngày

Khó thở là một trong những triệu chứng thường gặp ở người mắc ung thư phổi. Ban đầu, cảm giác này có thể chỉ xuất hiện khi leo cầu thang, đi bộ nhanh, mang vác đồ hoặc tập thể dục. Tuy nhiên, theo thời gian, tình trạng khó thở có xu hướng tăng dần và xảy ra ngay cả khi thực hiện những hoạt động nhẹ.

3.2. Nhiễm trùng đường hô hấp tái phát nhiều lần

Một số phụ nữ liên tục gặp các đợt viêm phổi, viêm phế quản hoặc nhiễm trùng hô hấp trong thời gian ngắn. Dù điều trị bằng thuốc, các triệu chứng có thể thuyên giảm nhưng nhanh chóng tái phát hoặc không khỏi hoàn toàn. Tình trạng này có thể xảy ra khi khối u làm cản trở lưu thông không khí trong phổi, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.

3.3. Ho kéo dài hoặc ho ra máu

Cơn ho kéo dài liên tục trên ba tuần không rõ lý do là biểu hiện điển hình của tổn thương nhu mô phổi. Tình trạng kích ứng phế quản do sự phát triển của khối u khiến người bệnh ho khan hoặc ho có đờm. Đặc biệt nguy hiểm là triệu chứng ho ra máu, dù chỉ là những tia máu nhỏ lẫn trong chất nhầy hàng ngày.

3.4. Đau tức ngực kéo dài

Cơn đau có thể xuất hiện âm ỉ hoặc tăng lên khi hít thở sâu, ho hoặc thay đổi tư thế. Nguyên nhân là do khối u xâm lấn vào thành ngực, màng phổi hoặc chèn ép các dây thần kinh lân cận.

3.4. Đau vai hoặc đau vùng lưng trên không rõ nguyên nhân

Không ít phụ nữ cho rằng đau vai hoặc đau lưng trên chỉ xuất phát từ thoái hóa cột sống, ngồi làm việc sai tư thế hoặc căng cơ. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây lại là dấu hiệu của khối u nằm ở vùng đỉnh phổi. Hiện tượng này xảy ra khi khối u ác tính xâm lấn vào màng phổi giàu dây thần kinh cảm giác xung quanh.

3.5. Khàn giọng kéo dài

Một số phụ nữ nhận thấy giọng nói trở nên khàn hơn, dễ mệt khi nói hoặc thay đổi âm sắc nhưng không bị viêm họng. Tình trạng này xảy ra khi khối u chèn ép dây thần kinh điều khiển hoạt động của dây thanh âm.

4. Cách nào nhận diện sớm các dấu hiệu này? 

Một trong những nguyên nhân khiến nhiều phụ nữ được chẩn đoán ung thư phổi ở giai đoạn muộn là do các triệu chứng ban đầu thường bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với những bệnh lý hô hấp thông thường. Các chuyên gia khuyến cáo, nếu xuất hiện bất kỳ triệu chứng hô hấp nào kéo dài trên 3 tuần, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Để xác định nguyên nhân gây triệu chứng, bác sĩ sẽ chỉ định một hoặc kết hợp nhiều phương pháp chẩn đoán phù hợp với từng trường hợp, bao gồm:

• Chụp X-quang ngực
• Chụp cắt lớp vi tính (CT)
• Chụp PET-CT 
• Xét nghiệm tế bào đờm
• Chọc hút dịch màng phổi
• Sinh thiết mô phổi

Ung thư phổi ở phụ nữ đang có xu hướng gia tăng và không còn là căn bệnh chỉ gặp ở người hút thuốc lá. Thay vì chờ xuất hiện triệu chứng, chủ động tầm soát định kỳ là cách hiệu quả giúp phát hiện ung thư phổi từ giai đoạn sớm, khi cơ hội điều trị còn rất cao.