Khạc ra máu là dấu hiệu bệnh gì?

Khạc ra máu là triệu chứng khiến nhiều người lo lắng. Tình trạng này có thể xuất hiện với lượng máu ít hoặc nhiều, từ các nguyên nhân lành tính đến những bệnh lý nghiêm trọng cần được phát hiện và điều trị kịp thời. Việc nhận biết khạc ra máu là dấu hiệu bệnh gì, dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cũng như các phương pháp chẩn đoán, điều trị sẽ giúp người bệnh chủ động bảo vệ sức khỏe và phòng ngừa biến chứng.

1. Khạc ra máu là gì?

Khạc ra máu là tình trạng xuất hiện máu trong đờm hoặc dịch tiết được tống ra ngoài khi ho hay khạc từ đường hô hấp. Máu thường có màu đỏ tươi, có thể xuất hiện với số lượng ít hoặc nhiều tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương.

Trước hoặc trong khi khạc ra máu, người bệnh có thể cảm thấy ngứa rát cổ họng, nóng rát sau xương ức, tức ngực, khó chịu vùng ngực hoặc xuất hiện cơn ho kéo dài.

2. Khạc ra máu là dấu hiệu bệnh gì?

Khạc ra máu là triệu chứng bệnh gì là băn khoăn của nhiều người. Khạc ra máu không phải là một bệnh mà là triệu chứng cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau, từ các bệnh lý hô hấp thông thường đến những bệnh lý nghiêm trọng cần được điều trị sớm. Tùy thuộc vào nguyên nhân gây ho khạc ra máu là bị gì, dẫn đến lượng máu khạc ra có thể ít hoặc nhiều và thường đi kèm với các triệu chứng khác như ho kéo dài, sốt, khó thở hoặc đau ngực.

Một số nguyên nhân có thể khiến người bệnh ho khạc ra máu gồm:

• Nhiễm trùng đường hô hấp: Các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp như viêm phổi, viêm phế quản và lao phổi là những nguyên nhân thường gặp gây khạc ra máu. Tình trạng viêm nhiễm kéo dài có thể làm tổn thương niêm mạc và các mạch máu nhỏ trong đường hô hấp, khiến máu xuất hiện trong đờm khi ho.
• Viêm phổi: Nhiễm trùng tại nhu mô phổi do vi khuẩn, virus hoặc nấm có thể gây tổn thương mô phổi và làm vỡ các mao mạch nhỏ.
• Viêm phế quản: Tình trạng viêm ở niêm mạc phế quản khiến người bệnh ho nhiều, đôi khi xuất hiện đờm lẫn máu, đặc biệt ở những người hút thuốc lá hoặc mắc viêm phế quản mạn tính.
• Lao phổi: Là nguyên nhân quan trọng cần được lưu ý. Người bệnh thường ho kéo dài, khạc ra máu, kèm sốt nhẹ về chiều, đổ mồ hôi đêm và sụt cân. Bệnh có khả năng lây lan và gây nhiều biến chứng nếu không được phát hiện sớm.
• Giãn phế quản: Giãn phế quản là tình trạng các phế quản bị giãn rộng và biến dạng kéo dài, thường do nhiễm trùng hô hấp tái phát nhiều lần hoặc hậu quả của các bệnh phổi mạn tính. Khi cấu trúc phế quản bị tổn thương, các mạch máu trở nên dễ vỡ hơn, dẫn đến hiện tượng khạc ra máu. Người bệnh thường có các biểu hiện như ho kéo dài, khạc nhiều đờm đặc màu vàng hoặc xanh, đôi khi lẫn máu đỏ tươi. Nếu không được điều trị phù hợp, bệnh có thể gây nhiễm trùng tái diễn và làm tăng nguy cơ xuất huyết đường hô hấp.
• Ung thư phổi: Khạc ra máu cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư phổi, đặc biệt ở người hút thuốc lá lâu năm hoặc thường xuyên tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, hóa chất độc hại. Khi khối u phát triển và xâm lấn vào các mạch máu trong phổi, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng ho ra máu. Ngoài triệu chứng này, người bệnh còn có thể gặp ho kéo dài không rõ nguyên nhân, đau ngực, khó thở, khàn tiếng hoặc sụt cân nhanh chóng. 
• Bệnh lý tim mạch: Một số bệnh tim mạch cũng có thể gây khạc ra máu do làm tăng áp lực trong hệ tuần hoàn phổi, khiến máu rò rỉ vào đường hô hấp. Các bệnh thường gặp bao gồm: Suy tim trái, tăng áp động mạch phổi, hẹp van hai lá… Người bệnh thường kèm theo các triệu chứng như khó thở khi gắng sức hoặc khi nằm, phù chân, hồi hộp, đánh trống ngực và đau tức ngực.
• Chấn thương hoặc dị vật đường thở: Tổn thương vùng ngực do tai nạn, va đập mạnh hoặc sự hiện diện của dị vật trong đường thở cũng có thể là nguyên nhân gây khạc ra máu. Dị vật có thể làm xây xước niêm mạc phế quản, kích thích ho dữ dội hoặc gây chảy máu tại chỗ. Trong những trường hợp này, người bệnh thường xuất hiện ho liên tục, đau ngực, khó thở hoặc cảm giác vướng nghẹn trong đường thở. 

3. Dấu hiệu khạc ra máu nguy hiểm

Trong một số trường hợp khạc ra máu là dấu hiệu cảnh báo các bệnh nghiêm trọng như lao phổi, ung thư phổi, ung thư vùng tai mũi họng hoặc các tổn thương phổi nặng nề. Đặc biệt, người bệnh cần đi khám ngay nếu tình trạng khạc ra máu kèm theo một hoặc nhiều biểu hiện sau:

• Ho ra lượng máu nhiều hoặc tình trạng tái diễn nhiều lần;
• Đau tức ngực kéo dài;
• Sốt cao hoặc sốt kéo dài không rõ nguyên nhân;
• Khó thở, thở nhanh hoặc cảm giác hụt hơi;
• Chóng mặt, choáng váng, mệt lả;
• Chán ăn, sụt cân bất thường;
• Ho kéo dài không cải thiện dù đã điều trị.

Sau khi thăm khám, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh cần thiết để xác định nguyên nhân gây khạc ra máu. 

4. Chẩn đoán và xử trí khạc ra máu

Khi người bệnh xuất hiện tình trạng khạc ra máu, bác sĩ sẽ tiến hành khai thác bệnh sử, đánh giá các triệu chứng hiện tại, tiền sử bệnh lý cá nhân và gia đình, đồng thời khám lâm sàng toàn diện, đặc biệt là hệ hô hấp và tim mạch. 

Dựa trên kết quả thăm khám ban đầu, một số xét nghiệm và kỹ thuật chẩn đoán có thể được chỉ định để xác định nguyên nhân cũng như mức độ nghiêm trọng của tình trạng chảy máu. Các phương pháp chẩn đoán tìm nguyên nhân khạc ra máu như sau:

• Chụp X-quang tim phổi: Đây là xét nghiệm hình ảnh thường được thực hiện đầu tiên nhằm đánh giá các bất thường tại phổi và lồng ngực. Mặc dù không phải lúc nào cũng xác định được chính xác vị trí chảy máu, X-quang có thể giúp phát hiện các dấu hiệu gợi ý nguyên nhân như viêm phổi, lao phổi, khối u hoặc các vùng thâm nhiễm do máu ứ đọng trong phế nang.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT) ngực: CT ngực cho hình ảnh chi tiết hơn X-quang, giúp phát hiện các tổn thương nhỏ hoặc nằm ở vị trí khó quan sát như giãn phế quản, khối u phổi giai đoạn sớm, tổn thương trung thất hoặc các bất thường mạch máu. Trong trường hợp nghi ngờ thuyên tắc động mạch phổi, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT có tiêm thuốc cản quang để đánh giá hệ mạch phổi.
• Xét nghiệm máu: Các xét nghiệm máu giúp đánh giá toàn trạng và hỗ trợ tìm nguyên nhân gây khạc ra máu, bao gồm:
  • Công thức máu: Đánh giá tình trạng thiếu máu, nhiễm trùng và số lượng tiểu cầu.
  • Xét nghiệm đông máu: Kiểm tra khả năng đông máu và phát hiện các rối loạn đông cầm máu.
  • Xét nghiệm sinh hóa máu: Đánh giá chức năng gan, thận, đường huyết và các chỉ số liên quan.
  • Khí máu động mạch: Giúp xác định mức độ suy hô hấp hoặc giảm oxy máu nếu có.
• Nội soi phế quản: Nội soi phế quản bằng ống mềm là phương pháp quan trọng giúp xác định vị trí chảy máu, đánh giá tổn thương trong đường thở và hỗ trợ lấy mẫu bệnh phẩm để xét nghiệm vi sinh hoặc tế bào học.
• Xét nghiệm đờm: Mẫu đờm có thể được sử dụng để tìm vi khuẩn lao, vi khuẩn, nấm hoặc các tế bào bất thường nghi ngờ ác tính. Một số kỹ thuật thường được áp dụng gồm nhuộm soi trực tiếp, nuôi cấy, PCR hoặc các xét nghiệm sinh học phân tử chuyên biệt.
• Xét nghiệm nước tiểu: Trong một số trường hợp, xét nghiệm nước tiểu được chỉ định khi bác sĩ nghi ngờ các bệnh lý tự miễn có liên quan đến tổn thương phổi và xuất huyết đường hô hấp.

Việc điều trị khạc ra máu phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, lượng máu khạc ra và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Mục tiêu chính là kiểm soát chảy máu, bảo vệ chức năng hô hấp và điều trị nguyên nhân nền.

• Điều trị hồi sức: Đối với các trường hợp khạc ra máu nhiều hoặc đe dọa tính mạng, người bệnh có thể cần được hỗ trợ hô hấp bằng thở oxy, đặt nội khí quản, thở máy, truyền dịch hoặc truyền máu nhằm ổn định tình trạng trước khi tiến hành các biện pháp điều trị chuyên sâu.
• Điều trị nội khoa: Tùy từng nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định các nhóm thuốc phù hợp như:
  • Thuốc giảm ho, an thần hoặc giảm lo âu trong một số trường hợp cần thiết.
  • Thuốc chống dị ứng khi có chỉ định.
  • Thuốc cầm máu và thuốc chống tiêu sợi huyết.
  • Thuốc điều chỉnh rối loạn đông máu.
  • Thuốc điều trị nguyên nhân như kháng sinh đối với nhiễm khuẩn, thuốc chống lao đối với lao phổi hoặc các phương pháp điều trị chuyên biệt cho bệnh ung thư.

• Can thiệp cầm máu: Khi điều trị nội khoa không kiểm soát được tình trạng chảy máu hoặc người bệnh có nguy cơ biến chứng cao, các biện pháp can thiệp có thể được cân nhắc như:
  • Nội soi phế quản cầm máu: Nút động mạch phế quản hoặc các mạch máu liên quan.
  • Phẫu thuật trong những trường hợp tổn thương khu trú hoặc chảy máu nặng kéo dài.

Việc phát hiện sớm nguyên nhân và điều trị kịp thời đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát tình trạng khạc ra máu, đồng thời giúp hạn chế các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.

Sau khi đã biết khạc ra máu là dấu hiệu bệnh gì chúng ta không nên xem nhẹ triệu chứng này, vì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý nguy hiểm. Khi xuất hiện triệu chứng này, đặc biệt nếu kèm theo khó thở, đau ngực hoặc sụt cân bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị sớm nhằm hạn chế các biến chứng nghiêm trọng.