Viêm âm đạo: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Viêm âm đạo là bệnh lý phụ khoa phổ biến, có thể gặp ở nhiều độ tuổi, đặc biệt là phụ nữ trong giai đoạn sinh sản. Bệnh thường gây ngứa rát vùng kín, khí hư bất thường, mùi khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Nếu kéo dài hoặc điều trị không đúng nguyên nhân, tình trạng viêm có thể tái phát nhiều lần và ảnh hưởng đến sức khỏe phụ khoa, sinh sản.

1. Viêm âm đạo là gì?

Viêm âm đạo là tình trạng niêm mạc âm đạo bị viêm do sự phát triển quá mức của vi sinh vật hoặc do môi trường âm đạo mất cân bằng.

Bình thường, âm đạo có hệ vi sinh tự nhiên, trong đó lợi khuẩn Lactobacillus giúp duy trì môi trường acid và hạn chế sự phát triển của các tác nhân gây bệnh. Khi hệ vi sinh bị xáo trộn, nấm, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng có thể phát triển mạnh, gây viêm.

1.1. Viêm âm đạo cấp là gì?

Viêm âm đạo cấp là giai đoạn bệnh mới xuất hiện với các triệu chứng tương đối rõ như ngứa, nóng rát, khí hư nhiều, thay đổi màu sắc hoặc mùi.
Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng nguyên nhân, bệnh thường có khả năng cải thiện tốt. Ngược lại, trì hoãn điều trị hoặc dùng thuốc không phù hợp có thể khiến tình trạng viêm kéo dài và dễ tái phát.

Viêm âm đạo xảy ra khi môi trường âm đạo mất cân bằng, gây ngứa rát và khí hư bất thường.

1.2. Các dạng viêm âm đạo thường gặp

Một số dạng viêm âm đạo phổ biến gồm:

Viêm âm đạo do nấm Candida.
Viêm âm đạo do mất cân bằng hệ vi khuẩn.
Viêm âm đạo do ký sinh trùng Trichomonas.
Viêm do một số loại vi khuẩn khác.
Viêm âm đạo liên quan đến thay đổi nội tiết.

Do triệu chứng giữa các dạng viêm có thể tương đối giống nhau, người bệnh không nên tự nhận biết nguyên nhân chỉ dựa vào màu sắc hoặc tính chất khí hư.

2. Nguyên nhân gây viêm âm đạo

Viêm âm đạo có thể liên quan đến thay đổi độ pH, vệ sinh vùng kín chưa đúng cách, thay đổi nội tiết hoặc sử dụng một số loại thuốc.

2.1. Viêm âm đạo do nấm Candida

Candida là loại nấm có thể tồn tại trong cơ thể mà không gây bệnh. Tuy nhiên, khi môi trường âm đạo thay đổi hoặc sức đề kháng suy giảm, nấm có thể phát triển quá mức.

Nấm Candida phát triển quá mức có thể gây viêm âm đạo.

Viêm âm đạo do Candida thường gây ngứa nhiều, nóng rát và khí hư màu trắng, đặc hoặc vón cục. Người bệnh đôi khi đau rát khi quan hệ hoặc tiểu tiện.
Nguy cơ nhiễm nấm có thể tăng ở phụ nữ dùng kháng sinh kéo dài, mang thai, mắc đái tháo đường hoặc có hệ miễn dịch suy giảm.

2.2. Viêm âm đạo do tạp khuẩn

Tình trạng này xảy ra khi số lượng lợi khuẩn Lactobacillus giảm, trong khi các vi khuẩn kỵ khí phát triển quá mức.
Biểu hiện thường gặp là khí hư loãng, màu trắng hoặc xám, có mùi tanh rõ hơn. Một số trường hợp không có cảm giác ngứa hoặc đau rát đáng kể.

2.3. Những yếu tố làm tăng nguy cơ viêm âm đạo

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:

Vệ sinh vùng kín không đúng cách hoặc thường xuyên thụt rửa sâu.
Sử dụng sản phẩm vệ sinh có chất tẩy rửa mạnh.
Quan hệ tình dục không an toàn.
Lạm dụng kháng sinh hoặc corticoid.

3. Dấu hiệu và triệu chứng viêm âm đạo

Mức độ biểu hiện của viêm âm đạo phụ thuộc vào tác nhân và tình trạng của từng người.

3.1. Những biểu hiện viêm âm đạo thường gặp

Người bệnh có thể gặp một hoặc nhiều triệu chứng sau:

Khí hư ra nhiều hơn bình thường.
Khí hư chuyển màu trắng đục, vàng, xanh hoặc xám.
Dịch âm đạo đặc, vón cục hoặc loãng bất thường.
Vùng kín có mùi tanh hoặc mùi khó chịu.
Ngứa, nóng rát hoặc sưng đỏ âm hộ.
Đau khi quan hệ tình dục.
Tiểu buốt hoặc tiểu rát.

3.2. Khi nào người bị viêm âm đạo nên đi khám?

Người bệnh nên đi khám khi khí hư thay đổi kéo dài, vùng kín có mùi bất thường, ngứa rát nhiều hoặc tình trạng viêm thường xuyên tái diễn.
Đặc biệt, cần thăm khám sớm nếu xuất hiện đau bụng dưới, sốt, chảy máu bất thường, đau khi quan hệ hoặc đang mang thai. Tại Thu Cúc TCI, bác sĩ có thể đánh giá triệu chứng và chỉ định các kiểm tra cần thiết để xác định nguyên nhân.

4. Viêm âm đạo có nguy hiểm không?

Đa số trường hợp viêm âm đạo có thể kiểm soát nếu được phát hiện và điều trị đúng. Tuy nhiên, bệnh kéo dài hoặc tái phát nhiều lần có thể gây nhiều bất tiện và ảnh hưởng đến sức khỏe phụ khoa.

4.1. Những ảnh hưởng có thể gặp khi viêm âm đạo kéo dài

Viêm âm đạo kéo dài có thể khiến người bệnh thường xuyên ngứa rát, khí hư nhiều, vùng kín có mùi khó chịu, ảnh hưởng đến tâm lý và đời sống tình dục.
Một số tác nhân nhiễm trùng nếu lan lên cơ quan sinh dục trên có thể liên quan đến viêm cổ tử cung, viêm nội mạc tử cung hoặc viêm vùng chậu. Các tình trạng viêm nhiễm kéo dài ở đường sinh dục có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp viêm âm đạo đều dẫn đến vô sinh. Nguy cơ phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh, mức độ viêm và phạm vi nhiễm trùng.

4.2. Nguy cơ tái phát và những vấn đề cần lưu ý

Viêm âm đạo dễ tái phát nếu người bệnh dùng thuốc chưa đủ liệu trình, chưa loại bỏ yếu tố thuận lợi hoặc điều trị không đúng nguyên nhân.
Không phải mọi trường hợp đều cần điều trị cho bạn tình. Việc này phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh và cần thực hiện theo chỉ định của bác sĩ.

5. Viêm âm đạo được chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán viêm âm đạo thường dựa trên khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh và khám phụ khoa.

5.1. Khám và đánh giá triệu chứng

Bác sĩ có thể kiểm tra âm hộ, quan sát dịch tiết âm đạo và đánh giá tình trạng niêm mạc âm đạo, cổ tử cung bằng mỏ vịt khi cần thiết.
Các thông tin như thời điểm xuất hiện triệu chứng, đặc điểm khí hư, mức độ ngứa, mùi bất thường hoặc tiền sử viêm tái phát cũng giúp định hướng nguyên nhân.

5.2. Các xét nghiệm có thể được chỉ định để xác định nguyên nhân

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể lấy mẫu dịch âm đạo để soi tươi, nhuộm soi hoặc thực hiện xét nghiệm nhằm tìm nấm, vi khuẩn hay Trichomonas.
Một số trường hợp có thể cần đánh giá pH âm đạo hoặc các xét nghiệm chuyên biệt khác. Xác định đúng tác nhân giúp bác sĩ lựa chọn thuốc phù hợp và tránh điều trị không cần thiết.

6. Điều trị viêm âm đạo như thế nào?

Việc điều trị cần dựa trên nguyên nhân gây bệnh thay vì sử dụng cùng một loại thuốc cho tất cả trường hợp.

6.1. Điều trị viêm âm đạo theo nguyên nhân

Nếu nguyên nhân do nấm, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng nấm. Trường hợp viêm do vi khuẩn hoặc Trichomonas sẽ cần nhóm thuốc khác phù hợp với tác nhân.
Phác đồ cụ thể phụ thuộc vào mức độ viêm, tiền sử tái phát, tình trạng sức khỏe và việc người bệnh có đang mang thai hay không.

6.2. Thuốc điều trị viêm âm đạo được sử dụng như thế nào?

Thuốc có thể được sử dụng dưới dạng uống, đặt âm đạo hoặc kem bôi. Một số trường hợp chỉ cần điều trị tại chỗ, trong khi trường hợp khác cần dùng thuốc toàn thân.
Người bệnh cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị. Không nên tự ngừng thuốc khi triệu chứng vừa giảm vì tác nhân gây bệnh có thể chưa được kiểm soát hoàn toàn.

6.3. Thuốc đặt viêm âm đạo và những lưu ý khi sử dụng

Thuốc đặt giúp đưa hoạt chất trực tiếp vào âm đạo nhưng cần lựa chọn theo đúng nguyên nhân gây viêm.
Người bệnh không nên tự mua thuốc đặt hoặc sử dụng lại đơn thuốc cũ. Viêm âm đạo ở những lần khác nhau có thể xuất phát từ tác nhân khác nhau, do đó dùng thuốc không đúng có thể làm thay đổi hệ vi sinh và khiến bệnh kéo dài.

6.4. Có nên tự chữa viêm âm đạo tại nhà?

Không nên tự điều trị bằng thuốc, lá xông hoặc dung dịch sát khuẩn đậm đặc khi chưa xác định nguyên nhân.

7. Viêm âm đạo khi mang thai cần lưu ý gì?

Thai kỳ làm thay đổi nồng độ nội tiết và môi trường âm đạo, khiến phụ nữ mang thai có thể dễ gặp các vấn đề viêm nhiễm hơn.

7.1. Dấu hiệu viêm âm đạo trong thai kỳ

Mẹ bầu có thể xuất hiện khí hư nhiều, ngứa, nóng rát hoặc dịch âm đạo thay đổi màu, mùi.
Tuy nhiên, lượng dịch âm đạo sinh lý cũng có thể tăng trong thai kỳ. Vì vậy, không phải trường hợp ra nhiều khí hư nào cũng là viêm.

Khí hư bất thường kèm ngứa, rát có thể là dấu hiệu viêm âm đạo khi mang thai.

7.2. Điều trị viêm âm đạo khi mang thai cần lưu ý gì?

Việc lựa chọn thuốc cần dựa trên tuổi thai, nguyên nhân và mức độ bệnh.
Thai phụ tuyệt đối không nên tự sử dụng thuốc uống hoặc thuốc đặt khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ Sản phụ khoa. Điều trị đúng giúp kiểm soát viêm đồng thời đảm bảo an toàn cho mẹ và thai nhi.

8. Cách chăm sóc và phòng ngừa viêm âm đạo tái phát

Điều chỉnh thói quen sinh hoạt có vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ viêm âm đạo tái diễn.

8.1. Vệ sinh vùng kín đúng cách

Nên vệ sinh nhẹ nhàng bên ngoài vùng kín bằng nước sạch hoặc sản phẩm dịu nhẹ, sau đó lau khô. Không nên thụt rửa sâu trong âm đạo bởi cơ quan này có cơ chế tự làm sạch. Đồng thời, hạn chế sử dụng các sản phẩm có mùi thơm mạnh hoặc chất sát khuẩn thường xuyên khi không có chỉ định. Trong kỳ kinh, nên thay băng vệ sinh định kỳ và giữ vùng kín khô thoáng.

Vệ sinh vùng kín nhẹ nhàng, đúng cách giúp duy trì môi trường âm đạo khỏe mạnh và hạn chế nguy cơ viêm nhiễm.

8.2. Thói quen sinh hoạt giúp hạn chế nguy cơ viêm âm đạo tái phát

Để giảm nguy cơ viêm tái diễn, bạn nên:

Ưu tiên đồ lót cotton thoáng khí.
Hạn chế mặc quần quá bó trong thời gian dài.
Thay quần áo khi bị ẩm hoặc sau khi vận động.
Quan hệ tình dục an toàn.

Viêm âm đạo là bệnh phụ khoa phổ biến nhưng có nhiều nguyên nhân khác nhau. Khi xuất hiện khí hư bất thường, ngứa rát, mùi khó chịu hoặc triệu chứng tái phát nhiều lần, người bệnh nên chủ động thăm khám thay vì tự điều trị. Xác định đúng tác nhân và tuân thủ phác đồ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả hơn, hạn chế tái phát và bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài.