Lạc nội mạc tử cung: Dấu hiệu, mức độ nguy hiểm và cách điều trị

Lạc nội mạc tử cung là bệnh phụ khoa mạn tính có thể gây đau vùng chậu, rối loạn kinh nguyệt và ảnh hưởng khả năng sinh sản. Đáng chú ý, mức độ đau không phải lúc nào cũng phản ánh mức độ tổn thương: có người tổn thương rộng nhưng ít biểu hiện, trong khi một số trường hợp tổn thương nhỏ lại đau nhiều. Vì vậy, nhận biết sớm dấu hiệu lạc nội mạc tử cung, thăm khám đúng chuyên khoa và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát bệnh và bảo tồn chức năng sinh sản.

1. Bệnh lạc nội mạc tử cung là gì?

1.1. Khái niệm lạc nội mạc tử cung và các vị trí thường gặp

Để hiểu lạc nội mạc tử cung là gì, trước hết cần biết nội mạc tử cung là gì. Đây là lớp mô lót bên trong buồng tử cung, thay đổi theo chu kỳ nội tiết và bong ra tạo thành kinh nguyệt khi không xảy ra thai kỳ.

Vậy bệnh lạc nội mạc tử cung là gì, lạc nội mạc tử cung là bệnh gì hay endometriosis là gì? Đây là tình trạng mô tương tự nội mạc xuất hiện bên ngoài buồng tử cung, thường gặp tại buồng trứng, phúc mạc vùng chậu, dây chằng quanh tử cung và túi cùng sau. Ít gặp hơn, tổn thương có thể xuất hiện ở vòi trứng, bàng quang, ruột hoặc sẹo phẫu thuật. Các mô lạc chỗ chịu ảnh hưởng của hormone, có thể gây viêm, xơ hóa và hình thành dính.

Khi tổn thương nằm ở buồng trứng, người bệnh có thể hình thành lạc nội mạc buồng trứng, u lạc nội mạc buồng trứng hoặc nang lạc nội mạc buồng trứng. Những thuật ngữ như u lạc nội mạc tử cung thường được dùng để mô tả tổn thương dạng khối liên quan đến bệnh.

1.2. Phân biệt lạc nội mạc tử cung và lạc nội mạc trong cơ tử cung

Endometriosis và lạc nội mạc trong cơ tử cung không hoàn toàn giống nhau. Endometriosis là mô tương tự nội mạc xuất hiện bên ngoài buồng tử cung; còn lạc nội mạc trong cơ tử cung (adenomyosis) là tình trạng mô tuyến và mô đệm nội mạc hiện diện trong lớp cơ tử cung.

Cả hai có thể gây đau bụng kinh, rong kinh hoặc đau vùng chậu nên dễ nhầm lẫn. Việc phân biệt cần dựa trên thăm khám và chẩn đoán hình ảnh thay vì chỉ dựa vào triệu chứng.

2. Dấu hiệu và triệu chứng lạc nội mạc tử cung điển hình

2.1. Những triệu chứng lạc nội mạc tử cung có thể xuất hiện sớm.

Triệu chứng lạc nội mạc tử cung rất đa dạng. Bộ ba biểu hiện kinh điển gồm đau bụng kinh, đau khi quan hệ và vô sinh. Người bệnh còn có thể đau vùng chậu kéo dài, ra máu bất thường, đau khi đại tiện hoặc tiểu tiện, chướng bụng, táo bón, tiêu chảy và mệt mỏi, đặc biệt quanh kỳ kinh. thông tin về biểu hiện và chẩn đoán bệnh

Trong tài liệu chuyên môn, endometriosis symptoms còn thay đổi theo vị trí tổn thương. Tổn thương ở bàng quang có thể gây tiểu khó, đau khi tiểu; tổn thương ở đại tràng có thể gây khó đại tiện hoặc thay đổi thói quen đi ngoài; còn tổn thương buồng trứng có thể hình thành nang và gây đau vùng chậu.

2.2. Những trường hợp nào nên thăm khám chuyên khoa Sản Phụ khoa

Người bệnh nên chủ động khám khi đau bụng kinh ngày càng tăng, đau vùng chậu kéo dài, đau khi quan hệ, rong kinh hoặc chảy máu bất thường, đau khi đại tiện/tiểu tiện theo chu kỳ hay khó mang thai. Đây đều có thể là dấu hiệu lạc nội mạc tử cung, nhưng cũng xuất hiện ở nhiều bệnh phụ khoa khác nên không thể tự chẩn đoán tại nhà.

3. Bệnh lạc nội mạc tử cung có nguy hiểm không và mức độ ảnh hưởng được đánh giá ra sao?

3.1. Ảnh hưởng của lạc nội mạc tử cung đối với sức khỏe sinh sản và khả năng thụ thai.

Với câu hỏi lạc nội mạc tử cung có nguy hiểm không, bệnh thường lành tính nhưng có thể gây đau mạn tính, dính vùng chậu và suy giảm khả năng sinh sản. Khi bệnh tiến triển nặng, tình trạng viêm và biến dạng giải phẫu vùng chậu có thể cản trở quá trình đón noãn, thụ tinh và vận chuyển qua vòi trứng. thông tin chuyên sâu về ảnh hưởng của bệnh đến sinh sản

Bệnh được phân thành 4 giai đoạn từ I (tối thiểu), II (nhẹ), III (vừa) đến IV (nặng), dựa trên số lượng, vị trí, độ sâu tổn thương, nang buồng trứng và mức độ dính. Tuy nhiên, mức độ triệu chứng không nhất thiết tỷ lệ thuận với giai đoạn bệnh.

3.2. Lạc nội mạc tử cung có thai được không?

Lạc nội mạc tử cung có thai được không hay lạc nội mạc tử cung có mang thai được không là vấn đề nhiều phụ nữ quan tâm. Câu trả lời là có. Không phải người mắc bệnh đều vô sinh; nhiều trường hợp nhẹ hoặc vừa vẫn có khả năng mang thai tự nhiên. Tuy nhiên, khả năng thụ thai có thể giảm khi tổn thương gây dính, ảnh hưởng buồng trứng, vòi trứng hoặc làm biến dạng vùng chậu.

Nếu đang có kế hoạch sinh con, người bệnh nên được đánh giá sớm về mức độ tổn thương và dự trữ buồng trứng. Việc phẫu thuật lặp lại nhiều lần đối với nang lạc nội mạc buồng trứng cũng cần được cân nhắc kỹ vì có thể ảnh hưởng mô buồng trứng và khả năng sinh sản. thông tin về bảo tồn khả năng sinh sản trong quá trình điều trị

4. Các phương pháp chẩn đoán và điều trị lạc nội mạc tử cung hiện nay

4.1. Chẩn đoán phát hiện nang lạc nội mạc buồng trứng và tổn thương liên quan

Quá trình chẩn đoán thường bắt đầu bằng khai thác đặc điểm cơn đau, chu kỳ kinh, tiền sử sinh sản và khám vùng chậu. Siêu âm, đặc biệt siêu âm qua đường âm đạo, có giá trị trong phát hiện u lạc nội mạc buồng trứng; MRI có thể được chỉ định để đánh giá những tổn thương sâu hoặc phức tạp hơn. Nội soi ổ bụng cho phép quan sát trực tiếp tổn thương và có thể kết hợp sinh thiết hoặc điều trị trong trường hợp phù hợp.

4.2. Điều trị nội khoa bảo tồn

Điều trị lạc nội mạc tử cung cần được cá thể hóa dựa trên tuổi, mức độ đau, vị trí tổn thương và kế hoạch sinh con. Với nhiều trường hợp, điều trị bảo tồn được ưu tiên trước phẫu thuật.

Bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau như NSAID hoặc liệu pháp nội tiết gồm thuốc tránh thai phối hợp, progestin và một số thuốc điều hòa hoạt động hormone khác. Mục tiêu là giảm đau, hạn chế hoạt động của tổn thương và kiểm soát tiến triển bệnh. Điều trị nội tiết không đồng nghĩa loại bỏ hoàn toàn bệnh và triệu chứng có thể xuất hiện trở lại sau khi ngừng thuốc.

4.3. Khi nào phẫu thuật lạc nội mạc tử cung (endometriosis surgery) được cân nhắc?

Endometriosis surgery có thể được cân nhắc khi đau vùng chậu mức độ vừa – nặng không đáp ứng thuốc, có nang buồng trứng, dính đáng kể, tắc vòi trứng hoặc cần phục hồi giải phẫu vùng chậu để hỗ trợ khả năng sinh sản. Nội soi ổ bụng là phương pháp thường được sử dụng để cắt bỏ hoặc phá hủy tổn thương và gỡ dính.

Phẫu thuật không phải lựa chọn bắt buộc cho mọi trường hợp. Với người còn nhu cầu sinh con, bác sĩ cần cân nhắc giữa hiệu quả loại bỏ tổn thương và mục tiêu bảo tồn tử cung, buồng trứng. Một số tài liệu cũng nhấn mạnh cần hạn chế những lần phẫu thuật không cần thiết, đặc biệt khi có tổn thương buồng trứng.

5. Chế độ chăm sóc và phòng ngừa tiến triển bệnh lạc nội mạc tử cung

5.1. Chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng hỗ trợ giảm đau và cải thiện triệu chứng

Hiện chưa có biện pháp nào bảo đảm phòng ngừa hoàn toàn bệnh. Người bệnh nên duy trì vận động phù hợp, kiểm soát cân nặng, ngủ đủ, hạn chế rượu bia và xây dựng chế độ ăn cân đối. Khi đau bụng kinh, một số biện pháp hỗ trợ như nghỉ ngơi, chườm ấm và vận động nhẹ có thể giúp giảm khó chịu.

Các thay đổi dinh dưỡng và sinh hoạt chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế thuốc hoặc phương pháp chuyên khoa đã được bác sĩ chỉ định. Người bệnh cũng không nên tự sử dụng hormone hay thuốc giảm đau kéo dài.

5.2. Lịch theo dõi, tái khám định kỳ cho người bệnh

Đây là bệnh có tính chất mạn tính và nguy cơ tái phát, vì vậy tái khám cần được thực hiện theo lịch cá thể hóa của bác sĩ. Người đang điều trị nội tiết, có lạc nội mạc buồng trứng, mong muốn mang thai hoặc từng phẫu thuật cần đặc biệt tuân thủ theo dõi. Giai đoạn đầu điều trị có thể cần tái khám thường xuyên hơn để đánh giá đáp ứng, tác dụng không mong muốn và điều chỉnh phương án khi cần.

Lạc nội mạc tử cung có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng sống và sức khỏe sinh sản nhưng không phải mọi trường hợp đều cần phẫu thuật. Khi có đau bụng kinh bất thường, đau vùng chậu kéo dài, đau khi quan hệ hoặc khó mang thai, người bệnh nên khám chuyên khoa Sản Phụ khoa sớm. Tại Thu Cúc TCI, người bệnh có thể thăm khám để được đánh giá tình trạng, thực hiện chẩn đoán hình ảnh phù hợp và tư vấn hướng theo dõi, điều trị theo từng trường hợp.